Een onbezorgde oude dag?

Hoeveel geld heb ik nodig voor mijn oude dag? Waar haal ik dat geld vandaan? Het zijn vragen die de meeste medici zich van tijd tot tijd zullen stellen. Een algemeen antwoord is niet te geven. Zoveel medici zoveel wensen. Daarbij komt dat ook de pensioenregelingen van de verschillende beroepsgroepen uiteenlopen van redelijk uitgebreid tot helemaal niet.

Laatst gewijzigd op 8 december 2008

Het is moeilijk om een algemeen bedrag te noemen dat een (para)medicus nodig heeft om ook na zijn pensioen comfortabel te kunnen leven. Een medisch specialist verdient meer dan bijvoorbeeld een fysiotherapeut. Deze verschillen in honorarium tussen de beroepsgroepen alleen al maken het onmogelijk om algemene richtlijnen te geven over dé ideale oudedagsvoorziening. Nagaan wat iemand later zelf wil is volgens pensioenspecialist Sybe Terwee, werkzaam bij Pensioendesk Nederland verstandiger dan te kijken naar standaard bedragen. “Wat zijn de plannen? Hoe royaal wil je leven? Een paar keer per jaar inschepen voor een verre cruise kost meer dan vissen langs de waterkant.”

Daarnaast is de vraag ‘hoeveel heb ik nodig voor mijn oudedag?’ ook alleen goed te beantwoorden door de huidige en toekomstige financiële situatie in kaart te brengen. De uitgangssituatie van iemand die nooit heeft gespaard of van wie het huis nog niet is afbetaald is nu eenmaal anders dan van medici die wel geld opzij hebben gezet of die verwachten hypotheekvrij te kunnen wonen na hun 65e.

Pensioen en AOW

Begin te kijken naar wat je hebt, is het eerste advies dat Terwee geeft om inzicht te krijgen in de bestedingsruimte na de pensionering. Een eerste voorziening waar mensen recht op hebben is de AOW. Zo kan een alleenstaande in 2008 aanspraak maken op een basispensioen van netto ongeveer 940 euro per maand. Voor echtparen, beide boven de 65, ligt dit bedrag lager op netto 647 euro per persoon per maand. Alleen medici die tussen hun 15e en 65e levensjaar in het buitenland hebben gewoond of gewerkt, lopen het risico dat er niet een volledig AOW-pensioen is opgebouwd. Naast dit basispensioen zijn er voor vrije beroepsbeoefenaars zoals medici ook beroepspensioenfondsen.

Wanneer het pensioenfonds actief is binnen uw beroepsgroep, bent u ook verplicht hier aan deel te nemen en premie te betalen. Om de vijf jaar moet wettelijk worden nagegaan of er binnen de beroepsgroep nog voldoende draagvlak is om de regeling overeind te houden. Voor de ene beroepsgroep is de pensioenregeling en dus ook de premie die hiervoor moet worden betaald hoger dan voor de andere beroepsgroep. “De pensioenregeling voor huisartsen is uitgebreid. Zij betalen bij een omzet van € 173.530, een inkomen dat de meeste van hen wel halen, ruim 20.000 euro pensioenpremie per jaar”, zegt Terwee. “Deze medici hebben in principe, wanneer ze 30 tot 35 jaar pensioen hebben opgebouwd, genoeg geld om een redelijke levensstijl na hun 65e te kunnen handhaven.”

Medici kunnen er echter niet zonder meer van uitgaan dat deelname aan een beroepspensioenregeling betekent dat zij later voldoende hebben. Succesvolle zelfstandige fysiotherapeuten zullen kritischer moeten nagaan of AOW en pensioen samen voldoende opleveren voor later. Het inkomen waarover pensioenpremie wordt afgedragen is gemaximeerd tot ruim 44.000 euro. “Het is een basispensioenregeling”, zegt woordvoerder Marie-Louise Henze. “Wanneer mensen meer nodig hebben, moeten ze zelf aanvullende regelingen treffen. Dat kan via ons, maar vanzelfsprekend ook bij andere verzekeraars of banken”

