Blog: Kappen met het contracten-oerwoud? Begin in de regio!

Zorginkoop faciliteren is het doel van het consultatiedocument 'Contracteerproces eerstelijns zorg' dat de Zorgautoriteit onlangs lanceerde. Het is een stuk waar beleidsambtenaren, wetenschappers en andere lezers-tot-achter-de-komma van zullen smullen. Maar eerstelijns zorgondernemers kunnen niets met de eindeloze reeks meerjarige contracten, pluscontracten, modulaire contracten, ketencontracten en gedifferentieerde contracten. Zoals vaker met goedbedoelde overheidsinitiatieven verliest de praktijk het van beleid en gaat pragmatisme verloren in getheoretiseer. De NZA spreekt de hoop uit dat de beschreven contractvormen zorgaanbieders en zorgverzekeraars ‘inspireren om met elkaar in gesprek te gaan’ over de manier waarop contracten kunnen worden vormgegeven. Tsja. Een krachtiger signaal om de onwerkbare wildgroei aan contractvormen te beteugelen, is welkom. Het wordt tijd dat we stoppen met individueel, tijdverslindend  inkoopbeleid in allerlei varianten en waar onze steeds oudere patiënt niets met te maken heeft.

Regio landelijk faciliteren

Als oud-huisarts en huidig bestuursvoorzitter van een regionaal ziekenhuis heb ik uit meerdere posities ervaring met contractering. Dat is een heidens karwei voor alle betrokkenen en bovendien één waar partijen met dezelfde belangen vaak onnodig tegenover elkaar staan. Het is mijn stellige overtuiging dat het gedeelde belang het beste te vinden is in de regio. Daar ligt de oplossing. Vernieuwing in de zorg komt voor een groot deel van ‘onderaf’ en vanuit de regio. Zorggroepen professionaliseren en breiden hun disciplines uit, tweedelijns instellingen nemen derdelijns collega’s op sleeptouw door diensten voor hen uit te voeren en op duizend-en-één andere manieren begint efficiëntere, kosteneffectievere en betere zorg op de lokale en regionale werkvloer. Dat proces kan vele malen beter op landelijk niveau worden gefaciliteerd door de wetgever, toezichthouders en financiers. 

Durf en doorzetten

Wat betreft contracteren: in de plaats van afzonderlijke onderhandelingen met uiteenlopende zorgaanbieders in een regio is het nodig om gezamenlijk te kijken naar de behoeften en het aanbod en een totaal, regionaal zorgbudget vast te stellen. Een dergelijk collectief budget kan vervolgens door de betrokkenen zelf, transparant en efficiënt worden verdeeld. Dit betekent een forse verschuiving van financiële en politieke macht, maar komt kostenefficiency, transparantie en kwaliteit ten goede.

Om bovenstaande te realiseren, zijn durf, doorzettingsvermogen en pragmatische nodig. Deze zijn juist te vinden in de regio, waar de lijnen korter zijn, vakgenoten spreken met vakgenoten en de politieke druk veel minder zwaar is. Hanteer daarom het snoeimes als eerste hier.

Dr. Wouter van der Kam is bestuursvoorzitter van het Zaans Medisch Centrum, voormalig huisarts en gepromoveerd op zorg-ICT.