Terug naar de beurs?

TERUG NAAR DE BEURS? staat er deze week veelbetekenend op de omslag van Elsevier. Geen slechte blikvanger, want zelfs mensen die zich niet voor aandelen interesseren moet het opgevallen zijn dat het de laatste maanden goed gaat op de beurs. Is het al veilig genoeg om te kopen?

Door Sybe Terwee

Een stijging van 45% terwijl iedereen over een recessie praat? Dat klinkt zo mooi dat mensen het idee krijgen iets te missen. Het afgelopen jaar je aandelen verkopen was misschien geen slecht idee, maar als de crisis voorbij lijkt te zijn begint de kooplust weer te kriebelen. Is het al veilig genoeg om te kopen?

Volgens Elsevier is het antwoord op deze vraag positief, want het geeft vijf redenen om in te stappen. Ongeacht de argumenten van de Elsevierredacteuren (ik heb het artikel niet gelezen) wil ik drie goede redenen geven waarom u vooral NIET moet instappen op dit moment. Het is verstandig de kooplust nog een paar maanden te bedwingen.

Reden 1: de markt is zo snel gestegen sinds begin juli dat een correctie onvermijdelijk is. In jargon heet dit overbought of overgekocht. De ervaring leert dat na zo’n snelle stijging de koersen weer zuidwaarts gaan, of op zijn best zijwaarts blijven bewegen, voor de stijging verder gaat.  U gelooft niet in technische analyse of market timing? Lees dan verder.

Reden 2: het simpele feit dat een tijdschrift op de omslag het advies geeft om aandelen te kopen, moet voor u voldoende zijn om juist aandelen te verkopen. Dit is een betrouwbare contra-indicator. Als iedereen begint door te krijgen dat er een hausse is, of nu gaat om goud, internetaandelen of tulpen, nadert deze zijn hoogtepunt. Dat hoeft niet een totale ineenstorting te betekenen, maar wel een tijdelijke daling. Een beroemd voorbeeld van het gebruik van een contra-indicator is het verhaal van Rockefeller en zijn schoenpoetser. In 1929 liet de Amerikaanse oliemagnaat Rockefeller op straat zijn schoenen poetsen. Tot zijn verbazing kreeg hij een aandelentip van de schoenpoetser. Hij concludeerde dat de aandelenmarkt overspannen moest zijn en verkocht al zijn aandelen. Ik weet niet of hij op dat moment al de rijkste man van Amerika was, maar een paar jaar later was hij het zeker.

Reden 3: we naderen de gevaarlijkste maand van het jaar. Als u houdt van harde bewijzen zal dit argument u beter bevallen dan de vorige, ook al geeft het alleen kansverwachtingen. Statistische gegevens over het verloop van beurskoersen tonen aan dat de koerswinsten niet evenredig verdeeld zijn over het jaar. Op grond van de theorie van efficiënte markten zou je dat verwachten, maar het is niet zo, op geen enkele aandelenmarkt die ooit onderzocht is.

September is slechtste beursmaand

Ik geef de gegevens van de Nederlandse beurskoersen over de afgelopen 25 jaar. Gemiddeld werd een rendement gehaald van 8,1% per jaar. Dat is 0,68% per maand. Maar in de maanden maart, april en december is het rendement veel hoger: respectievelijk 1,82, 1,88 en 2,5%. De minst lucratieve maand is september, met een gemiddeld rendement van -2,68%. Het is de enige negatieve maand. In de maanden juli, augustus en oktober worden erg kleine rendementen geboekt.

Wie als vaste beleggingsstrategie zijn aandelen jaarlijks zou verkopen op 1 juli, om weer in te stappen op 1 november, zou zich daarmee een gemiddeld verlies van 2,2% per jaar besparen, en over de afgelopen 25 jaar een jaarlijks rendement van 10,3% hebben behaald. Bovendien zou deze belegger zich de voornaamste krachs uit die periode hebben bespaard, wat prettig is voor de gemoedsrust. Denk aan de beruchte oktober 1987 (-23%), maar ook september 2002 en 2008 (-19 en -17%), juli 2002 (-17%) en oktober 2008 (-15%). Van de 15 dalingen van meer dan 10% zouden er 9 zijn vermeden. In 26 jaar was in vier jaren een verlies geboekt: 2000-01 (-16%), 2002-03 (-13%), en natuurlijk de vers in de herinnering liggende 2007-08 (-47%) en 2008-09 (-8%).

Als de genoemde strategie zo voordelig is, waarom gebruikt niet iedereen hem dan? Het idee bestaat al lang, getuige het vaak geciteerde rijmpje ‘Sell in May and go away, but remember, be back in September’. Die lange vakantie zou wel tot 30 september moeten duren. Er zijn ook boeken over geschreven, waarin op basis van lange reeksen koersen van verschillende beurzen betere maandstrategieën worden aanbevolen. Waarom maken de volgens sommige economen zo rationele beleggers hier geen gebruik van, net zolang tot de verschillen tussen maanden verdwijnen? Omdat rationele beleggers in de werkelijkheid niet in groten getale rondlopen. Dit is in de gedragsmatige financiële theorie al decennia bekend. Het volgen van de strategie levert ook wat werk op, en extra kosten.

Beursvoordeel op lange termijn

Een belegger moet een goedkope beleggersrekening hebben zodat hij bijvoorbeeld trackers kan kopen en verkopen tegen kosten van 0,15%. Tel daar de spread bij op (het verschil tussen bied- en laatkoersen van die trackers van ca. 0,1%) en de kosten lopen op tot 0,5%. Stellen we de rente op een spaarekening over vier maanden op 1%, dan komt het jaarlijks rendement met onze strategie op 10,8%. Dat betekent een ruim 30% hoger rendement, dat bovendien behaald wordt met een lager risico, want de kans op fluctuaties (de volatiliteit) is afgenomen.

Op basis van koershistorie mogen we rustig aannemen dat het statistische effect blijft bestaan in de toekomst. Wie op dit moment kwantitatief gaat beleggen volgens deze strategie slaat twee vliegen in één klap: hij bespaart zich een mogelijke koersdaling tussen medio augustus en 1 november, en hij probeert een tactiek uit die op de lange termijn voordeel op kan leveren.

Dr. Sybe Terwee MFP is als pensioenspecialist verbonden aan de afdeling fiscale en juridische zaken van Pensioendesk Nederland B.V., een keten van pensioenadvieskantoren.

Noot: Dit artikel is geschreven op 11 augustus bij een stand van de AEX van 289. De aangegeven rendementspercentages zijn berekend op basis van getallen van CBS Statline, ‘gegevens over de waarde van de uitstaande gewone aandelen van Nederlandse ondernemingen en fondsen op de Nederlandse effectenbeurs’. De gepresenteerde strategie zou in de afgelopen 25 jaar tenminste zeven keer het gevoel van gemiste kansen opgeleverd kunnen hebben, tussen juli en oktober: in 1984 en 1993 (+17% in vier maanden), 1988 (+6%), 1994 (+7%), 1996 (+5%), 2003 (+10%) en voor het laatst in 2006 (+8%). Maar wie niet tegen teleurstellingen kan moet de beurs helemaal mijden. Disclaimer: het is mogelijk dat de auteur posities heeft in Nederlandse of internationale aandelen of aandelenfondsen, en dat hij (delen van) deze posities rond het tijdstip van schrijven heeft verkocht.