In het jaar 1959 wordt de heer Olivier B. Bommel, die meer links in het leven staat, door de heer Poene Beurskraker, olieslager van beroep, op zeer betreurenswaardige wijze gedwongen tot een weddenschap.
Door Jaap Peters
De inzet is het slot Bommelstein. Op het bijbehorende landgoed zit olie in de grond. Wie in een maand tijd het meeste verdient mag het hebben. In kringen rond de heer Ollie snapt men niet zoveel van de redeneringen van P. Beurskraker: ‘hij is iemand die dingen nodig heeft om gelukkig te zijn’. In plaats van boortorens ziet heer Ollie liever een rozentuin op zijn landgoed.
Heer Bommel moet vervolgens op zoek naar het antwoord op de vraag: ‘Hoe doet men zaken?’ De wijze ziener IJl weet hem te overtuigen: ‘Zaken doen is iets goedkoop inkopen en het duur verkopen. Zoals olie bijvoorbeeld. En als u betere zaken wilt doen dan met olie, dan moet u iets duur verkopen dat niets kost. Lucht bijvoorbeeld. Alle geld dat u daarvoor krijgt is winst. Iedereen heeft behoefte aan lucht. Ik geef een monster mee, een luchtzak, waarmee u de markt kunt onderzoeken’. Heer Ollie vertrok verbijsterd met drie lederen proefballonnen.
Eenmaal thuis in zijn studeervertrek, was hij zeer verbitterd. ‘Daar ben ik lelijk ingelopen’ en tandenknarsend sloeg hij zo’n windzak kapot. En voordat hij begreep wat er gebeurde dwarrelde er een dichte regen van geldstukken en bankbiljetten door het vertrek. Lucht blijkt geld! Het vervulde hem met vreugde: deze manier van geld verdienen was toch een stuk makkelijker dan je aftobben met boortorens. Toen bediende Joost echter de kamer binnentrad vervaagde het geld en voordat hij tot tien had kunnen tellen was alles weg. Joost zag niets van het geld, maar snoof wel een zware lucht.’Een zware lucht, is dat wat men overhoudt? Al het geld was maar inbeelding’, zei heer Ollie beklemd. De knecht had echter oplettend geluisterd: ‘Lucht met een luchtspiegeling, als ik mij zo mag uitdrukken en ook al is het slechts bedrog, dromen, verbeelding en fantasie, het kan tenslotte geen kwaad.’ Ollie besloot er nog een ballon aan te wagen en wederom waande hij zich in kamer vol met geld.
Bij toeval ontmoette heer Bommel vervolgens de zakenlieden Bul Super en Hiep Hieper, die door de belastingen en noodlottige fusies geheel aan lager wal geraakt waren. Een leven zonder representatie. Hij deelde zijn belevenissen met hen. Super kende dit soort lucht: ‘Voor jou verandert die lucht in centen en voor een ander in wat anders. Wij zouden superzaken kunnen doen als jij ons meer van die windbuilen zou kunnen leveren. Wij kunnen niet vooruitbetalen, maar je krijgt ons winkelpand ‘De Uitdragerij’, een goede gerenommeerde zaak als onderpand’. Bommel vertrok naar de kluizenaar IJl om meer lucht in te kopen. Omdat bij een heer van stand als Bommel geld geen rol speelt, wilde IJl geen geld hebben als dat geen rol speelt. Hij wilde iets hebben wat wel een rol speelt: een dierbaar aandenken bijvoorbeeld. In ruil voor het horloge van zijn vader verdween Ollie met zoveel droomlucht als hij kon dragen.
Eenmaal op Bommelstein ontmoette hij Tom Poes. ‘Dag, heer Ollie, zei hij. Hoe gaat het met de weddenschap? ‘Hoe het met de weddenschap gaat, jonge vriend? Goed, ik ben in de windhandel gegaan en heb er nu net 100 van verkocht, als je begrijpt wat ik bedoel …’ Tom Poes begreep er niets van, hoe kun je nu geld verdienen met lucht? Het enige wat hij begreep waren de schuldbetekenissen van Super en Hieper. Maar zijn die te vertrouwen? Tom Poes ging op zoek naar hun winkel ‘De Uitdragerij’, maar ze bleken verhuisd naar het pand Utopia waar op de deur stond ‘NV Super Droom’, 8ste etage. Zelfs Tom Poes was onder de indruk. Ook Poene Beurskraker had inmiddels zijn zetel in dit fraaie moderne zakenpand gevestigd. Zakenmensen hielden duidelijk niet van kruimelaars en ambtelijke beuzelingen, dit was geen kinderwerk. Hier werd Rommeldam in de vaart der volkeren opgestoten. Burgemeester en wethouders werden vaste afnemers van zakken vol droomlucht.
