Anne Roosendaal (De Klimaat Dokter): ‘Veel klimaatacties zijn niet moeilijk’

donderdag 27 mei 2021
timer 6 min
Anne Roosendaal, een van de specialisten Ouderengeneeskunde in opleiding (AIOS) die het initiatief namen tot De Klimaat Dokter (Deklimaatdokter.nl)

Anne Roosendaal, een van de AIOS Ouderengeneeskunde, actief bij Deklimaatdokter.nl

Het online platform De Klimaat Dokter biedt handvatten en inspiratie voor de klimaatbewuste dokter die iets wil doen, maar niet goed weet wat. ‘We hadden een gevoel van onvrede dat er van klimaat binnen de beroepsgroep geen speerpunt werd gemaakt.’

‘We willen vooral het uitzoekwerk dat bij klimaatmaatregelen komt kijken, uit handen nemen’, vertelt Anne Roosendaal. Zij is een van de vier specialisten Ouderengeneeskunde in opleiding (AIOS) die het initiatief namen tot De Klimaat Dokter. ‘Jonge artsen zitten vaak in een drukke levensfase, met werk, opleiding, gezin. De vraag is dan wat je er bij kunt hebben. Tegelijkertijd is de urgentie zo groot, dat je ook niet een paar jaar te blijven wachten. Vanuit die onrust hebben we De Klimaat Dokter opgezet.’

‘Anders voorschrijven niet moeilijk’

Van collega’s hoorden de AIOS dat veranderingen binnen de beroepsgroep vaak ‘stroperig’ verlopen.  ‘We moedigen mensen aan in actie te komen. Het leukste voor mij is dat ik geleerd heb dat veel dingen niet heel moeilijk zijn. Je kunt duurzaamheid heel goed meenemen in je voorschrijfgedrag. Kijk maar naar nieuwe richtlijnen en inzichten, die passen we heel vanzelfsprekend toe. Bij duurzame keuzes hoeft dit niet anders te zijn en gaat bovendien vaak samen met wat het beste is voor de patiënt. Denk aan minder voorschrijven (‘deprescribing’) en aandacht voor niet-medicamenteuze interventies bij hart- en vaatziekten. Of het voorschrijven van poederinhalatoren, dat is allemaal makkelijk toe te passen. We willen de drempels daarvoor verlagen.’

‘Inspireren en handvatten bieden’

www.deklimaatdokter.nl
www.deklimaatdokter.nl

Zelf is Roosendaal geïnspireerd door diverse bewegingen rond klimaat en milieu. Ze noemt als voorbeeld de acties van Fossielvrij Nederland, dat het voor elkaar kreeg dat de gemeente Amsterdam geen reclame meer toestaat van ’fossiele bedrijven’. 

‘Hierdoor zie je geen reclames van goedkope vliegreizen meer in het openbaar vervoer. Ook is het Museumplein vorig jaar fossielvrij gemaakt. Of kijk naar de actiegroep Extinction Rebellion, die het voor elkaar kreeg dat er een landelijk burgerberaad over klimaatzaken op de politieke agenda is gezet. Als je grote veranderingen teweeg wil brengen heb je blijkbaar een groep mensen nodig die schreeuwt en prikkelt. Als Klimaat Dokter zijn wij vooral gericht op inspireren, informeren, motiveren, activeren, samen optrekken discussie en praktische handvatten bieden.’

‘Klimaat meenemen in bedrijfsvoering’

Kleine stappen leveren al veel op, merkte Roosendaal. ‘Voordat je een nieuw recept schrijft, maakt een simpele vraag als “Hoeveel heeft u nog thuis?” al verschil. Als we dat met zijn allen standaard doen, maakt dat een enorm verschil. Praktijkhoudende huisartsen die overstappen op een volledig groene energieleverancier, reduceren de CO2-uitstoot ook al meteen met de helft. We willen het zo normaler maken dat we dit soort dingen meenemen in de bedrijfsvoering. Als collega’s zich hierover uitspreken, dan wordt rekening houden met het klimaat steeds vanzelfsprekender.’

