VWS-begroting 2027 verheft ‘passende zorg’ tot norm

De totale zorguitgaven lopen in 2027 op tot 118 miljard euro, drie procent meer dan dit jaar. Het kabinet-Jetten wil met dat budget vooral inzetten op 'passende zorg': zorg die aantoonbaar werkt, betaalbaar is en de toegankelijkheid overeind houdt. Dat is de rode draad door de begroting van ministers Sophie Hermans (VWS) en Mirjam Sterk (Langdurige Zorg).

Het grootste deel van de begroting van 118 miljard is geen nieuw beleid, maar ligt vast. 110,7 miljard komt uit de premies voor de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet langdurige zorg (Wlz), en 7,3 miljard is afkomstig uit de rijksbegroting. Vanuit de Zorgverzekeringswet staat 73,26 miljard op de begroting, waarvan 37,21 miljard voor tweedelijnszorg en 9,76 miljard voor eerstelijnszorg.  Vanuit de Wet langdurige zorg is 43,99 miljard gereserveerd, met 21,52 miljard voor ouderenzorg en 12,78 miljard voor gehandicaptenzorg. De aanvullende keuzes waarmee het kabinet de zorg wil sturen, zitten in bedragen van enkele tientallen miljoenen daarbovenop. 

Passende zorg als norm

Passende zorg wordt tot norm verheven met nieuwe wet- en regelgeving die eind 2027 moet ingaan. Het Zorginstituut krijgt daarbij een stevigere rol: naast de kwaliteit van behandelingen gaan ook de beschikbaarheid van personeel en middelen en de kosteneffectiviteit meewegen. Voor het stimuleren van passende zorg is 16,5 miljoen gereserveerd, onder meer voor kennisontwikkeling  over de effectiviteit en kwaliteit van de zorg, en voor de toepassing ervan in de praktijk. Het kabinet wil daarbij dat er scherpe keuzes gemaakt worden over wat passende zorg is. Minister Hermans: 'Omdat we nu al zien dat het tekort aan mensen groot is en de kosten blijven oplopen, moeten we ook keuzes maken. Dat wil ik in goed overleg doen.'

Sturing in de regio

In de curatieve zorg wil het kabinet dat aanbieders zich richten op samenwerking in het zorglandschap. Regionale plannen moeten gaan bepalen welke zorg waar wordt geleverd, en het kabinet wil wettelijke eisen stellen aan deelname aan samenwerkingsverbanden en aan functies die niet mogen wegvallen, zoals de avond-, nacht- en weekendzorg. Tegelijk wil het kabinet de positie van de zorgverzekeraars versterken. Hun zorgplicht wordt aangescherpt en er komt meer ruimte om niet-passende zorg niet te vergoeden. Ook wil het kabinet stoppen met het vergoeden van niet-gecontracteerde zorg, binnen de grenzen van de Europese Patiëntenrichtlijn.

Hervorming Wmo

In de langdurige zorg valt de hervorming van de Wmo op. Het kabinet vervangt het abonnementstarief door een eigen bijdrage die afhangt van inkomen en vermogen, vanaf 1 januari 2028. Die maatregel moet structureel 225 miljoen euro besparing opleveren op het Gemeentefonds. Huishoudelijke hulp verdwijnt als algemene maatwerkvoorziening; voor wie het niet zelf kan betalen komt een financieel vangnet beschikbaar. Daarnaast reserveert het kabinet 80 miljoen euro voor het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO), voor onder meer technologie en dementiezorg. Voor de Stimuleringsregeling Zorggeschikte Woningen is 126,7 miljoen euro beschikbaar.

Ggz en wachtlijsten

Voor de ggz stelt VWS 22,9 miljoen euro beschikbaar, waarvan circa 11 miljoen voor de uitvoering van de Wet verplichte ggz en de implementatie van de Evaluatiewet Wvggz en Wzd, en 3,7 miljoen voor de samenwerking tussen sociaal domein, huisartsen en ggz binnen het AZWA. Nog eens 1,5 miljoen gaat naar regionale plannen voor onmisbare ggz, om beter zicht te krijgen op het beschikbare aanbod. Hoe groot het probleem is, blijkt uit de wachtcijfers: het aantal wachtenden buiten de zogeheten Treeknorm liep op van 44.179 in 2022 tot 62.598 in 2024.

Gezondste generatie ooit

Buiten care en cure investeert het kabinet in preventie, onder de noemer 'de gezondste generatie ooit'. Voor de ondersteuning van kwetsbare gezinnen via Kansrijke Start gaat het om 25 miljoen euro in 2027, oplopend tot structureel 62 miljoen. Voor een wijkgerichte aanpak om kwetsbare groepen te bereiken is 40 miljoen gereserveerd, voor gratis schoolfruit circa 23 miljoen. De grootste nieuwe post in de publieke gezondheid is de gordelroosvaccinatie voor 60-jarigen, die in 2027 begint: daarvoor is 47 miljoen euro beschikbaar, met vanaf 2028 jaarlijks 100 miljoen extra voor een inhaalcampagne onder 61- tot 69-jarigen. Voor de pandemische paraatheid trekt VWS structureel 177 miljoen uit.

Premie omhoog

Voor de premiebetaler betekent de groei van de uitgaven direct een premiestijging. VWS verwacht dat de zorgpremie in 2027 met 12,50 euro per maand stijgt, tot gemiddeld 169 euro. Het kabinet wil die stijging grotendeels compenseren via een hogere zorgtoeslag, die voor alleenstaanden naar verwachting oploopt tot 140 euro per maand. Het verplicht eigen risico beweegt mee met de inflatie en gaat van 385 naar 400 euro.

De wetgeving die passende zorg tot norm moet maken staat gepland voor eind 2027, en over de langdurige zorg wil het kabinet dit jaar nog aanvullende afspraken maken met het veld, naast het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg en in een nieuw akkoord voor de gehandicaptenzorg en de langdurige ggz.

Meer lezen?

• Ministerie van VWS, Kabinet zet in op gezondheid en op zorg die klaar is voor de toekomst, 15 september 2026
• MO, LHV en InEen: 'Overheid moet niet op stoel zorgverlener gaan zitten', 16 september 2026 
• MO, Jan Kremer over passende zorg: ‘Als minister van VWS zou ik richting geven, ruimte laten en ondersteunen’, 20 november 2025