'Gelukspsycholoog' Merijn Ruis: ‘Sociale verbinding is veruit het belangrijkste’

Psycholoog Merijn Ruis is al sinds zijn studietijd gefascineerd door menselijk geluk. Volgens hem zit geluk in kleine, dagelijkse keuzes en speelt het een belangrijke rol in hoe weerbaar we zijn in moeilijke tijden. Als keynote tijdens de Dag van de Praktijkmanager gaat Merijn in op zeven strategieën ‘om op te laden en met meer verbinding, energie en plezier door het leven te gaan.’

Wat vond je zo fascinerend aan het onderwerp geluk tijdens je studie?

‘Het is zo’n fundamenteel onderwerp. Uiteindelijk is geluk een van de grootste drijfveren achter alles wat we doen. We maken keuzes omdat we denken dat ze ons gelukkig maken. Maar als je direct zou weten wat werkt, zou dat fantastisch zijn.’

‘Als ik bijvoorbeeld naar reclame kijk, zie ik overal dezelfde boodschap: je moet blijven kopen om gelukkig te zijn. Alsof geluk iets is dat je bereikt door steeds het volgende na te jagen. Maar juist dat idee klopt niet. Geluk zit in veel kleinere dingen. Dat was voor mij echt een inzicht: waarom leren we dit niet gewoon als basis?’

In het World Happiness Report staat Nederland vaak op plek 5. Moeten we het dan nog over geluk te hebben?

‘Klopt, we scoren consequent in de top. Dat heeft natuurlijk te maken met onze welvaart, veiligheid en sociale vangnet. Tegelijkertijd zie je dat 48 procent van de Nederlanders zich weleens eenzaam voelt. Dat is een interessante tegenstelling.’

‘Daarnaast blijft geluk lastig meetbaar. Ik ben een tijdje in Bhutan geweest, waar ze werken met ‘bruto nationaal geluk’. Daar zeggen ze ook: je kunt het eigenlijk niet goed meten, omdat er zoveel factoren meespelen. Wij kijken er in het Westen vrij rationeel naar, maar dat is niet de enige manier.’

Na je studie deed je een experiment waarbij je een jaar lang deed ‘waar je zin in had’. Werd je daarvan gelukkig?

‘Dat had twee kanten. In het begin voelde het geweldig: volledige vrijheid, alles kunnen doen waar je zin in hebt. Dat gaf enorm veel energie. Maar al snel merkte ik bij mezelf wat we ‘hedonistische adaptatie’ noemen: je went aan nieuwe situaties. Of het nu gaat om een promotie, een nieuwe baan of zelfs het winnen van de loterij, mensen keren vaak terug naar hun basisniveau van geluk. Dat gebeurde bij mij ook.’

‘Na een tijdje dacht ik: wat ga ik eigenlijk doen met al deze vrijheid? Waar het echte geluk zat, was niet de vrijheid zelf, maar wat ik ermee deed. In beweging blijven, bijdragen aan iets groters, contact maken met mensen. Juist die keuzes maakten het verschil.’

Heeft geluk ook varianten als werkgeluk, teamgeluk en privégeluk?

‘Ik geloof niet zo in de term ‘werkgeluk’. Waarom zou geluk iets zijn dat je alleen op je werk hebt? Geluk is iets wat je overal ervaart: thuis, op werk, in je sociale leven. Het beïnvloedt elkaar continu. Ik vind het dus een vreemde gedachte dat er iets bestaat als werkgeluk. Het gaat om het grotere geheel.’

Wat zijn volgens jou belangrijke voorwaarden voor geluk?

‘Sociale verbinding is veruit de belangrijkste. Je gezien en gehoord voelen, ergens bij horen zijn ook essentieel. Dat geldt op je werk, maar net zo goed daarbuiten. Daarnaast speelt vitaliteit een rol: goed slapen, bewegen, naar buiten gaan. Als ik één ding moet kiezen, dan is het de sociale context.’

‘Belangrijk is ook dat geluk niet betekent dat alles altijd goed gaat. Het hoort er ook bij dat je slechte dagen hebt, want verdriet en tegenslag zijn ook onderdeel van het leven. Wat helpt, is dat je die ervaringen deelt. Dat je kwetsbaar durft te zijn en dan om hulp durft te vragen.’

‘Op kwetsbaarheid tonen zit nog steeds een taboe. Alsof je een loser bent als het even niet goed gaat. Zeker op social media lijkt iedereen een perfect leven te hebben, maar dat is natuurlijk niet de realiteit. Juist daarom pleit ik voor meer openheid. Het maakt ons uiteindelijk allemaal sterker.’

Sociaal verkeer, openheid en vitaliteit zijn de belangrijkste ingrediënten?

