Belastingdienst toetst op schijnzelfstandigheid: details vaak doorslaggevend

Om meer duidelijkheid over de inzet van zzp’ers in de zorg te krijgen, legde de KNMT, samen met andere beroepsorganisaties, specifieke casussen uit de mondzorg voor aan de Belastingdienst. Het doel was meer inzicht krijgen in de beoordeling van werksituaties en te kijken wanneer werk buiten een dienstbetrekking als zzp’er mogelijk is. Uit de reactie van de Belastingdienst blijkt dat de uitkomst afhangt van de specifieke details van elke casus en de strikte toepassing van de Deliveroo-criteria, schrijft Harry Korver, specialist praktijkvoering bij de KNMT.

Van de vier voorgelegde casussen die de KNMT voorlegde, keurde de Belastingdienst er drie goed voor een opdrachtrelatie (zzp) en één casus beoordeelde ze als werk in loondienst. Zie: Zzp-casussen uit de mondzorg: wat vindt de Belastingdienst? 

Goedgekeurde casussen

De goedgekeurde casussen betreffen op de eerste plaats een ´zuivere waarneming´ van maximaal zes maanden, vier dagen per week, waarbij de waarnemer zowel het interim-management als de tandheelkundige behandeling overneemt.

De tweede goedgekeurde casus betreft een kortdurende waarneming van minder dan 30 dagen van een tandarts voorbij de pensioenleeftijd vanwege een calamiteit. De derde casus gaat over het structureel, twee halve dagen per week verlenen van mondzorg in een WLZ-instelling door een praktijkhoudend tandarts.

Afgekeurde casus

De Belastingdienst keurde een casus af, waarbij een tandarts voorbij de pensioenleeftijd tijdens langere periodes (van enkele dagen tot maanden) twee dagen per week werkte bij verschillende Centra voor Bijzondere Tandheelkunde (CBT’s). De Belastingdienst oordeelde hier dat sprake was van loondienst.

Negen Deliveroo-criteria

De Belastingdienst hanteert bij de beoordeling een kader van negen criteria, afgeleid van het Deliveroo-arrest. Opvallend is dat details vaak doorslaggevend zijn. Bij de beoordeling van Aard en duur van de werkzaamheden (criterium 1) blijkt dat de Belastingdienst de neiging heeft de werkzaamheden te vereenvoudigen, waardoor specifieke kennis niet voluit wordt meegewogen. Een langere of onbepaalde duur wordt steeds vaker gezien als een indicatie voor loondienst, tenzij de inzet zeer beperkt of onregelmatig is. De KNMT heeft hiertegen bezwaar aangetekend, omdat het lijkt alsof een negatieve score op óf de aard óf de duur al voldoende is voor een loonindicatie.

Gezagsverhouding

Ook de ‘Manier waarop werkzaamheden en werktijden zijn bepaald’ (criterium 2) leidt tot discussie. De Belastingdienst beschouwt het volgen van beroepsprotocollen en het werken binnen de openingstijden van de praktijk als een vorm van werkgeversgezag. De KNMT benadrukt juist dat de behandelaar altijd professioneel verantwoordelijk blijft en dat werken vanuit een andere praktijk inherent is aan waarnemen, een standpunt dat de Hoge Raad eerder onderschreef.

Inbedding in organisatie

Bij de Inbedding in de organisatie (criterium 3) weegt de ‘functionele inbedding’ zwaar: als de werkzaamheden een primaire taak van de praktijk zijn, is dit voor de Belastingdienst al een sterke indicatie voor loondienst. ‘Persoonlijke inbedding’ (deelname aan teamactiviteiten) versterkt dit oordeel alleen maar.  Persoonlijke uitvoering (criterium 4) biedt wel enige speelruimte: in de goedgekeurde WLZ-casus was de opdracht niet aan een specifiek persoon gekoppeld, wat wel een belangrijk onderscheid vormde.

Commercieel risico en ondernemerschap cruciaal

De criteria over de totstandkoming en hoogte van de beloning (5, 6, 7) zijn voor tandartsen vaak neutraal of positief, vanwege vrije onderhandelingen en hoge tarieven. Het lopen van commercieel risico (criterium 8) is cruciaal: het expliciet benoemen van het debiteurenrisico en eventuele correcties op eigen rekening kan een opdrachtrelatie ondersteunen. Tot slot is de mate van ondernemerschap (criterium 9) van belang, niet alleen in algemene zin, maar ook in de presentatie naar patiënten toe (bijv. als zelfstandige met eigen keuzes in materialen).

Details vaak doorslaggevend

Bij de beoordeling van de casussen blijken vooral de details de doorslag te geven voor een andere kwalificatie van een arbeidsrelatie dan loondienst, concludeert de KNMT. De motivering van de Belastingdienst biedt vaak wel aanknopingspunten. De kern is dat een arbeidsrelatie alleen als opdracht (zzp) kan worden gekwalificeerd als de duur, omvang, benodigde specifieke kennis, professionele verantwoordelijkheid en aanvaarde risico’s duidelijk afwijken van een reguliere werknemersrelatie. Kan dit onderscheid niet worden gemaakt, dan concludeert de Belastingdienst al snel tot loondienst.

Links:

• Korver, H. (21 oktober 2025). Zzp-casussen uit de mondzorg: wat vindt de Belastingdienst? KNMT.
• LinkedIn, Harry Korver