Samenwerken: voorwaarde voor succes fysiotherapie in veranderende zorgmarkt

De Nederlandse gezondheidszorgmarkt kenmerkt zich door competitie die wordt gemanaged door de overheid. Concurrentie vindt plaats tussen zorgverleners op basis van spelregels die door de overheid zijn bepaald. Deze vorm van competitie is actueel sinds de invoering van de Nederlandse Zorgverzekeringswet en de Wet Marktordening Gezondheidszorg in 2006. Met deze wetten werden ‘businessprincipes’ geïntroduceerd.

Managen in de gezondheidzorgmarkt

De spelregels van gemanagede competitie stimuleren het systematisch verbeteren van kwaliteit, kostenreductie, kosteneffectiviteit en patiënttevredenheid. Een fysiotherapiepraktijk wordt beloond met meer patiënten en inkomsten wanneer zij zich aan deze spelregels houdt. Een contract met een zorgverzekeraar is onderdeel van deze gemanagede competitie. In een contract staan voorwaarden zoals efficiency, behandelgemiddelden voor bepaalde patiënten populaties, kwaliteitsmanagementrapportage, audits en het rapporteren van patient related outcomes (PROM en PREM).

Managen van de fysiotherapie-organisatie

De fysiotherapiebranche telt Nederland in zo’n 8000 fysiotherapie-organisaties. Dit zijn bedrijfskundig gezien kleine organisaties. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek blijkt dat verreweg de meeste eerstelijnspraktijken minder dan 6 medewerkers hebben. Dit betekent dat een zij met beperkte middelen heel efficiënt moet werken. De praktijk moet zorgen dat zij de vakinhoud op orde heeft, tevreden patiënten aflevert en financieel gezond blijft. Het is maar de vraag of praktijken de spelregels voor ‘gemanagede competitie’ aankunnen, terwijl van hen wordt gevraagd om continu waarde te bieden door middel van samenwerken en het leveren van de ‘Juiste Zorg op de Juiste Plek’.

Juiste zorg op de juiste plek

Dit betekent dat zorg patiëntgericht is zodat men de patiënt context specifiek helpt. Hoe pakt een fysiotherapiepraktijk dit aan? Om de zorg te bieden voor patiënten moeten organisaties reageren op veranderingen. Dit betekent bijvoorbeeld het regelmatig vernieuwen van externe samenwerkingspartners en interne partners zoals fysiotherapeuten en administratief personeel. Is nog efficiënter werken een oplossing? Of is innovatie een antwoord?

Meer efficiency of innovatie?

In de gezondheidszorg zijn twee termen veelvuldig in gebruik: efficiency en innovatie. Efficiency is hetzelfde doen als een collega-fysiotherapiepraktijk maar dan handiger. Een praktijk bespaart hierdoor kosten en wordt door de zorgverzekeraar extra beloond. Ondanks deze voordelen is het aannemelijk dat concurreren op efficiency steeds moeilijker wordt voor praktijken. Veel fysiotherapie-organisaties zijn van nature al efficiënt. Daardoor is er mogelijk niet veel meer efficiëntie voordeel te behalen. Bovendien heeft langdurige en gemanagede competitie geleid tot flink toegenomen efficiency. Wanneer efficiency al ver is doorgevoerd, rijst de vraag hoe dichtbij praktijken zich bij deze efficiency bodem bevinden.

Cijfers van het CBS geven aan dat fysiotherapie-organisaties de laatste jaren steeds meer omzet zijn gaan draaien, zonder dat hier een grotere winst tegenover staat. En dat draagt niet bij aan ruimte voor innovatie en patiënttevredenheid. Het alleen nog kunnen aanbieden van een standaard aanbod ligt op de loer en kan ervoor zorgen dat de ‘Juiste Zorg op de Juiste Plek’ niet goed tot stand komt. Zou het kunnen dat fysio-organisaties elkaar via efficiency naar beneden concurreren? In plaats van omhoog innoveren?

Concurreren op innovatie is een weg die veel organisaties nog niet hebben bewandeld, terwijl de gezondheidszorg wel hard op zoek is naar innovatie. Innoveren is niet hetzelfde doen als een collega-praktijk. Innoveren betekent juist verrassende en originele waarde toevoegende oplossingen bieden, in vergelijking met andere fysiotherapie-organisaties. Een praktijk voegt waarde toe door haar eigen organisatie, diensten, producten en processen te innoveren. Immers, als iedereen aan efficiency doet, waarmee kan een praktijk zich dan nog onderscheiden? Het lijkt er op dat juist vernieuwing, in plaats van efficiency, leidt tot meer succes voor praktijken ongeacht het type contract bij een zorgverzekeraar.

Over Rutger IJntema

Rutger IJntema is directeur-bestuurder bij het Innovatie Platform Fysiotherapie. Ook is hij onderzoeker bij de Hogeschool Utrecht en werkt daarbij samen met Universiteit Utrecht en de Vrije Universiteit Amsterdam. Meer weten de auteur en Innovatie Platform Fysiotherapie? www.innovatieplatformfysiotherapie.nl + QR code https://www.hu.nl/onderzoek/onderzoekers/rutger-ijntema

Meer lezen

• Innovatie Platform Fysiotherapie: Innoveren als voorwaarde voor fysio-organisaties, 23 juni 2021
• Rutger IJntema: ‘Innovatie in de fysiotherapie moet maatschappelijke vraagstukken helpen oplossen’, 28 november 2019