‘Ja, maar ook accepteren dat het soms minder gaat. Dat is misschien wel net zo belangrijk. Daarnaast geloof ik sterk in kleine veranderingen. Geluk zit in kleine dingen. Er is bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar het dagelijks opschrijven van dingen waar je dankbaar voor bent. Mensen die dat doen, voelen zich aantoonbaar gelukkiger. Tevredenheid kun je trainen. Door bewust te kijken naar wat er goed gaat. En als je dat eenmaal doet, zie je het overal. Het is een kwestie van waar je je aandacht op richt.’

Het nieuws is vaak negatief en overweldigend. Heeft dat invloed op ons geluksgevoel?

‘Zeker. Ik ben geen groot voorstander van veel nieuws volgen. Het is goed om op de hoogte te blijven, maar constant nieuws consumeren helpt je mentale welzijn niet. Je hebt er vaak weinig invloed op, maar het beïnvloedt wel hoe je je voelt. Ik zou zeggen: focus op wat binnen je eigen invloedssfeer ligt.’

‘Kijk bewust naar kleine positieve dingen. Mensen die elkaar helpen, die een vriendelijk gebaar maken, iemand die opstaat in de trein. Dat gebeurt elke dag, maar we zien het vaak niet. Het probleem is dat we automatisch focussen op wat misgaat. Maar daar word je niet gelukkiger van.’

Tijdens je keynote vertel je over zeven strategieën voor geluk. Kun je daar iets over zeggen?

‘In die strategieën neem ik mensen echt stap voor stap mee. Het zijn hele praktische, kleine dingen. Op het eerste gezicht lijken het ook open deuren, maar in de juiste context zijn ze voor veel mensen een eyeopener. Het zit hem in de opbouw en de ervaring. Het werkt beter om het te beleven tijdens het congres, dan om ze nu al te vertellen.’

Je wordt vaak gevraagd voor lezingen over werkgeluk, terwijl je zelf kritisch bent over die term. Wat kunnen leidinggevenden doen om bij te dragen aan het geluk van hun medewerkers?

‘Uiteindelijk gaat het altijd over hetzelfde: geluk in brede zin. Je kunt het toepassen op werk, maar het blijft onderdeel van het grotere geheel. Het begint heel basaal: echt naar iemand kijken. Luister goed. Vraag wat iemand nodig heeft.’

‘Veel leidinggevenden sturen van bovenaf, maar dat werkt niet. Het gaat juist om autonomie geven en samen kijken: wat helpt jou om je werk goed te doen? Kleine dingen maken daarbij een groot verschil. Een compliment, waardering uitspreken, oprechte aandacht. En vooral: een veilige omgeving creëren waarin mensen zich kunnen uitspreken.’

Maakt aandacht voor geluk je ook weerbaarder in crisissituaties?

‘Ja, absoluut. Ik haal vaak het voorbeeld aan van Viktor Frankl, een psychiater die in een concentratiekamp zat. Hij zag dat sommige mensen volledig de hoop verloren, terwijl anderen, zelfs onder die omstandigheden. betekenis bleven vinden en hoop hielden.’

‘Zijn conclusie was: alles kan je worden afgenomen, behalve één ding, namelijk de vrijheid om te kiezen hoe je met die omstandigheden omgaat. Je kunt niet altijd kiezen wat er gebeurt, maar wel hoe je ermee omgaat. En dat is de kern van veerkracht én van geluk.’

Meer lezen?

• Werkgeluk in de praktijk: Sleutel tot toekomstbestendige zorg, 19 maart 2026
• KennisConnect coacht teams en leiders in de zorg: ‘Alles draait bij ons om werkgeluk’, 17 december 2025
• Sabine Uitslag, chief inspiration officer: ‘Stel geluk centraal in de zorg’, 18 juli 2019

Dag van de Praktijkmanager: werkgeluk, teamgeluk én persoonlijk geluk

De negentiende editie van de Dag van de Praktijkmanager staat in het teken van geluk: werkgeluk, teamgeluk en persoonlijk geluk. Je kunt een inspirerende dag verwachten met vertrouwde gezichten én nieuwe, verfrissende sprekers. Een dag om op te laden, te reflecteren, te lachen en met direct toepasbare inzichten naar huis te gaan.

De Dag van de Praktijkmanager vindt dit jaar plaats op 21 mei in Fort Voordorp (bij Utrecht). Merijn Ruis sluit de dag af met een keynote over zeven strategieën om je zelf op te laden en met ‘meer verbinding, energie en plezier’ te leven. Alle informatie en inschrijven: Dag van de Praktijkmanager. Zie ook de website van Merijn Ruis.