Ergonomie voor huisartsen: onderzoek en behandeling aan de onderzoeksbank
De grote variatie in taken, hoge werkdruk en lange werkdagen maakt een efficiënte werkwijze noodzakelijk voor huisartsen. In deel twee van de serie ergonomie voor huisartsen staat de onderzoeksbank centraal.
Aangeboden door BosBedrijfsOefentherapie
Het onderzoeken en behandelen van patiënten behoort tot de kernactiviteiten van de huisarts. Ondanks dat er steeds meer aandacht is voor een optimaal ingerichte werkplek worden de mogelijkheden van de werkplek nog onvoldoende benut door de huisarts zelf. Zodra de arts zich in volle aandacht op de patiënt richt wordt de ongunstige werkhouding niet meer gesignaleerd. Om de patiënten zoveel mogelijk tegemoet te komen worden er concessies gedaan die ongunstig zijn voor de arts.
In de vorige aflevering las u hoe het bureauwerk optimaal uitgevoerd kan worden. Deze aflevering beschrijft het onderzoeken en behandelen van patiënten aan de onderzoeksbank.
In de reeks ergonomie voor huisartsen wordt een aantal maatregelen beschreven waarmee de werkwijze geëvalueerd en verbeterd kan worden. Deze maatregelen komen uit de door BosBedrijfsOefentherapie (BBO) ontwikkelde training ‘Gezond bewegen voor huisartsen’. Komende afleveringen zal steeds één aspect beschreven worden.
De fysieke belasting van de huisarts: De onderzoeksbank
1. Het bureauwerk (vorige aflevering) 2. Het onderzoeken en behandelen van patiënten aan de onderzoeksbank
Nb: Klik op de afbeelding voor een vergroting
• Om patiënten optimaal te onderzoeken en te behandelen moet de onderzoeksbank in hoogte verstelbaar zijn. De lichaamslengte van de arts bepaalt hoe hoog de tafel minimaal en maximaal ingesteld moet kunnen worden. Dit is verschillend voor een zittende of liggende patiënt. Ook de grootte van de patiënt speelt hierbij een rol. Bij de aanschaf van een onderzoeksbank is het belangrijk hierop te letten;
• De bediening van de hoog-laag tafel is bij voorkeur elektrisch, de bediening moet gemakkelijk zijn. Vaak is hoogteverstelling wel mogelijk maar stelt de huisarts de werkhoogte niet in. Hoe gemakkelijker de bediening, hoe eerder deze gebruikt wordt;
• De ideale werkhoogte is afhankelijk van het soort werk. De werkhoogte is optimaal ingesteld op elleboogshoogte (uitgaande van de bovenarmen langs het lichaam en een hoek van 90º tussen de boven- en onderarmen). Toch kan ervoor gekozen worden wanneer een verrichting kortdurend is, de werkhoogte niet aan te passen. Het lichaam is gemaakt om te bewegen en van zo nu en dan voorovergebogen of a-symmetrisch werken zal niemand direct klachten krijgen. Belangrijk is om te kijken hoe vaak deze bewegingen voorkomen op een dag en hoe lang de ongunstige houding aangenomen wordt. Dit bepaalt of verbetering nodig is. De totale belasting tijdens het werk voelt u aan het einde van de werkdag en aan het einde van de werkweek.
• Voor precisie verrichtingen bijvoorbeeld het verwijderen van moedervlekken, mag het werkveld iets hoger geplaatst worden dan elleboogshoogte: de onderarmen zijn dan iets hoger dan horizontaal. Zodoende wordt het werkveld dichter bij de ogen gebracht en hoeft de arts niet voorover te buigen. De kijkafstand is comfortabel en het is mogelijk vanuit een optimale lichaamshouding zicht te verkrijgen op het werkveld.
Optimale plaatsing lamp
• Taken die precisie vereisen worden zittend nauwkeuriger uitgevoerd dan staand. Hiervoor is een stoel/kruk en een onderzoeksbank nodig die voldoende beenruimte onder de bank toelaten. Indien dit niet mogelijk is, is dit ongunstig. Bij onvoldoende beenruimte wordt de horizontale afstand van de arts tot het werkveld groter waardoor de fysieke belasting toeneemt.
• Plaats instrumenten die veel nodig zijn tijdens het uitvoeren van precisie werkzaamheden binnen het blikveld onder handbereik. Dit voorkomt het onnodig veel afwenden van de ogen en bevordert de concentratie op het werk. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld een verrijdbare tafel die deels over de patiënt heen geplaatst kan worden. Plaats het werkblad zoveel mogelijk op dezelfde hoogte als het werkveld.
• De operatielamp beïnvloedt tevens de werkhouding van de arts. Indien de lichtbundel zoveel mogelijk parallel loopt met de blikrichting van de arts ontstaat een schaduwvrije verlichting op het werkveld. De lamp wordt links of rechts naast en iets boven het hoofd van de arts opgesteld, zodat hij goed grijpbaar is en het hoofd er niet tegenaan kan stoten. Dit werkt het gemakkelijkst met een in drie dimensies verstelbare lamp. Wanneer de lichtbundel niet parallel loopt met de blikrichting zal de arts zijn eigen houding ongunstig aanpassen om goed zicht op het werkveld te verkrijgen.
• Er blijven altijd situaties bestaan waarin het niet mogelijk is de werkplek optimaal in te stellen en/of vanuit een optimale houding te werken. Zorg daarom voor een sterk spierkorset, de belastbaarheid van het lichaam moet optimaal zijn. Beweeg bij voorkeur met een gestrekte rug (S-kromming van de wervelkolom) ook wanneer u naar voren moet buigen en combineer dit eventueel met het buigen van de knieën. Het staan in een stap of spreidstand geeft een groter steunvlak en vergemakkelijkt dit. Het handhaven van de S-kromming van de wervelkolom betekent dat het spierkorset actief is om de wervelkolom te stabiliseren c.q. te beschermen.
De zitting van de werkstoel moet horizontaal zijn onder het zitvlak, het achterste gedeelte van de zitting. De zitting loopt bij voorkeur niet schuin af naar voren. Indien het zitvlak schuin afloopt geeft dit afschuiving naar voren van het bekken. Dit heeft tot gevolg een C-kromming van de wervelkolom, wat ongunstig is.Indien het zitvlak toch schuin afloopt mag dit maximaal 6º zijn zodat afglijden naar voren niet mogelijk is.
RSS feed Commentaar
