Een huisarts en zijn pensioen

Wat moet een medisch ondernemer doen om zijn oude dag financieel zo goed mogelijk te regelen? Het antwoord hangt erg af van de vraag tot welke beroepsgroep hij of zij behoort, want er bestaan maar liefst 7 verplicht gestelde beroepspensioenfondsen in de medische sector.

Gepubliceerd op 03 juli 2008

Laten we eens kijken naar de situatie van een huisarts die zich afvraagt hoe hij er voorstaat met zijn pensioen. Deze casus is overigens ook interessant voor andere beroepen.

Eerder stoppen

Florens Straathof (53 jaar) is getrouwd met Ellen (47) en heeft twee kinderen (12 en 14). Hij heeft een eigen praktijk en bouwt verplicht pensioen op binnen de Stichting Pensioenfonds Huisartsen (SPH). Straathof vraagt zich soms af of hij tot zijn 65e door wil werken of dat hij eerder wil stoppen. Verder loopt er een koopsompolis, en hij wil weten of hij daarmee door moet gaan of niet. Is dat fiscaal voordelig? Het echtpaar heeft geen noemenswaardig spaargeld op de bank.

Laten we eerst zien wat Straathof verdient en wat zijn pensioen inhoudt. Zijn omzet bedraagt € 200.000, de zakelijke kosten, inclusief afschrijvingen en bijtelling auto € 70.000 en hij betaalt € 20.456 pensioenpremie. (SPH berekent de pensioenpremie over de bruto omzet. De premie is lager bij een omzet onder € 173.530. Inbegrepen is een bedrag voor partnerpensioen, uit te keren bij overlijden van de deelnemer; dit pensioen bedraagt 70% van het te bereiken volledige ouderdomspensioen.) Hij heeft recht op zelfstandigenaftrek (€ 4.412) en een mkb-vrijstelling (€ 10.513) waardoor een belastbaar inkomen resulteert van € 94.619, en na een box 1 heffing van € 38.066 een besteedbaar inkomen overblijft van € 71.478.

Maak zaken niet ingewikkelder dan nodig is

Het pensioen van SPH geeft recht op een relatief hoge gemiddelde indexatie: over de afgelopen 35 jaar 7% per jaar. Dit jaar is de indexatie vastgesteld op 6,15%. Gaat het slecht met de beurs, of gaat het minder hard met de gemiddelde loonontwikkeling, dan wordt de indexatie lager. SPH berekent daarom verschillende indexatiescenario’s voor de deelnemers: wij kiezen hier voor een gemiddelde stijging van 5% per jaar. Daarbij wordt het pensioen op leeftijd 65 € 58.100 per jaar. Daarnaast is er AOW van € 8.724 (bedrag 2008), vanaf het moment dat Ellen 65 wordt het dubbele bedrag. Deze inkomsten zien er misschien niet indrukwekkend uit ten opzichte van het huidige besteedbaar inkomen van € 71.000, want na belasting blijft er € 44.616 over bij pensioeningang, maar de indexatie gaat gewoon door. Die indexatie loopt behoorlijk op. Bij pensioen is de gemiddelde levensverwachting 17 jaar.

Uitgaande van 5% stijging per jaar, is het pensioen in het laatste jaar 129% hoger! Ook als je dit corrigeert voor een inflatie van 2% resteert er nog altijd een nettostijging van het pensioen op 82-jarige leeftijd van 65%. De € 44.000 op 65-jarige leeftijd heeft dus veel potentieel . Zou Florens Straathof echt oud worden, dan krijgt hij op 91-jarige leeftijd zelfs meer dan € 200.000. (Aangenomen dat de gemiddelde indexatie 5% blijft.) Maar wie heeft in zijn laatste jaren nog behoefte aan zulke inkomensstijging? Daarom biedt SPH twee mogelijkheden tot conversie: de indexatie kan beperkt worden in ruil voor direct een hoger pensioen.

 Kiest Straathof straks bij ingang van zijn pensioen voor hoge conversie, dan begint zijn pensioen op € 76.520. Dit was € 58.100, een aanzienlijk verschil dus. Ook dan bestaat grote kans dat de resterende indexatie de inflatie bij zal houden. Straathof overweegt deze mogelijkheid later te kiezen. De andere mogelijkheid is dat hij 5 jaar eerder stopt met werken. Met hoge conversie houdt hij dan (bruto) € 45.250 over. Er is dan de eerste vijf jaar geen AOW. Een algemene vuistregel is dat het pensioen voor ieder jaar eerder stoppen met 10% daalt.

• Vrijwillig bijsparen in een pensioenregeling. Het is op het moment niet helemaal duidelijk of dit fiscaal toegestaan is. Afwachten tot er zekerheid is lijkt het beste.
• De oudedagsreserve biedt goede mogelijkheden voor IB-ondernemers. Maar er geldt een bovengrens van € 11.227 per jaar en de betaalde premies voor het beroepspensioenfonds moeten verrekend worden. In het geval van Straathof is dit geen oplossing.
• Lijfrentestortingen zijn door hun (aan allerlei regels gebonden) aftrekbaarheid populair geworden. Ze hebben twee nadelen: de uitkering is belast, ook al is dat vanaf leeftijd 65 soms minder; en er zitten kosten aan vast. Dat geldt ook voor het banksparen dat vanaf dit jaar mogelijk is, ook al zijn de kosten daar veel lager. Straathof levert het geen belastingvoordeel op, want hij houdt na pensioendatum een inkomen dat boven de grens van € 53.860 ligt, en zal dus over de top van zijn inkomen 52% inkomstenbelasting blijven betalen. Wel blijft de vermogensrendementsheffing van 1,2% over het gespaarde of belegde kapitaal hier achterwege.
• In eigen beheer sparen of beleggen: na het overschrijden van de vrijstelling in box 3 (€ 46.060 voor een echtpaar met twee kinderen) betaalt men 1,2% vermogensrendementsheffing. Voordelen zijn lage kosten, beleggingsvrijheid, en de beschikbaarheid van het geld op ieder gewenst moment. Dat laatste is voor sommige mensen tegelijk het grootste nadeel van zelf sparen: de verleiding ligt op de loer om het spaargeld op te maken aan een luxe vakantie of een nieuwe auto. Een lijfrente dwingt tot zelfdiscipline.

Met medewerking van D. Vos BPLA, Pensioendesk Veldhuis, Heerde

Meer redactioneel