Aantal zelfstandigen in de zorg in 2022 gegroeid met 22.000

De keuze voor onafhankelijkheid is de voornaamste reden om als zelfstandige zonder personeel te gaan werken in de branches zorg en welzijn, zo blijkt uit het Zelfstandigenonderzoek van het CBS. De meesten van de zelfstandigen (drie kwart) zijn zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers), de rest bestaat uit ondernemers met personeel en meewerkende familieleden. Het aantal zelfstandigen in zorg en welzijn steeg van 156.000 in 2021 met 22.000 tot 178.000 in 2022. 

Nederland telde in 2022 in totaal bijna 1,2 miljoen zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers), zo blijkt uit het Dossier Zzp van het CBS. Dat betreft de mensen voor wie de werkkring als zelfstandige de hoofdbaan is. Als ook degenen worden meegeteld voor wie het zzp-en een bijverdienste is, ligt dit aantal hoger.

Autonomie en balans

Gemiddeld werken zzp’ers in zorg en welzijn 32 uur per week. Het zelf kunnen bepalen van de werkuren en werktijden, noemen ze het vaakst als motivatie om als zelfstandige te werken. Zowel vrouwen als mannen geven ‘autonomie’ als belangrijkste reden om zzp'er te worden (46 procent voor vrouwen en 40 procent voor mannen). Vrouwen zeggen hierna het meest dat ze dat werk en privé beter kunnen combineren (29 procent), mannen noemen daarna het vaakst dat ze als zzp’er meer kunnen verdienen (25 procent).

Eigen werktijden bepalen

In specifieke branches, zoals onder huisartsen en medewerkers van gezondheidscentra (66 procent) en verpleging, verzorging en thuiszorg (57 procent) is de wens om de eigen werktijden te bepalen het meest uitgesproken. Kinderopvang is hierbij de uitzondering: de zzp’ers in deze branche noemen het beter kunnen combineren van werk en privé als de belangrijkste drijfveer.

Langste werkweek 

Wat betreft het aantal gewerkte uren hebben de zzp'ers in de kinderopvang de langste werkweek, met bijna 42 uur gemiddeld (waarvan ruim 35 declarabele uren). In de geestelijke gezondheidszorg werken zzp'ers bijna 14 uur per week minder dan in de kinderopvang, met ook minder declarabele uren (71 procent). Mannelijke zzp'ers werken drie declarabele uren meer per week dan hun vrouwelijke collega’s, maar het gemiddelde aantal niet-declarabele uren is vrijwel gelijk.

Liever vaste baan

Uit het onderzoek blijkt ook dat bijna een op de tien zzp'ers in zorg en welzijn liever als werknemer zou werken, waarbij ze financiële en sociale zekerheid als belangrijkste redenen noemen. Dit ligt voor vrouwen en mannen ongeveer gelijk. Huisartsen en medewerkers bij gezondheidscentra tellen het hoogste percentage zzp'ers dat liever als werknemer aan de slag gaat (15 procent), direct gevolgd door de geestelijke gezondheidszorg (14 procent) en het sociaal werk (14 procent).

Wet Vbar

Als gevolg van de mogelijke invoering van de Wet Vbar (Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden) kan zzp’en in de nabije toekomst ook weer worden ontmoedigd. Met het wetsvoorstel wil demissionair minister Van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) een einde maken aan zogeheten ‘schijnzelfstandigheid’. (Lees hierover: ‘Nieuwe zzp-wet slaat door voor de mondzorg en de eerste lijn’, 17 november 2023)

Cijfers over zelfstandigen zonder personeel: 

• CBS, Meer zelfstandigen in zorg en welzijn, 20 november 2023
• Start24, 24 belangrijke ZZP statistieken voor 2022, 17 november 2022
• CBS, Wat voor werk doen zzp’ers?, 2022