Roosendaal noemt als goede voorbeelden de veranderingen bij grote zorgorganisaties als de Alrijne Zorggroep (regio Leiden) en AxionContinu (regio Utrecht). ‘Bij beide organisaties werken facilitair managers, die hier een enorme passie voor hebben. Ze slaagden erin de bedrijfscultuur te veranderen, waardoor klimaat een belangrijk onderwerp werd. Zij laten zien dat je ook als je niet in het bestuur zit, iets op grotere schaal kunt betekenen van onderaf. Wij hopen dat dit soort voorbeelden en die van actieve ‘klimaatdokters’ aanstekelijk werken.’

Hoe komt het dat beroepsorganisaties minder bovenop het onderwerp zitten?
‘Ik denk dat het een gebrek aan kennis is, zowel over de klimaatcrisis als de relatie met de gezondheidszorg. Dat er een relatie tussen beide bestaat is evident. Als je ziet hoe groot de evidentie is en hoe groot de urgentie, is het gek dat er nog niet veel mee gebeurt. Dan is het de verantwoordelijkheid van de leden, om aan te geven dat de beroepsgroep er mee bezig moet gaan.’

Tegelijk hebben initiatieven van artsen duidelijk invloed, bijvoorbeeld rond de niet duurzame investeringen van pensioenfondsen.
‘Klopt. Inspirerende voorbeelden zijn de initiatieven van Groen Pensioen en het artikel van medisch specialist Serge Zweers in Medisch Contact (Pensioengeld artsen gaat naar foute bedrijven). Dat zijn de eerste sneeuwballen bovenaan de berg geweest.  Zij hebben het onderwerp in sneltreinvaart op de kaart gezet. Hierdoor kwam er ook steun voor de kritische aandeelhouders van Follow This bij de aandeelhoudersvergadering van Shell. Gevolg was dat Pensioenfonds Zorg en Welzijn hierop voor deze resolutie stemde en het Pensioenfonds voor Huisartsen zijn aandelen Shell verkocht. Zonder de gepassioneerde mensen van Groen Pensioen en Serge Zweers was dit niet gebeurd.’

Huisarts Dennis Pot laat zien dat een zelfstandige praktijk ook veel kan doen. Preventie en duurzaamheid gaan hand in hand, stelt hij.
‘Ja. Een grotendeels plantaardig dieet werkt preventief zowel voor hart- en vaatziekten, als voor de klimaatcrisis. Die crisis is ook weer ziekmakend, dus moeten we iets doen. Beeldende voorbeelden zijn de hittegolven die dodelijk kunnen zijn voor oudere patiënten, zoals blijkt uit de oversterfte in extreme perioden. Denk aan de opkomst van de eikenprocessierups, ook door klimaatopwarming. Ook waterkwaliteit wordt beïnvloed door zowel medicijnresten als door warmte.’

Is niet een nadeel van de eerste lijn dat er zo veel zelfstandige praktijken zijn? 
‘Dat heeft twee kanten: korte lijnen kunnen veranderingen makkelijker maken. Tegelijk zitten ze vaak op eilandjes. Wel is er nu een landelijke werkgroep Duurzame Huisartsen. Ook vanuit De Klimaat Dokter willen we een ondersteunende omgeving bieden. Het is fijn om over dit onderwerp te sparren, dat kan veel energie geven. Een huisarts of eerstelijnspraktijk die niet weet hoe hij of zij verder moet, kan contact met ons opnemen.’

‘Er zijn nu veel ontwikkelingen. Het Nederlands Huisartsen Genootschap komt binnenkort met een draaiboek ‘Duurzame praktijk’. Voor de ouderenzorg komt er Milieuthermometer zorg waarin voor het eerst het handelen van de medici hierin wordt meegenomen Verder is er Routekaart CO2-reductie van Stimular een bruikbare tool, die zowel CO2-reductie oplevert als financiële besparingen. Over zeven tot tien jaar leveren investeringen in energiebesparingen aanzienlijke besparingen op. Zie het voorbeeld bij Stimular van Careyn, een instelling in Utrecht waar ze € 2,4 miljoen investeerden en uiteindelijk € 2,7 miljoen bespaarden.’