Inmiddels had een journalist eens een gratis proef mogen doen met een zak droomlucht. ‘Wanneer men zich in een gesloten vertrek bevindt dan wordt een onbewuste wens vervuld alsof het werkelijkheid is. Duidelijk is dat deze droomlucht voldoet in een behoefte die past in ons tijdsgewricht. Super en Hieper zijn zakenmensen die dat bij uitstek aanvoelen. De moderne tijd vraagt erom’. De burgerij begon door het nieuws in de krant in toenemende mate belangstelling te tonen. Alhoewel het begrip verslaving al wel viel, kon dat makkelijk gepareerd worden met de mededeling dat we allemaal verslaafd zijn aan lucht. ‘Wij zijn oppassende zakenlieden, aan deze handel zit geen luchtje’, riep Hieper uit. Nader onderzoek van ambtenaar 1e klasse, de heer Dorknoper, wees uit dat het slechts allemaal inbeelding was en dat droomlucht volkomen onschadelijk was. Hij had overigens wel even de indruk dat hij nog meer regels en dossiers zag na het openen van een droomballon.
Heer Ollie begon zo langzamerhand te begrijpen dat hij op deze manier de weddenschap zou kunnen winnen en bestelde bij de kluizenaar IJl nog een miljoen windzakken. IJl aarzelde. ‘Als je veel lucht wilt moet je de druk opvoeren en als je de druk opvoert stijgt de spanning. En grote spanning is schadelijk voor droomlucht. Als de spanning te hoog oploopt verandert de lucht in olie’. ‘Dan moeten we een list verzinnen’, zei Tom Poes.
Tom Poes bracht P. Beurskraker twaalf zakken Droomlucht. En ook hij prikte de ballonnen door in zijn afgesloten kantoor en zag vervolgens velden vol met boortorens. Doordat ook de burgerij steeds meer luchtzakken afnam kwam in Rommeldam een dikke laag zware lucht te hangen, steeds weer nieuwe ballonnen moesten doorgeprikt worden en dat was goed voor de zaken van heer Bommel. Zo goed, dat Super en Hieper, op suggestie van Tom Poes, rechtstreeks droomlucht wilden inkopen van IJl. Aan het monopolie en het gepruts van de tussenhandel van Bommel moest maar eens een eind komen.
Uiteindelijk werd er nergens meer gewerkt in Rommeldam. Beurskraker dacht dat hij al velden vol boortorens had staan, het gemeentehuis en de bevolking waren volkomen verslaafd aan droomlucht en kwamen niet meer aan werken toe.
Ziener IJl was niet verbaasd Super en Hieper te zien: ‘Het is de loop der dingen, alles gaat zoals het gaan moet. Houd er wel rekening mee dat lucht altijd in olie verandert als je er zaken mee doet. Lucht is licht en stijgt dus op, maar olie is zwaar en zinkt weg.’ En inderdaad toen even later de luchtbel onder de grot van IJl op was, kwam er alleen nog maar smurrie uit de grond.
Ondertussen vroeg heer Bommel zich af hoe het met hem zover had kunnen komen dat hij in zijn dromen alleen nog kon denken aan geld. Hij walgde van zichzelf en stapte de frisse buitenlucht in, in de wetenschap dat hij alles had verloren: weddenschap, zaak, vrienden, relaties en zijn gedachteleven. ‘Ik kan alleen nog maar aan geld denken’.
Het bleek overigens mee te vallen met de weddenschap, niemand had nog kunnen cashen behalve Super en Hieper die legio ballonnen contant aan argeloze burgers hadden verkocht. Een groot deel van de opbrengst hadden ze in echte florijnen overgemaakt aan heer Bommel voordat ze IJl hadden bezocht.
In Rommeldam was inmiddels alles ontwricht door het te kort aan droomlucht en het teveel aan ruwe olie. Iedereen boos: je moet toch grote dromen hebben, niemand wil toch een kleine, grauwe, grijze scharrelaar blijven? Super en Hieper waren gevlucht naar het buitenland met hun laatste centen om in een ander land een nieuwe zaak te beginnen.
Als alle droomlucht door frisse lucht is verdwenen kom je weer met je beide voeten op de grond, was de conclusie van de burgemeester. Die avond brengt heer Ollie een toost uit op Tom Poes, ‘die zo goed geholpen heeft bij het oplossen van dingen die zichzelf oplossen, als men begrijpt wat ik bedoel.’
(Met dank aan Marten Toonder, die in 1959 het verhaal ‘Windhandel’ schreef. Ik heb zijn verhaal met zijn woorden terugbracht tot iets wat lijkt op de kredietcrisis. Het echte verhaal is veel mooier en beter geschreven. ‘Het beste van Bommel’ is te koop voor € 12,50 met 9 verhalen waaronder ‘Windhandel’.)
In het jaar 1959 wordt de heer Olivier B. Bommel, die meer links in het leven staat, door de heer Poene Beurskraker, olieslager van beroep, op zeer betreurenswaardige wijze gedwongen tot een weddenschap.
RSS feed Commentaar
