Wat mensen nodig hebben om te veranderen

Het model

Het model van Knoster geeft zes aandachtspunten voor succesvol veranderen:
1. Zorg ervoor dat iedereen in de praktijk weet wat het doel is van de verandering en zorg dat dit doel acceptabel en haalbaar is. Ontbreekt de gezamenlijke visie en strategie dan krijg je verwarring.
2. Wanneer niet alle teamleden zich achter het doel scharen en dit in woord en gedrag laten zien, dan ontbreekt de consensus en ontstaat sabotage.
3. Daarvoor is wel nodig dat iedere medewerker beschikt over de benodigde vaardigheden voor de verandering. Zonder vaardigheden krijgen medewerkers minder zelfvertrouwen en worden ongerust.
4. Laat zien dat de verandering nodig is en zorg ervoor dat medewerkers zich ervoor in willen zetten. Er moeten genoeg prikkels zijn die verandering urgent maken. Ontbreekt dit, dan volgt weerstand tegen de gevraagde verandering.
5. Om adequaat te kunnen veranderen, moeten de medewerkers beschikken over middelen om de nieuwe rol te kunnen uitoefenen. Bijvoorbeeld een praktische werkruimte, gelegenheid om iets te leren en goede (digitale) instrumenten. Heb je dit niet op orde dan is frustratie het resultaat.
6. Een goed plan van aanpak bevat informatie over wanneer, wat, hoe en door wie de afgesproken resultaten verwacht worden. Dat voorkomt een gevoel van nutteloosheid.

Met de juiste aandacht voor een acceptabel doel waar iedereen zich achter kan scharen, voldoende vaardigheden, prikkels, middelen én een plan van aanpak is succes verzekerd.

Praktijkvoorbeeld

De gewenste verandering:
Wanneer de wachttijden oplopen wil de praktijkhouder van een huisartsenpraktijk graag dat dat verbetert. Het doel is structureel een maximale uitloop van 5 minuten (calamiteiten daargelaten). Het management maakt afspraken met het team over een nieuwe agenda-indeling, verbetering van triage en een andere taakverdeling met de ondersteuners.

Zo lukt het niet:

In de praktijk is een duidelijke strategie en visie geformuleerd en besproken met het team. In het dagelijks werk en de overleggen blijkt dat niet alle teamleden zich deze strategie en visie hebben eigen gemaakt. Een van de assistentes herkent het probleem niet, want ze heeft er nog nooit een klacht over gehoord. Een ondersteuner geeft aan dat het registreren in HIS en KIS haar erg veel tijd kost en dat ze daardoor uitloopt. En de coördinerend assistente zegt dat de triage misschien wel beter kan. In het werkoverleg komt het onderwerp wachttijden verkorten regelmatig terug, het lukt maar niet om de verbetering echt voor elkaar te krijgen. Er wordt in de pauzes ‘over gekletst’.

Aanpak met het model van Knoster:
Met het model van Knoster blijkt dat er behoefte is om meer aandacht te besteden aan de consensus, vaardigheden, middelen, prikkels en een plan van aanpak. Er wordt een plan gemaakt en de komende drie maanden elke woensdag een half uur tijd gereserveerd om te zorgen dat de wachttijden echt verkorten. In de wachtkamer komt een signaleringssysteem dat meet hoe laat iemand binnenkomt en er weer uitgaat. De metingen worden besproken in het overleg. De assistenten krijgen een avondtraining triage voor gevorderden. De gevolgen van de nieuwe werkwijze met de agenda wordt besproken tijdens het overleg. De ondersteuners krijgen bij de zorggroep een extra training in tips & tricks voor werken in HIS&KIS. En er worden afspraken gemaakt om het computersysteem sneller te maken.

Het resultaat:
De metingen uit het signaleringssysteem laten zien dat de wachttijd na vier maanden aanzienlijk gedaald is naar gemiddeld 4 minuten. De sfeer in de praktijk is verbeterd, er wordt minder gekletst over hoe het gaat. En tijdens het consult is merkbaar dat patiënten het nu prettiger vinden.

Conclusie
Bekijk bij een verandering of alle 6 elementen van het model van Knoster de juiste aandacht krijgen. Alleen dan kan je veranderproces slagen.

Linda Tolsma is organisatieadviseur eerstelijnszorg,  www.linkedin.com/in/lindatolsma/