'Digital first' als groeimodel: De succesvolle strategie van Arts en Zorg

De Arts en Zorg Groep is in korte tijd uitgegroeid tot een van de grotere spelers in de Nederlandse eerstelijnszorg. Het concern levert huisartsenzorg aan asielzoekers, gevangenen en vanaf 2026 ook aan zo’n 200.000 arrestanten per jaar. Ook omvat de groep 28 reguliere huisartsenpraktijken. Volgens topman Amon van den Borg ontstaat de groei uit de andere opzet van de zorg: digitalisering als voorportaal van het fysieke consult.

‘Wat we doen is de zorg door middel van digitalisering op een wezenlijk andere manier organiseren’, vertelt Van den Borg deze week in NRC (‘Dit is het geheim achter de groei van de Arts en Zorg Groep, een commerciële aanbieder van huisartsenzorg voor asielzoekers en arrestanten’, 5 januari 2026). Arts en Zorg zet een digitale schil in, waarin patiënten hun zorgvraag eerst online stellen. Via de app Gezond.nl worden klachten getrieerd en grotendeels digitaal afgehandeld, via chat of beeldbellen met artsen en assistenten.

In de praktijk betekent dit dat een groot deel van de vragen nooit in de spreekkamer belandt. Bij de eigen DocLine-praktijken wordt 70% van de zorgvragen via de app opgelost, schetste Van den Borg in 2024 in MedischOndernemen. (Arts en Zorg introduceert Gezond.nl: Digitale toegangsroute tot eerste lijn die de huisarts ontzorgt, 4 september 2024)

‘Het begint voor de patiënt altijd in de app. Daarmee kan de patiënt chatten met een huisarts uit onze ‘digitale kliniek’, die onderdeel is van ons Medisch Contactcentrum: huisartsen die staan ingeroosterd om die chats te beantwoorden. Dat zijn zogeheten asynchrone chats, wat betekent dat zij vrij snel antwoord geven, maar er soms ook een paar minuten tijd tussen kan zitten.’

Virtuele verlengde arm

In het interview met MedischOndernemen omschreef Van den Borg Gezond.nl als ‘een virtuele verlengde arm van de huisarts’. De lokale huisarts blijft hoofdbehandelaar en eindverantwoordelijk, maar accepteert tegelijk dat een deel van de zorg wordt geleverd door collega’s op afstand. ‘Met de combinatie van ons digital first-systeem met fysieke zorg kun je met minder mensen toch dezelfde zorg bieden’, zegt Van den Borg in 2024.

Hij benadrukt dat er voor huisartsen die deelnemen geen extra kosten aan het systeem kleven. ‘We willen de app beschikbaar stellen aan zoveel mogelijk huisartsenpraktijken in Nederland. Gezond.nl kan de druk op fysieke huisartsenpraktijken verminderen en een positieve bijdrage leveren aan de toekomst van de huisartsenzorg. Voor praktijkhouders zitten daar geen kosten aan. Aan werken met Gezond.nl zitten dus alleen maar voordelen voor de praktijkhouders.’ (Arts en Zorg introduceert Gezond.nl: Digitale toegangsroute tot eerste lijn die de huisarts ontzorgt, 4 september 2024)

De NRC-reportage laat zien hoe het model ook voor een specifieke doelgroep werkt. In asielzoekerscentra is Arts en Zorg via dochterbedrijf Gezondheidszorg Asielzoekers (GZA) verantwoordelijk voor de huisartsenzorg van bijna 80.000 mensen. Ook bij deze doelgroep blijkt digitalisering ruimte te creëren complexere zorg. Kleine klachten, herhaalrecepten en eenvoudige diagnostiek worden digitaal afgehandeld; kwetsbare patiënten krijgen juist meer tijd en aandacht. Volgens Van den Borg draagt deze aanpak bij aan het toegankelijk houden van de eerste lijn: ‘Juist als die deur wel open blijft in de eerste lijn, levert dat een belangrijke bijdrage aan het voorkomen van zorg.’

