Brancherapport Fysiotherapie 2023: ‘Bekostiging verzekerde zorg in fysiotherapie steeds meer onder druk’

Fysiotherapie in Beeld 2023 is een brancherapport van de sectorspecialisten van ABNAMRO dat de stand van zaken in het vakgebied van fysiotherapie in Nederland beschrijft. De conclusies van het rapport liegen er niet om: ruim vier miljoen Nederlanders zijn niet aanvullend verzekerd voor fysiotherapie. Werving en behoud van gekwalificeerd personeel in de eerste lijn is steeds moeilijker. De beperkte vergoedingen van verzekeraars staan financiële stabiliteit van veel praktijken in de weg.

Fysiotherapie is een essentieel onderdeel van de gezondheidszorg dat zich richt op het herstel en welzijn van mensen met fysieke beperkingen of blessures. De fysiotherapeut speelt ook een steeds grotere rol in preventie en het bevorderen van een gezonde levensstijl. Fysiotherapie is geëvolueerd tot een breed vakgebied met verschillende specialisaties, waaronder sportfysiotherapie, kinderfysiotherapie en geriatrische fysiotherapie. Manuele therapie is de meest voorkomende specialisatie, waardoor fysiotherapeuten op maat gemaakte behandelingen kunnen aanbieden. Belangrijke trends zijn regionalisering en schaalvergroting om aan de toenemende zorgvraag te voldoen.

Aantal praktijken daalt

Een fysiotherapeut moet een 4-jarige HBO-studie hebben afgerond, BIG-geregistreerd zijn en zich om de 5 jaar herregistreren om te voldoen aan de eisen voor kennis en kunde. In Nederland zijn er ongeveer 36.963 BIG-geregistreerde fysiotherapeuten, waarvan ongeveer 16% ouder is dan 60 jaar. De vergrijzing en de groei van het aantal chronisch zieken leiden tot een grotere vraag naar fysiotherapie, maar er is ook sprake van uitstroom, aangezien sommige fysiotherapeuten naar de tweede lijn gaan vanwege betere arbeidsvoorwaarden, wat het moeilijker maakt voor praktijkhouders om gekwalificeerd personeel te vinden en te behouden. Het aantal zelfstandige praktijken neemt af en het aantal zzp'ers groeit. Dit heeft geleid tot grotere praktijken met meer specialisaties. Ongeveer 60% van de fysiotherapeuten heeft een bacheloropleiding afgerond en 39% heeft een masteropleiding.

Bekostiging en verdienmodel

Fysiotherapiebehandelingen worden verdeeld in verschillende behandelvormen die zijn vastgesteld door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), en voor een behandeling is geen verwijzing van een huisarts nodig. Fysiotherapie wordt beperkt vergoed vanuit de basisverzekering, en ongeveer 4 miljoen Nederlanders zijn niet aanvullend verzekerd voor fysiotherapie. Jongeren tot 18 jaar krijgen maximaal de eerste 9 behandelingen vergoed via de basisverzekering, en jongeren met een chronische aandoening krijgen alle behandelingen vergoed.

Een grote uitdaging binnen de fysiotherapie is de bekostiging. Hoewel fysiotherapie kosteneffectief kan zijn, worden de tarieven niet altijd vergoed door zorgverzekeraars, wat kan leiden tot een beperkte toegang tot zorg. Dit resulteert in een toename van doorverwijzingen naar huisartsen of medisch specialisten, wat wel in de basisverzekering is opgenomen. Ongeveer 87% van de omzet van fysiotherapeuten komt voort uit contracten met zorgverzekeraars, maar slechts 39% voldoet aan de hoge eisen van de zorgverzekeraars, die variëren per verzekeraar.

Fysiotherapeuten vragen om meer duidelijkheid van zorgverzekeraars over tarieven en kostenvergelijkingen. De verschuiving naar waardegedreven zorg, waarbij de nadruk ligt op kwalitatief hoogwaardige zorg en positieve behandeleffecten, heeft geleid tot alternatieve bekostigingsmodellen, zoals betaling voor specifieke zorgprogramma's, zoals Zorgtopics. Praktijken plannen de behandeltijd van een zitting fysiotherapie nu efficiënter in op basis van het type klacht. Om minder afhankelijk te zijn van zorgverzekeraars, hebben veel praktijken zich gericht op het aanbieden van betaalde diensten zoals preventieve gezondheidschecks, leefstijlcoaching, fitness en digitale consultaties.

bron: Brancheinformatie voor medici, Sectorspecialisten ABN AMRO

Technologie en Innovatie

De digitalisering en technologische innovatie binnen de fysiotherapiebranche worden steeds belangrijker. Het aantal digitale consulten (e-health) is toegenomen, vooral tijdens de COVID-19-pandemie, en wordt nu in sommige gevallen vergoed door zorgverzekeraars. Dit heeft geleid tot een grotere toegankelijkheid van fysiotherapie voor patiënten, maar het is nog niet volledig ingeburgerd.

Het gebruik van e-health en digitale oefenprogramma's, evenals de integratie van sensortechnologieën zoals wearables, wordt steeds populairder. Dit stelt fysiotherapeuten in staat om op afstand toezicht te houden op de voortgang van de patiënt en hen gerichte feedback te geven. In sommige praktijken worden ook augmented reality (AR) en virtual reality (VR) gebruikt om patiënten te ondersteunen bij hun herstel.

Verkenning van nieuwe businessmodellen

Fysiotherapie in Nederland ondergaat veranderingen als reactie op de vergrijzing, de groei van chronische aandoeningen en de digitalisering van de zorg. Praktijken evolueren om aan deze veranderende behoeften te voldoen door zich te specialiseren, te innoveren en nieuwe bekostigingsmodellen te verkennen. De uitdagingen zijn groot, met name op het gebied van bekostiging en toegankelijkheid. Toch is de toekomst van de fysiotherapie veelbelovend, stellen de auteurs met mogelijkheden voor groei en verbeterde patiëntenzorg.

• Charlotte van Laar en Ludo Guns, Fysiotherapie in beeld 2023,
  Vakgroep Fysiotherapie, Sectorspecialisten ABN AMRO