Tandartsen die na 1997 zijn begonnen, hoeven nergens op te rekenen. Het pensioenfonds voor tandartsen is sinds dit jaar gesloten. “Er was in die tijd bij tandartsen niet voldoende draagvlak om het fonds te continueren”, aldus fondsmanager Thea Boeschoten. Tandarts Robert Schaap (33) heeft samen met een maat een middelgrote tandartspraktijk met 17 medewerkers. “Ik werk sinds 1999 als tandarts-endodontoloog. In het begin van mijn loopbaan vond ik het een nadeel dat wij geen actief pensioenfonds meer hadden. Als mede-eigenaar van een praktijk speelt dit voor mij nu minder. Zo langzamerhand wordt het nu wel tijd om structureel na te denken over regelingen voor later.”

{quotes} Wanneer het pensioenfonds actief is binnen uw beroepsgroep, bent u ook verplicht hier aan deel te nemen en premie te betalen.{/quotes}

Aanvullende regelingen

Tandartsen als Schaap zullen aanvullende regelingen moeten treffen om naast de AOW aanspraak te kunnen maken op ander inkomen na hun pensionering. Ook voor andere medici kan het afhankelijk van de hoogte van het pensioen, de hoogte van de jaarlijkse indexaties en het aantal jaren waarin pensioen is opgebouwd, nodig zijn wat extra’s te doen. Zelf sparen of beleggen zijn dan de voor de hand liggende mogelijkheden. Het vermogen dat hierdoor wordt opgebouwd valt dan in box 3 waarover effectief 1,2 procent belasting moet worden betaald.

Ook is het mogelijk om het geld vast te zetten in een lijfrente of –sinds kort- via het zogenoemde banksparen. Deze producten worden fiscaal op een andere manier behandeld wat betekent dat er nu geen belasting over hoeft te worden betaald. Wel wordt er belasting geheven op het moment dat het geld vrij komt. “Nadeel van deze producten is dat je tussentijds geen geld kunt opnemen”, zegt Terwee, “voor mensen die weinig spaardiscipline hebben, kan dit een uitkomst zijn. Voor anderen is het juist een last.” Daarbij komt dat het belastingvoordeel voor medici met een topinkomen kan tegenvallen. Mensen die nu belasting betalen in de hoogste belastingschijf en verwachten na hun pensionering, wanneer het geld vrij komt, daar nog steeds in te zitten, moeten zichzelf wel de vraag stellen in hoeverre het zin heeft de belastingbetaling uit te stellen, aldus Terwee.

“Ik spaar liever”, zegt Schaap beslist. “Mijn accountant opperde de mogelijkheid van een lijfrente, maar ik houd er niet van dat mijn geld en daarmee het rendement een tijd buiten mijn bereik is. Daarbij weet ik van mezelf dat ik een zekere spaardiscipline heb. Ik zal niet zomaar een boot gaan kopen van het geld voor later.” Behalve deze spaarcenten, ziet Schaap ook zijn eigen praktijk en ander onroerend goed dat hij heeft als investering voor de toekomst.

Eigen beheer

De meeste medici zijn als vrije beroepsbeoefenaren verenigd in een maatschap of hebben een solopraktijk. Pensioenopbouw in eigen beheer via een BV komt in deze groep dan ook weinig voor. Dat lag anders voor Peter Maaten (46). Na een carrière als bedrijfsarts in loondienst is Maaten vier jaar geleden vertrokken met een gouden handdruk en verder gegaan als zelfstandig ondernemer. Tegenwoordig werkt hij als consultant en participeert in verschillende organisaties. Het geld van de gouden handdruk is in een stamrecht-BV gestopt waarmee het pensioen in eigen beheer verder wordt opgebouwd. “Ik moest wel, want mijn pensioenopbouw uit het loondienstverband werd op dat moment bevroren. Destijds is wel in kaart gebracht of ik met deze constructie mijn beoogde pensioen haal. Dat is het geval.” Het streven van Maaten is een pensioen op basis van zeventig procent van het laatst verdiende inkomen. “Elke vijf jaar neem ik mijn pensioenvoorziening onder de loep. Toevallig wordt deze binnenkort weer nader bekeken.”

