‘Mondzorg kwetsbare ouderen is een graaicultuur geworden’

EenVandaag deed onderzoek naar de praktijken van mondzorgketens, die in verpleeghuizen veel geld zouden verdienen met ondermaatse zorg aan kwetsbare ouderen. Volgens betrokken tandartsen, familieleden en deskundigen leidt het systeem tot zowel over- als onderbehandeling. Zorgverzekeraars ontvingen eveneens signalen en doen onderzoek.

EenVandaag laat in de betreffende reportage zien dat bewoners vaak niet in een behandelkamer, maar op hun slaapkamer of een keukenstoel behandeld worden. Tandarts Nicole Teeuwisse van het Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde zegt dat dit slecht is voor kwetsbare patiënten: ‘Elke keer een andere behandelaar op de kamer werkt niet. Mensen met dementie hebben juist vertrouwen nodig.’ (Zie: Hoe commerciële tandartsenketens veel geld verdienen aan slechte mondzorg aan ouderen, 18 september 2025)

Fraudegevoelig

Daarbij lijkt het declaratiesysteem van declaraties gevoelig voor misbruik. Preventie-assistenten verrichten soms werk dat de tandarts moet doen, waarbij het hogere tandartstarief wordt gerekend. Ook worden korte consulten opgehoogd tot een uur door administratie en randzaken apart te declareren.

Een dochter, zelf tandartsassistente, vertelt hoe het gebit van haar vader binnen een jaar in een verpleeghuis achteruitging. ‘Bij binnenkomst had hij al zijn tanden, maar binnen een jaar braken ze stuk voor stuk af.’ Toen de instelling niet reageerde op haar verzoeken voor een behandelplan, zocht ze hulp bij een Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde dat een ‘verwoest’ gebit vaststelde.

Systeem van uurtarieven

De oorzaak van de misstanden ligt deels in het systeem van de Wet langdurige zorg (Wlz), constateert Anita Visser, hoogleraar geriatrische tandheelkunde. Tandartsen krijgen dankzij de Wlz een uurtarief van 207 euro, bedoeld om onvoorspelbare en tijdrovende behandelingen bij kwetsbare ouderen te vergoeden. In de praktijk leidt dit volgens deskundigen tot verkeerde prikkels.

Anita Visser noemt dit ‘een perverse prikkel’: ‘Voor het tarief van een tandarts kan je een assistent inzetten. Hoe meer zorg je aanbiedt, hoe meer inkomsten je hebt.’ Zij spreekt van een ‘graaicultuur’. Volgens haar is de mondzorg voor ouderen zo ‘een cashmachine geworden’.

Tekort aan geriatrische tandartsen

Uit onderzoek van EenVandaag blijkt hoe dit uitpakt: hoge declaraties terwijl de behandelaar maar kort aanwezig was. Daarbij speelt het probleem op grote schaal. Het aantal ouderen met een eigen gebit groeit, terwijl er in Nederland slechts enkele tientallen gespecialiseerde tandartsen voor deze groep zijn. Gevraagd naar een reactie zegt mondzorgketen TopMondzorg zich niet in het geschetste beeld te herkennen. Het bedrijf stelt dat behandelaren altijd de levensfase en gezondheid van cliënten meewegen, en dat behandelen op de kamer vaak noodzaak is omdat bewoners bedlegerig of afhankelijk van zorg zijn.

Reacties zorgverzekeraars

Zorgverzekeraars erkennen dat de mondzorgkosten in de Wlz sterk zijn gestegen en dat er zorgen zijn over het declaratiegedrag. CZ zegt onderzoek te doen naar dossiers. Dit leidde al tot een aanzienlijke terugvordering: ‘We merkten dat patiënten meerdere keren per maand naar de tandarts gingen, terwijl dit niet nodig was.’ Zilveren Kruis meldt dat het onderzoek doet, maar dat de resultaten nog niet bekend zijn omdat controle op individueel niveau arbeidsintensief is. Ook de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) ontving enkele meldingen, maar start nog geen formeel onderzoek.

Meer lezen?

• Hoe commerciële tandartsenketens veel geld verdienen aan slechte mondzorg aan ouderen, 18 september 2025 
• Zorgverzekeraars doen onderzoek naar kosten en kwaliteit mondzorg in verpleeghuizen, 18 september 2025