Actueel-webinar: ‘RegiozorgNU en Zilveren Kruis werken samen aan duurzame eerste lijn’

Diana Lucassen, initiatiefnemer van de Quickscan en praktijkhouder in Vinkeveen, benadrukt dat verduurzaming geen perfectie vereist, maar actie van velen. Ze verwijst naar een citaat van chef-kok Annemarie Bonneau die stelde: ‘We hebben geen behoefte aan een handjevol mensen die perfect duurzaam leven. We hebben behoefte aan miljoenen mensen die dat imperfect doen.’ (Lees ook het interview: ‘Als iedereen kleine stappen zet, maak je samen een grote sprong’, 3 juni 2025.)

Groeiend bewustzijn bij artsen

Ze wijst ook op de oproep van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aan artsen om het goede voorbeeld te geven en op de nieuwe KNMG-gedragscode die artsen oproept zich in te zetten voor een duurzame sector. ‘Als arts ben je je bewust van de relatie tussen gezondheid, klimaat en milieu. Je zet je in voor een duurzame zorgsector en een gezonde leefwereld. Als artsen kunnen we hier door anderen op worden aangesproken. Dat vind ik belangrijk om te benadrukken.’ De gezondheidsgevolgen van de klimaatcrisis, zoals meer luchtwegklachten door fijnstof en mentale problemen, onderstrepen de urgentie. De zorg is goed voor 7% van de CO2-uitstoot in Nederland, zo berekende het RIVM, waarbij medicatie, energie en vervoer de grootste impact hebben.

Quickscan als praktische menukaart

Lucassen ontwikkelde de Quickscan vanuit het e-boek De groene huisartsenpraktijk als een ‘menukaart’ om praktijken te helpen snel en zonder gedoe verbeterpunten te kiezen en uit te voeren. Voorbeelden van ‘quick wins’ zijn de keuze voor poederinhalatoren boven dosisaerosolen, het plaatsen van waterbesparende kranen, de overstap op groene stroom en het stimuleren van een gezonde leefstijl. In haar eigen praktijk wist ze het aandeel van de aerosolen op het totaal aantal inhalatoren in een jaar terug te brengen van 50% naar 30%. ‘Het is niet alleen een quick win, maar ook echt een big win.’ (Lees ook: Quickscan helpt bij overstap naar duurzaam voorschrijven: ‘Sta stil bij elke pil’, 24 februari 2025.)

Succesvol regionaal programma

Sam Siemssen, directeur RegiozorgNU in Noordwest Utrecht, beschrijft hoe zijn aanvankelijke scepsis omsloeg in urgentiebesef toen hij leerde hoe de zorgsector zowel bijdraagt aan, als lijdt onder de klimaatcrisis. Zijn regionale organisatie zette een programma (‘NUGroen’) op rond de webinar 'Quickscan Duurzame Huisartsenpraktijk'. Door het bieden van ondersteuning, een bescheiden urenvergoeding en een positieve, communicatieve aanpak deden 28 van de 55 praktijken in de regio mee. (Lees ook het interview: Sam Siemssen (RegiozorgNU): ‘Quickscans maken verduurzamen haalbaar’, 1 september 2025)

Succesfactoren zijn volgens Siemssen het pragmatisch aanpakken van laaghangend fruit, het faciliteren van een ‘green team’ en het delen van best practices. ‘Benader het zo pragmatisch mogelijk, bied goede ondersteuning en zorg dat je enthousiaste mensen met verstand van zaken om je heen verzamelt.' De opgeleverde acties varieerden van afvalscheiding en LED-verlichting tot deelname aan farmacotherapeutisch overleg. Siemssen pleit voor een structurele bekostiging van dit soort activiteiten en verkent modellen zoals ‘shared savings’ voor de volgende fase: het verduurzamen van het voorschrijven van medicatie met de Quickscan Duurzaam Voorschrijven.

Verzekeraar pleit voor ‘proudly copied’

Ilyes Machkor (Zilveren Kruis) constateert dat verduurzaming een gezamenlijke opgave is. Zilveren Kruis is net als andere verzekeraars ondertekenaar van de Green Deal Zorg en wil met verzekeraars en zorgverleners samenwerken in plaats van te concurreren op duurzaamheid. Zijn kernboodschap is dat verzekeraars een partner willen zijn: ‘Begin gewoon, probeer iets en waar het ingewikkeld wordt, biedt samenwerking vaak de oplossing.’

Machkor moedigt aan om vooral ‘proudly copied’ te werk te gaan en succesvolle aanpakken van anderen over te nemen. De beweging is ingezet, maar de uitdaging voor de komende tijd is het vinden van structurele financieringsmodellen om de verduurzaming door te zetten. (Lees ook het interview: Ilyes Machkor (Zilveren Kruis) over verduurzaming: ‘Verzekeraar en zorgaanbieder staan te vaak tegenover elkaar’, 28 augustus 2025.)

Van quick wins naar shared savings

Diana Lucassen ondersteunt inmiddels andere regio’s en Sam Siemssen kijkt vooruit naar de volgende stap: het verduurzamen van het voorschrijven van medicatie met een tweede quickscan. De grootste uitdaging is structurele bekostiging. Siemssen verkent hiervoor nieuwe modellen: ‘Medicatieverspilling tegengaan en duurzaam voorschrijven zou je ook vanuit een shared savings-model kunnen benaderen. Daarom kijken we nu: kunnen we dat niet op een andere manier bekostigen?’ Machkor beaamt dat dit de volgende puzzel is om samen op te lossen. ‘Ik ben blij dat deze beweging in de zorg zo groeit. Ik hoop dat veel huisartsen en regiokantoren volgen. Begin gewoon, ga ermee oefenen en ga stap voor stap verder met verduurzamen.’