Links:

Dit artikel verschijnt in het kader van het maandthema ‘Futureproof’. Wilt u meer weten over dit thema, meldt u zich dan aan voor: Online Dag van de Praktijkhouder ‘Is uw praktijk Futureproof?’

Sluit u aan

Als lid van MedischOndernemen staat u er niet alleen voor. U heeft toegang tot kennis via de website, de wekelijkse nieuwsbrief en MedischOndernemen Magazine. Verder krijgt u korting op onze evenementen zoals Mondzorgpraktijk Anno Nu en Fysiopraktijk Anno Nu, en profiteert u van korting op onze geaccrediteerde PatiëntenEnquete voor het meten van klanttevredenheid van tandartspraktijken.



Wilt u ook op de hoogte blijven van Medisch Ondernemen? Schrijf u hier in voor onze nieuwsbrieven Eerstelijn en Mondzorg

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

Tandartspraktijk Quadratand in Zuidwolde. 'We hebben een goeie band met elkaar, het is net familie hier.'
mic_external_onInterview

Tandarts Yvonne Schalk over het succes van Quadratand: ‘Onze praktijk heeft uitstraling, dat is onze grote kracht’

20 mei om 09:30 uurtimer5 min
Yvonne Schalk-Van der Weide runt samen met haar man Peter Schalk tandartspraktijk Quadratand in het Drentse…
Lees verder »
Het irrigatiesysteem geeft een soort oase-effect.
all_inclusiveAchtergrondartikel

Intelly zet voortvarend in op vergroening: ‘Het geheim van verduurzamen is je verwonderen’

19 mei om 18:15 uurtimer5 min
Johan Hermans, directeur van Intelly, werkte de afgelopen jaren voortvarend aan de verduurzaming van zijn…
Lees verder »
Wolter Brands
flash_onNieuws

‘Verduurzamen van mondzorgpraktijk’ nieuw speerpunt van KNMT

10 mrt om 16:00 uurtimer4 min
KNMT-voorzitter Wolter Brands belicht in het ledenmagazine NT/Dentz de speerpunten van de vereniging voor 2022.…
Lees verder »
Huisartsenpraktijk Mariahoek is Klimaat Neutraal
mic_external_onInterview

Klimaatgerust wil de energietransitie 'praktisch' maken: ‘Grootste besparing haal je met de eerste stappen’

17 feb om 12:00 uurtimer5 min
Klimaatgerust ondersteunt ondernemers en praktijkhouders die stappen wil zetten om klimaatneutraal te worden. De…
Lees verder »
person_outlineBlog

Herbestemming, een tweede leven voor een gebouw

27 jan om 11:20 uurtimer4 min
Duurzaam denken en doen is echt geen linkse hobby meer. Het is fantastisch om te zien dat er in de zorg grote…
Lees verder »
all_inclusiveAchtergrondartikel

Stappen op weg naar een nieuw medisch centrum: Maak uw praktijk toekomstbestendig

20 jan om 12:00 uurtimer5 min
Al enkele jaren zien we dat veel medici in de eerste lijn ruimtegebrek ondervinden of hiermee te maken krijgen.…
Lees verder »
Demonstranten tijdens de VN-klimaattop in Glasgow
person_outlineBlog

Het Klimaatpact van Glasgow: hoop én zegen!

16 nov 2021 timer4 min
Vanochtend, op de fiets naar mijn werk, hoor ik weer de vraag of de klimaatconferentie in Glasgow geslaagd of…
Lees verder »
Foto: Michiel Lieshout bij Tandartsenpraktijk Lansingerland
mic_external_onInterview

Tandarts Michiel Lieshout: ‘Begin met laaghangend fruit als je wilt verduurzamen’

1 nov 2021 timer4 min

Tijdens het congres Mondzorg Praktijk Anno Nu – op 5 februari online – delen tandarts Michiel Lieshout en…

Lees verder »