‘Stand van de zorg’: NZa vreest voor toegankelijkheid en betaalbaarheid

In de ‘Stand van de Zorg 2019’ analyseert de Nederlandse Zorgautoriteit voor negen deelterreinen hoe de kosten van de zorg zich ontwikkelen: langdurige zorg, medisch-specialistische zorg, geestelijke gezondheidszorg, huisartsenzorg, wijkverpleging, paramedische zorg, geboortezorg, mondzorg en zorgverzekeringen.

Verschuiving naar eerste lijn

De NZa stelt dat het belangrijk is dat goed wordt bekeken wie waar welke zorg geeft en dat krachten worden gebundeld. Eenvoudige zorg kan verschuiven van de tweede naar de eerste lijn, maar de eerstelijnszorg heeft ook behoefte aan versterking.  De zorgautoriteit constateert dat de zorgkosten stijgen door onder meer de vergrijzing en het personeelstekort. Dit jaar stijgen de kosten voor de zorg voor het eerst boven de 100 miljard. Er worden stappen gezet om de kostenstijging in de hand te houden, er zijn veel initiatieven en beleidsvoornemens. 'Maar de resultaten zijn nog te mager', aldus de ‘marktmeester van de zorg’.  De uitwerking in de 'Stand van de zorg' is per sector divers. De NZa geeft bij de huisartsenzorg een analyse van de sector. Bij de mondzorg beperkt de autoriteit zich tot een opsomming van de 'Ambities Mondzorg 2019-2021'.

Huisartsenzorg

De afgelopen jaren stegen de kosten voor de huisartsenzorg jaarlijks en deze liggen hoger dan de gemiddelde kostenstijging van de Zorgverzekeringswet. Het aantal patiënten is nagenoeg gelijk gebleven, terwijl een stijging van het aantal consulten te zien is. De klassieke inkomsten voor de huisarts, zoals inschrijftarief en consulten maken een steeds kleiner deel uit van de kosten. Dat komt vooral door de stijgende kosten bij netwerk- en multidisciplinaire zorg en innovatie. De kosten van de 'praktijkondersteuner huisarts ggz' stegen de afgelopen jaren meer dan 50%. De inzet op multidisciplinaire zorg, innovatie en poh-ggz is duidelijk terug te zien. De bekostiging heeft het gewenste effect en dat is volgens de NZa onmisbaar nu het tekort aan huisartsen steeds verder oploopt.

In de Monitor Contractafspraken huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg 2019 constateert de NZa dat vrijwel alle zorgaanbieders voor huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg contractafspraken maken met de zorgverzekeraars. Ongecontracteerde zorg komt vrijwel niet voor in de huisartsensector. De zorgautoriteit denkt dat de contracten meer ruimte bieden om extra personeel aan te nemen. Een belangrijke afspraak in het bestuurlijk akkoord is dat de huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg beter afgestemd wordt op de daadwerkelijke behoefte aan zorg in een regio, de gemeente of in de wijk. De NZa signaleert dat zorgverzekeraars en zorgaanbieders nog te vaak tegenover elkaar staan in de contractonderhandelingen. De huidige complexe manier waarop de huisartsenzorg bekostigd wordt, voedt deze discussies.

Paramedische zorg

De paramedische zorg is een belangrijk onderdeel van het beleid voor De juiste zorg op de juiste plek, stelt de NZa. Het aantal patiënten dat gebruik maakt van eerstelijns paramedische zorg groeit sterk. Zorgverleners en zorgverzekeraars dienen gezamenlijk invulling te geven aan de verplaatsing van zorg op lokaal niveau. Zorgverzekeraars kunnen dat doen door bij de inkoop expliciet in te zetten op verplaatsing van zorg van de tweede naar de eerste lijn. Zorgverleners kunnen nog beter laten zien wat hun toegevoegde waarde is in de regio en dat zij taken uit de tweede lijn willen overnemen. Paramedici kunnen nog meer deelnemen aan regionale netwerken. Randvoorwaarden om deze beweging te stimuleren zijn het bouwen aan vertrouwen en meer inzicht in betaalbaarheid, kwaliteit, toegankelijkheid en transparantie, aldus de NZa.

Mondzorg

De NZa verwijst bij de mondzorg naar de zeven doelen, zoals die afgesproken zijn in Ambities Mondzorg 2019-2021 met beroepsverenigingen, cliënten- en patiëntenorganisaties, zorgverzekeraars. Daarmee geeft het meer een beschrijving van een sectorplan dan van de stand van zaken.

• Meer inzetten op bewezen effectieve preventie;
• Maatwerk in de bekostiging en organisatie van mondzorg voor jeugd tot 18 jaar;
• Maatwerk in de bekostiging en organisatie van mondzorg voor kwetsbare ouderen;
• Verbeteren informatie en transparantie voor de patiënt;
• Meer ruimte voor innovatie;
• Meer ruimte voor esthetische of cosmetische mondzorg;
• ​Toegankelijkheid van de mondzorg op de lange termijn moet geborgd zijn.  

Foto: Shutterstock