Rechtsvormen deel 1: de eenmanszaak

Als u besluit om u als zelfstandig beroepsbeoefenaar in de eerstelijnszorg te vestigen en u regelt verder niets, dan is uw praktijk een zogenaamde eenmanszaak. Het woord eenmanszaak zegt alleen iets over de rechtsvorm en heeft dus niets te maken met het aantal personeelsleden. 

De eenmanszaak is een rechtsvorm zonder juridische status. In het vorige artikel werd dat al aangegeven: de praktijk bent u en u bent de praktijk. Dat heeft allerlei gevolgen voor aansprakelijkheid en belastingheffing.  Zodra u een samenwerkingsverband aangaat met een andere beroepsbeoefenaar, wijzigt de rechtsvorm van eenmanszaak in maatschap. Daarover in een volgend artikel meer.

Oprichtingsvereisten

Doordat de eenmanszaak geen juridische status heeft, bestaat er dan ook geen wettelijke regeling voor de eenmanszaak. Het voordeel daarvan is dat voor het starten van een eenmanszaak geen oprichtingsvereisten gelden. U wordt daardoor ook niet geconfronteerd met oprichtingskosten. Wel bent u verplicht de eenmanszaak in te schrijven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel.

Aansprakelijkheid

De eenmanszaak kent geen scheiding tussen uw praktijkvermogen en uw privévermogen. U bent te allen tijde, ook privé, aansprakelijk voor de schulden van uw praktijk. Dit wordt hoofdelijke aansprakelijkheid genoemd. Als uw praktijk failliet is, bent u zelf ook failliet. Uw schuldeisers kunnen zich zowel op uw praktijkvermogen als op uw privévermogen verhalen. Heeft u een partner en bent u in algehele gemeenschap van goederen met hem of haar gehuwd of bent u met hem of haar in algehele gemeenschap van goederen als partner geregistreerd, dan is uw partner mede aansprakelijk voor de schulden van de praktijk. Dit is alleen te voorkomen door het maken en consequent naleven van huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden. 

De ondernemersaansprakelijkheid kunt u alleen uitsluiten door een rechtsvorm te kiezen die rechtspersoonlijkheid heeft, zoals de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BV). Rechtspersoonlijkheid wil zeggen dat de BV zelfstandig drager is van rechten en plichten. Schuldeisers van een BV kunnen zich alleen op het BV-vermogen verhalen (hoewel daarop ook weer uitzonderingen zijn, waarover in een latere bijdrage meer).

Naast de ondernemersaansprakelijkheid kennen we de beroepsaansprakelijkheid. De beroepsaansprakelijkheid heeft te maken met beroepsfouten, zoals het stellen van een verkeerde diagnose. Voor beroepsfouten bent u altijd persoonlijk aansprakelijk, ook als uw praktijk de BV als rechtsvorm heeft. Dit risico dekt u af met een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. 

Fiscale aspecten en sociale zekerheid

Over de winst van de eenmanszaak is inkomstenbelasting verschuldigd. Als beoefenaar van een zelfstandig beroep in de eerstelijnszorg wordt u fiscaal gelijk behandeld met iedere andere ondernemer. Dat betekent dat de winst van uw praktijk progressief wordt belast en dat u (als u meer dan 1.225 uur per jaar aan uw beroep besteedt) recht heeft op de ondernemersaftrek, zoals de zelfstandigenaftrek. Verder heeft u recht op de mkb-winstvrijstelling, een vrijstelling van 14% van de winst nadat deze met de ondernemersaftrek is verminderd.

Als ondernemer bent u geen werknemer van uw praktijk. U bent dan ook niet verzekerd voor de werknemersverzekeringen. Wel zijn er allerlei vrijwillige verzekeringen, waarmee u bijvoorbeeld het risico van arbeidsongeschiktheid kunt afdekken.

Samenvatting

Met een eenmanszaak bent u dus geheel zelfstandig en vrij in de inrichting en de bedrijfsvoering van uw praktijk. Denk er wel aan dat u ook met uw privévermogen aansprakelijk bent voor de schulden van de praktijk.  Fiscaal is er sprake van ondernemerschap en kan er onder voorwaarden gebruik worden gemaakt van de fiscale ondernemersfaciliteiten. Als ondernemer bent u niet verzekerd voor de werknemersverzekeringen.

Wim Boerman

Van Ree Finance Consultants BV