Door de zorg digitaal aan te bieden, maakt ook een gebrekkige verspreiding van huisartsenzorg in het land minder uit. De huisartsen op afstand kunnen de consulten vanuit hun eigen huis aanbieden, stelt Van den Borg in 2024. ‘Ik denk dat het voor de praktijkopvolging makkelijker wordt als je die slag maakt naar 'digital first'. Dat betekent dat een eventuele opvolger niet zoveel tijd in de praktijkvoering hoeft te steken.’ Bovendien krijgt de huisarts ruimte voor nieuwe inschrijvingen. ‘Of hij kan juist bestaande patiënten meer aandacht geven. Ook kan de praktijkhouder zijn of haar uren wat afbouwen en zo een betere werkprivébalans krijgen.’

Kritiek en continuïteit

Tegelijk roept de schaal en snelheid waarmee Arts en Zorg groeit vragen op. Een vergelijking met de failliete commerciële huisartsenketen Co-Med dringt zich op, evenals kritiek van artsen en GGD’s op aanbestedingen die Arts en Zorg won, onder meer in de arrestantenzorg. Zij waarschuwden voor druk op kwaliteit en continuïteit. Ook media berichtten kritisch over bereikbaarheid en dossiervoering.

Arts en Zorg weerspreekt die kritiek en wijst op positieve inspectierapporten en recente rechterlijke uitspraken die aanbestedingen bevestigden. Van den Borg benadrukt dat de technologie en schaalgrootte van de groep nooit ten koste gaan van continuïteit: ‘De huisarts op afstand heeft ook toegang tot het medisch dossier van de patiënt. Wat in het digitale consult gebeurt, komt ook in het dossier van die patiënt te staan.’

Financieel groeit het concern stevig: de omzet steeg in enkele jaren naar ruim 155 miljoen euro, met miljoenen aan dividenduitkeringen. Sinds 2024 zijn de aandelen ondergebracht in een stichting die volgens Van den Borg zorgt voor een ‘duurzame maatschappelijke verankering van de organisatie’.

‘Deze ontwikkeling (van digital first -red.) is mogelijk omdat we een groep zijn met eigen inkomsten, waarmee we ook deze investering kunnen doen. Wij verdienen ons eigen geld om te investeren. We hebben ook geen investeerders die een deel van de winst willen toucheren: er zit geen druk op de winstgevendheid.’

'Digital first' als organisatorisch principe

Arts en Zorg presenteert zich als zorggroep die digitalisering inzet als organisatorisch principe. In de woorden van Van den Borg: ‘Een groot deel van wat huisartsen op hun spreekuur zien, hoeft eigenlijk helemaal niet.’ De belofte van dit model is dat het de zorg betaalbaar en toegankelijk houdt, en tegelijk huisartsen ontzorgt en werkplezier vergroot.

Van den Borg zag bij de DocLine-praktijken dat de waardering voor het concept Gezond.nl ‘enorm’ is, zegt hij in 2024. ‘Zowel bij patiënten als bij de zorgverleners zelf. Het vraagt wel een consequente samenwerking van de lokale huisarts met Gezond.nl. Als je voor digital first kiest, betekent dat dus dat je je patiënten eerst een vraag laat stellen in die schil. Dat betekent ook dat die huisarts moet accepteren dat een andere huisarts ook zorg levert aan zijn patiënten. De lokale huisarts blijft de hoofdbehandelaar en eindverantwoordelijk, waarbij de digitale virtuele schil die wij aanbieden, de verlengde arm van die huisarts wordt. Het vraagt van een huisartspraktijk dat deze zich echt aansluit.’

Links:

• Arts en Zorg en Gezond.nl
• NRC, ‘Dit is het geheim achter de groei van de Arts en Zorg Groep, een commerciële aanbieder van huisartsenzorg voor asielzoekers en arrestanten’, 5 januari 2026
• MedischOndernemen, Arts en Zorg introduceert Gezond.nl: Digitale toegangsroute tot eerste lijn die de huisarts ontzorgt, 4 september 2024