Blog: Veeleisende patiënt maakt zorg duurder dan nodig

De verzekerde (die geen patiënt hoeft te zijn) is gevoelig voor de laagste zorgpremie die alleen kan worden bereikt, wanneer de zorgverzekeraars scherp bij de zorgaanbieders inkopen. De patiënt (die ook verzekerde is) wil de beste zorg en zijn interesse in de kosten hiervan, die immers door de zorgverzekering worden gedekt, is minder groot. Daarbij komt, dat de patiënt, onder andere geïnformeerd door websites over (zijn) gezondheidsproblemen, steeds mondiger wordt naar zijn zorgaanbieder en inspraak wil in de aanpak en (duur van de) behandelwijze door de zorgaanbieder.

Uit een recent (Amerikaans) onderzoek ( bron: Archives of Internal Medicine/NRC Handelsblad 29 maart 2016 ) is gebleken, dat patiënten soms meer onderzoek, verwijzingen en/of behandelopties eisen, dan de zorgaanbieder zelf vanuit zijn professie verantwoord acht. Uit het onderzoek blijkt dat 80% van de ondervraagde artsen wel eens andere zorg verlenen dan zij professioneel gezien het beste achten. 70% zegt regelmatig een behandeling te geven om de patiënt “het gevoel te geven ,dat het maximale is gedaan” en op die manier de behandelrelatie tussen patiënt en zorgaanbieder niet te schaden.

De door de minister geïntroduceerde “perverse prikkel” om volume te draaien wordt dus niet alleen bij zorgaanbieders verondersteld, maar gevoed door veeleisend patiëntengedrag.

Mondige patiënt wordt niet kostenbewust

Het (in 2014 ingediende) wetsvoorstel VTO WMG: verbetering, toezicht en opsporing WMG; nr. 33980 voorziet in de verplichte verstrekking van declaratieoverzichten door ziektekostenverzekeraars aan hun verzekerden. Men gaat ervanuit dat patiënten alert zijn op de zorgkosten, bijvoorbeeld door het controleren van declaraties van zorgaanbieders of van een declaratieoverzicht, dat zij krijgen van hun verzekeraar. De verzekerden kunnen daardoor onjuiste declaraties door zorgaanbieders beter signaleren en daarvan melding maken aan hun ziektekostenverzekeraars. Als zij onregelmatigheden vermoeden, mag worden verwacht dat zij actie ondernemen richting zorgaanbieder, zorgverzekeraar en zo nodig melding doen bij het Landelijk Meldpunt Zorg (www.landelijkmeldpuntzorg.nl) of bij het meldpunt van de NZa. Het NZa- meldpunt is bereikbaar via internet (www.nza.nl/meldpunt ) of schriftelijk bij een anonieme melding.

De cultuuromslag van mondige patiënt (liever te veel behandelingen dan twijfel over het juiste aantal en soort) naar een kostenbewuste patiënt , die een belangrijke kostenbesparing kan opleveren, zal waarschijnlijk nooit gebeuren. De mogelijkheid die de patiënt straks door de nieuwe wetgeving krijgt om declaraties te controleren, zal nauwelijks zoden aan de dijk zetten, omdat de patiënt de factuur niet kan doorgronden en de declaratie hem of haar worst zal wezen, zolang de verzekeraar maar betaalt.

Het verhogen van het eigen risico of het alsnog invoeren van een eigen risico voor de huisartsgeneeskundige zorg (door oud-minister Hoogervorst, de bedenker van dit zorgstel, bepleit) zou enig soelaas kunnen bieden

Uitkomst belonen

In de komende jaren zal, zo is nog steeds het plan, de huidige prestatiebekostiging worden vervangen door een stelsel van uitkomstbekostiging (niet de prestatie, maar de uitkomst van zorg, het resultaat, wordt dan beloond), waardoor de perverse prikkel tot omzetmaximalisatie (‘volume draaien’) hopelijk verdwijnt. Dat betekent volgens het Instituut Beleid & Management Gezondheidszorg (IBMG) van maart 2015, dat de zorg alleen wordt beloond (vergoed) als er sprake is goede kwaliteit van zorg, kostenbewust gedrag van de zorgaanbieder, goede coördinatie en doelmatige substitutie, kosteneffectieve innovatie en effectieve preventie. Uitkomstbekostiging is een integrale multidisciplinaire bekostiging per verzekerde als basisbekostiging, terwijl een prestatiebeloning expliciete financiële prikkels moet geven voor goede kwaliteit.

DSW Zorgverzekeraar doet sinds twee jaar een met dit stelsel vergelijkbare proef met een systeem, waarbij de huisarts geen prestaties meer declareert, maar een toeslag op het inschrijftarief krijgt. Daarnaast krijgt iedere huisarts een (zorgzwaarte)toeslag die afhankelijk is van de zorgzwaarte van zijn praktijkpopulatie. Een evaluatie van dit nieuwe systeem vindt jaarlijks plaats.

Mr J.H.Th. Knook is oud-interimdirecteur Landelijke Huisartsenvereniging (LHV) en auteur van het in juni 2016 verschenen boek ' Onderhandelen in de Eerste Lijn' (ISBN 978-90-70694-54-8), uitgave van Below The Line B.V. te Houten