Peter Maaten heet in werkelijkheid anders

Wat heb ik?

Eind vorig jaar beheerden pensioenfondsen en levensverzekeraars 941 miljard euro aan pensioengeld. Dat is bijna 1,8 keer de waarde van het bruto binnenlandse product. Het Europees gemiddelde ligt op 55 procent van het bbp. Hoewel Nederlanders van alle Europeanen dus veruit het meeste voor hun pensioen sparen, circuleren er tegelijkertijd hardnekkige cijfers dat drie van de vier landgenoten een pensioengat zouden hebben. Nog steeds wordt voor veel mensen de oudedagsvoorziening pas na hun vijftigste levensjaar actueel, merkt Sybe Terwee. “Dan zijn er natuurlijk altijd nog mogelijkheden, maar het is raadzamer om er eerder mee aan de slag te gaan. Voor alle financiële producten geldt dat hoe eerder de euro’s worden ingelegd, hoe meer ze later waard zijn. De vraag ‘wat heb ik nodig’ is vrij gemakkelijk te beantwoorden door een financieel adviseur. Met gespecialiseerde software kan hij of zij de financiën doorrekenen en aan de hand daarvan scenario’s voor de toekomst schetsen. Dat hoeft niet veel te kosten, er zijn zelfs pensioenfondsen die het gratis aanbieden.”

Doctor Pension Funds Services, de uitvoerder van de pensioenfondsen voor huisartsen en medisch specialisten, biedt aan haar deelnemers een dergelijk gratis adviesgesprek aan. “Pensioendeelnemers weten dat er voor ons geen commercieel belang aan vastzit. Dat zien ze waarschijnlijk als een voordeel”, denkt woordvoerder Sara Leene. “Omdat wij in dit gesprek het hele financiële vermogen meenemen, gaat het verder dan de bekende pensioenplanners op internet waarbij alleen het opgebrachte pensioen wordt berekend.”

Nog lang niet de helft van de huisartsen of medisch specialisten heeft deze pensioenscan ooit aangevraagd, zegt Leene. “Veel deelnemers zullen ook een andere weg kiezen om de financiën voor later in kaart te brengen. Ik vind wel dat zelfstandig werkende medici spitser naar hun pensioen kijken dan werknemers in loondienst. Niet verwonderlijk natuurlijk, want ze krijgen de rekening zelf op de mat. Ook zijn ze vaak gedurende hun hele werkzame leven gebonden aan eenzelfde pensioenfonds. Dat schept een band.”

{quotes}‘Nog steeds wordt voor veel mensen de oudedagsvoorziening pas na hun vijftigste levensjaar actueel’ {/quotes}

Uniform pensioenoverzicht

De pensioenfondsen voor tandartsen en fysiotherapeuten bieden de mogelijkheid voor een persoonlijk adviesgesprek niet. Het pensioenfonds voor tandartsen heeft een pensioenplanner online. Bij het fonds van de fysiotherapeuten zijn ideeën om een pensioenplanner voor de deelnemers op het web te zetten. Pensioengesprekken of –planners worden door de pensioenfondsen vrijwillig aangeboden. Daarentegen zijn zij volgens de Pensioenwet wel verplicht om jaarlijks informatie naar elke deelnemer te sturen over de individuele pensioenopbouw. Sinds dit jaar moet dat in de vorm van een uniform pensioenoverzicht. Op dit overzicht staat wat u hebt opgebouwd en wat u krijgt als u met pensioen gaat. Ook de uitkeringen bij overlijden en arbeidsongeschiktheid zullen vanaf dit jaar door de pensioenfondsen op eenzelfde manier worden gepresenteerd. Voor medici die hun levenlang een eigen praktijk erop na houden verandert er weinig. Voor hun personeel ligt dat anders. Het UPO is vooral handig voor mensen die in de toekomst van baan wisselen. Zij kunnen door de pensioenoverzichten naast elkaar te leggen de bedragen uit de verschillende overzichten en zelfs die van een eventuele partner eenvoudig bij elkaar optellen.

Tekst: Koosje de Beer