‘De Ingreep’: de metamorfose van Ziekenhuis Bernhoven in Uden

Het boek ‘De Ingreep’ van Peter Bennemeer vertelt het verhaal van de metamorfose van het Ziekenhuis Bernhoven in Uden. Peter Bennemeer beschrijft samen met de journalist Pierre de Winter de periode 2011 tot 2018. Het boek leest als een spannend verhaal, waarin het steeds maar net goed gaat. De metamorfose is ongekend omvangrijk en als insider van de zorg zou ik er bij voorbaat niet in hebben geloofd. Wat maakt dat het toch lukt? Niet alleen dankzij zijn scherpe zakelijke en persoonlijke analyses, maar vooral dankzij zijn goede contacten en het inzicht van verschillende mensen in het ziekenhuis en daarbuiten loopt dit verhaal goed af. Tegelijkertijd dankt Bennemeer zijn succes aan het vertrouwen van de zorgverzekeraars CZ en VGZ, die op zoek waren naar een wezenlijke verbetering van de zorg.

Grootste covid-uitbraak

In 2011 wordt Peter Bennemeer, na een carrière van 27 jaar in de food-business, gevraagd om het nieuw in te richten Brabantse ziekenhuis Bernhoven in Uden te gaan managen. Als het St. Anna Ziekenhuis van Oss en het St. Joseph Ziekenhuis van Veghel samengaan tot een nieuw middelgroot algemeen ziekenhuis Bernhoven in Uden, start de ingreep. Het ziekenhuis bereikt in 2020 landelijke bekendheid, omdat het midden in de grootste covid 19-uitbraak van Nederland ligt. De operatie van Bennemeer is dan juist klaar en het ziekenhuis kan zich gaan bewijzen.

Veel scheefgroei

Als buitenstaander van de zorg met jaren ervaring in het bedrijfsleven, valt hem veel scheefgroei op. Terwijl in het bedrijfsleven reorganisaties regelmatig nodig blijken en dan ook plaatsvinden, komt dat in de ziekenhuiszorg nauwelijks voor. Als er problemen zijn, worden die eerder weggeorganiseerd. Van de ene tijdelijke oplossing gaat men naar de volgende. Een ziekenhuisdirecteur heeft vaak maar een korte tijd om tot nieuw beleid te komen, dan volgt zijn gouden handdruk en dient zich een dure ‘interim’ aan. Maar Bennemeer houdt vast en ondanks eigen ziekte maakt hij zijn ‘ingreep’ af. Bij een ingreep denken we aan een routineoperatie, maar deze operatie heeft meer weg van een harttransplantatie.

Specialisten bepalen

De grootste scheefgroei, die Bennemeer aantreft, is de indirecte macht van de medisch specialisten. In de dagelijkse praktijk bepalen juist die specialisten het medisch beleid, het volume en de toekomst van de zorg. Eigenlijk zijn zonder de maatschappen van specialisten de ziekenhuizen organisatorisch vleugellam. Bennemeer kiest er voor om juist hen de lead te geven in de Resultaat Verantwoordelijke Eenheden (RVE). Zo zijn er geen tegengestelde belangen meer, omdat de belangen van het ziekenhuis en van de maatschappen van medisch specialisten samen vallen. De structuur van de organisatie moet immers aansluiten bij de strategie. En de strategie van de hele ziekenhuisorganisatie moet éénduidig zijn: gericht op zo goed mogelijke kwaliteitszorg voor de burger. En daartoe gaat de gehele interne organisatie op de schop. Naast een heel nieuwe structuur wordt er geïnvesteerd in de kwaliteit van nieuw leiderschap.

Specialisten in loondienst

De grootste financiële operatie is het in loondienst nemen van alle specialisten. Dat lukt door de goodwill-afkoop van minister Schippers en door de specialisten mede-eigenaar van het ziekenhuis te maken. Zijn ervaring uit het bedrijfsleven gebruikt Bennemeer ook om de financiële situatie op te lossen. Terwijl de zorgverzekeraars CZ en VGZ zien dat hij goed bezig is, en hem helpen, zijn de banken behoudend en geven zij hem weinig ruimte om te manoeuvreren. Door niet alleen de specialisten maar ook al het personeel en burgers in de regio de kans te geven om obligatiehouder te worden, slaat hij twee vliegen in één klap. Hij wordt minder afhankelijk van de banken en meer mensen voelen zich betrokken bij ziekenhuis Bernhoven.

100 projecten Zinnige zorg

Na de ingrijpende reorganisatie van de structuur van het ziekenhuis, start Bennemeer met een nieuwe opzet van het medisch werk. Het ziekenhuis moet zijn plek in de zorg gaan veroveren, niet door een groot volume aan zorg maar door een betere kwaliteit zorg. Vanuit het perspectief van de patiënt is heel veel zorg in Nederland niet-zinnig. In 2015 start het ziekenhuis 100 projecten om zo veel mogelijk tot zinnige zorg te komen. Ook huisartsen werken er al jaren aan om allerlei procedures, die we uitvoeren omdat we ze altijd zo gedaan hebben, opnieuw te bestuderen en te veranderen. Vaak zijn die procedures niet alleen niet evidence based, maar leiden soms ook tot iatrogene schade (schade door medisch handelen). Tot zinnige zorg komen is de grootste kwaliteitsslag die de zorg kan maken.

Vier kerncompetenties

Het sluitstuk van die operatie is de nieuwe opzet van het medisch beleid van RVE’s naar kerncompetenties of zorgmodellen. Het ziekenhuis kiest voor vier zorgmodellen: de Acute Zorg, de Diagnose-Indicatiestelling, de Interventie-Zorgstraten en de Chronische Zorg. Deze zorgmodellen volgen de behoeften van de patiënt. Zo moet er meer en beter worden geïnvesteerd in de aanwezigheid van kwalitatief goede Acute Zorg. Dat doet Bennemeer door de specialisten voor dagdelen op de Acute Zorg te laten werken en ze niet tijdens hun poli, door de dienstdoende assistent of coassistent te laten oproepen.

Chronische Zorg uit ziekenhuis

De Diagnose-Indicatiestelling hoort tot de corebusiness van het ziekenhuis en moet vooral in één keer goed gaan. De Interventie-Zorgstraten leveren de werkelijke productie van een ziekenhuis en horen tot het enige model waarbij de DBC-betalingstechniek goed op de praktijk aansluit. De Chronische Zorg hoort niet in het ziekenhuis thuis en moet er dus uit worden georganiseerd. Deze nieuwe indeling in 4 zorgmodellen is in zijn eenvoud heel bijzonder en zou ook kunnen helpen om tot landelijk nieuw beleid komen.

Het boek ‘De Ingreep’ is een waardevol document voor iedereen die betrokken is bij onze gezondheidszorg. Een ‘must’ om te lezen voor onze ministers, onze politieke partijen, onze VWS-beleidsambtenaren, zorgverzekeraars, ziekenhuisdirecties, patiëntenorganisaties en vele anderen. Dit huzarenstukje is Bennemeer gelukt dankzij een gunstig momentum van nieuwbouw en fusie, dankzij zijn kennis en ervaring in de bedrijfswereld en dankzij zijn eigen vasthoudendheid. Om tot herhaling op landelijke schaal te komen zal de politiek duidelijke keuzes moeten maken.

Meer lezen:

• Peter Bennemeer, ‘De Ingreep’, BSL 2021
• Website Bernhoven