De Vragendokter. Heerlijk proza over het leven van een bevlogen huisarts

Jojanneke Kant werkt inmiddels twintig jaar als huisarts. Vroeger zeiden we als huisartsen onder elkaar: je hebt de praktijk die je verdient. Als je je patiënten goed opvoedt, weten ze wat er van hen verwacht wordt. Dan weten ze dat je geen spoedvisite doet voor een kind met koorts, maar wel voor een kind dat echt ziek is.

Na twintig jaar ben je ook de ‘shoppers’ kwijt: patiënten die van de ene naar de andere huisarts hoppen, steeds op zoek naar een jonge, nieuwe arts, maar net zo snel weer weg zijn. Wie blijft, is de groep met wie je kunt lezen en schrijven. En er is na zo'n lange tijd nog een bijzondere bonus: het pluis- of niet-pluisgevoel waarop je als huisarts leert vertrouwen.

Een moderne, digitale huisarts?

Werkt Jojanneke met efficiënte systemen, chatfuncties en internettools die patiënten helpen zelf diagnoses te zoeken? Die noem ik de ‘Zelfzoekdokter’. Maar Jojanneke noemt zich de Vragendokter. Is dat niet een beetje ouderwets: naar de dokter gaan met je vragen, terwijl de antwoorden op je mobiel staan?

In De Vragendokter laat ze zien hoeveel waarde het heeft om écht in te gaan op vragen. Ik weet uit ervaring dat zelfs hoogopgeleide mensen, uit allerlei vakgebieden, onhandige leken kunnen zijn als het gaat om gezondheidsproblemen. Zelfs medische specialisten. Ook die gezinnen hebben een huisarts nodig.

Eigenlijk is Jojanneke een ouderwetse huisarts — eentje die meeleeft van geboorte tot dood. Ze voelt haar vak in elke vezel van haar lichaam. Dat maakt haar boek zo mooi en warm. Ze kijkt achter de vraag. Een dimensie verder. Want achter elke vraag zit meer. En steeds opnieuw stelt ze zich de vraag: hoe help ik deze persoon verder? Dat vraagt goed luisteren. Dus tijd nemen. En terwijl ze luistert, popt soms die zeldzame diagnose op: de diagnose waar anderen zelden aan denken, maar zij wel.

Zijn er dan geen vernieuwingen mogelijk?

Is er, naast de persoonlijke en continue relatie tussen patiënt en arts, niet ook ruimte voor moderne oplossingen? Dat zou een mooi artikel kunnen opleveren voor MedischOndernemen. Daar ga ik naar op zoek. Is stagering door doktersassistenten modern? Eigenlijk niet. Dat gebeurt al meer dan zeventig jaar, en maakt de praktijkvoering afhankelijk van hun kwaliteiten.

Sommige artsen nemen zelf de telefoon aan, en zijn daar enthousiast over. Ik herinner me dat stagiaires graag de telefoon wilden opnemen, totdat ze ontdekten dat telefoondienst het moeilijkste werk in de praktijk is. Iedere praktijk heeft inmiddels een spoedlijn en een receptenlijn. Ook dat is niet echt nieuw. Welke technieken kunnen dan wél iets toevoegen aan het functioneren van huisartsenpraktijken?

De Zelfzoekdokter

De Zelfzoekdokter vertrouwt op de eigen kracht en intelligentie van mensen. Deze dokter staat wat meer op afstand, gaat minder mee in het verhaal van de patiënt, en is vooral digitaal bereikbaar. Deze arts stimuleert het gebruik van het eigen patiëntendossier. Mensen moeten niet alleen lezen, maar ook schrijven: bloeddrukken, glucosespiegels, gewicht, saturaties — alles helpt om het dossier rijker te maken.

Wie met de huisarts wil praten, maakt een terugbelafspraak. Het motto is: zoek het zelf uit, het is jouw lichaam. Maar om je dossier goed te begrijpen, heb je meer dan basiskennis nodig. Als je leest dat de uitslag van een test ‘positief’ is, kan dat voor jou heel negatief uitpakken. Je moet medische termen leren, zoals ik beschreef in: “Medische Mensentaal” leert artsen de vertaalslag maken

De Zelfzoekdokter bouwt ook in twintig jaar een eigen populatie op. Niet de patiënten van Jojanneke, zoals de veeleisende honderdjarige, maar eerder zelfstandige yuppen. De Zelfzoekdokter stelt grenzen, terwijl Jojanneke vindt dat ook de moeilijkste patiënten recht hebben op de beste zorg. Helaas ken ik geen Zelfzoekdokter die ook schrijver is van een vlot leesbaar boek. Maar ik ga ernaar op zoek.

Bevlogen huisarts

Natuurlijk gaat Jojanneke met haar tijd mee. Ze verwijst naar Thuisarts.nl en legt veel uit. Ze is ook een beetje een leraar — iemand die mensen het noodzakelijke onderricht geeft. Want ergens moeten mensen leren hoe leven, ziekte en zorg werken, nu dat nauwelijks nog op school of thuis gebeurt. De Vragendokter is een aanrader voor iedereen die wil kennismaken met het leven van een bevlogen huisarts. En voor jongeren die twijfelen over hun studiekeuze na het eindexamen: een prachtig cadeau.

Biografie en bestelinformatie

Jojanneke Kant is huisarts in Den Haag en onder de naam @devragendokter bekend op Instagram. Op een laagdrempelige manier beantwoordt ze medische vragen van haar volgers en schrijft ze over haar praktijkervaringen. Ze heeft daarnaast een podcast met zo'n 4.000 vaste volgers.

Jojanneke Kant, De vragendokter. Belevenissen uit de praktijk van een huisarts, HarperCollins, 2025, 288 p.

Thieu Heijltjes

Thieu Heijltjes is oud-huisarts en was na zijn pensioen nog zes jaar actief als SCEN-arts. Hij is bestuurslid van het Toon Hermans Huis in Weert, een inloophuis voor mensen die met kanker worden geconfronteerd. Ook is hij actief als coach en teambegeleider. Bij MedischOndernemen schrijft hij recensies en reflecties over actuele thema’s in de huisartsenpraktijk.