Zorgsector ongerust over vertrek VWS uit Green Deal-overleg

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) bevestigt zijn vertrek als kartrekker van de Green Deal Duurzame Zorg. De zorgsector reageert verontrust. ‘Het zou oliedom zijn als VWS zijn handen er nu vanaf trekt’, zegt Evelyn Brakema, huisarts en voorzitter van de Groene Zorg Alliantie in Zorgvisie. Adriaan van Engelen, directeur van Milieu Platform Zorgsector, reageert: ‘Het is moeilijk te begrijpen dat VWS niet actief betrokken blijft.’

Evelyn Brakema wijst op de oliecrisis, de schaarste aan grondstoffen, de escalerende zorgkosten en de personeelstekorten. ‘De Green Deal adresseert al deze punten en zet in op het slimmer omgaan met onze materialen, mensen en processen.’ De resultaten tot nu toe onderstrepen die stelling. Adriaan van Engelen van Milieu Platform Zorgsector (MPZ) becijfert dat de beschikbare kennis tot een miljard euro aan kostenbesparingen kan opleveren. ‘Het verbaast me dat daar beleidsmatig niet bovenop gesprongen wordt.’

Minder vervuiling, betere zorg

Die besparingen komen voort uit projecten tegen voedselverspilling, afvalvermindering en het circulair maken van zorgprocessen. Ook branchevereniging ActiZ ziet de opbrengst: zorgvastgoed wordt verduurzaamd, er lopen leerprogramma's voor professionals en de bewustwording groeit. De volgende cruciale stap is het meekrijgen van de ‘middengroep’: organisaties die net goed en wel aan de slag zijn. ‘De impact gaat niet alleen over het tegengaan van vervuiling, maar ook over het verbeteren van de zorg. Juist daarom moeten we het netwerk behouden.’

Systeemobstakels wegnemen

De derde Green Deal Duurzame Zorg loopt in oktober 2026 af. 'Vanaf 2027 moet de sector zelf het voortouw nemen in de verduurzamingsopgave', stelde voormalig staatssecretaris Vincent Karremans. De deelnemers vinden echter dat het ministerie onmisbaar blijft. Het huidige kabinet trekt het besluit van het vorige kabinet door, maar de gesprekken over de exacte rol van VWS lopen nog. ‘Hun rol is nog niet duidelijk. De beslissing valt deze zomer’, aldus Brakema.

De noodzaak voor betrokkenheid vanuit Den Haag ligt volgens de zorgpartijen in het wegnemen van systeemobstakels. ‘VWS kan aan knoppen draaien die het veld niet kan, via overheidsbeleid, regelgeving en stimulering’, zegt Brakema. Zonder die ondersteuning dreigt de beweging te stagneren, terwijl de urgentie door de crises alleen maar toeneemt. Van Engelen vat de gespleten situatie samen: ‘Dat er commitment binnen de regiegroep is wanneer de overheid zich terugtrekt, getuigt van draagvlak en visie. Maar het is moeilijk te begrijpen dat VWS niet actief betrokken blijft.’

Nieuwe deal in de steigers

De regiegroep werkt hard aan de volgende fase. De contouren van de opvolger, in de wandelgangen Green Deal 3.1 genoemd, zijn helder. Het merk, de doelen en het coördinerend bureau blijven bestaan. ActiZ ziet kansen in de implementatie van eerdere afspraken: ‘Er zijn de afgelopen jaren veel tools opgeleverd, dus er is alle kans om dit goed te implementeren. Nu kunnen we echt eigenaar worden van de uitvoering.’ De verontrusting over het uitstappen van VWS is groot. Terwijl branches en verzekeraars naar draagkracht tijd en geld inleggen, hoopt de sector dat het ministerie ook na de zomer zijn steentje bijdraagt.

Congres Duurzame Zorg

Op 9 oktober 2026 organiseert het ministerie VWS met de betrokken Green Deal-partners het congres Duurzame Zorg: van groene beweging naar het nieuwe normaal. Tijdens dit congres, dat dit jaar het Groene Zorg Festival vervangt, moet de vernieuwde deal ondertekend worden, met een looptijd tot eind 2030. Ook staat de ‘warme overdracht’ aan de sector centraal en moet blijken hoe dit thema geborgd wordt binnen het ministerie.

Meer lezen

• Huisarts Iris Wichers vertrekt bij het NHG: ‘Klimaatverandering moet gewoon bovenaan alles staan’, 8 september 2025

• Huisarts Diana Lucassen en de duurzame huisartsenpraktijk: ‘Als iedereen kleine stappen zet, maak je samen een grote sprong’, 3 juni 2025

• Evelyn Brakema over het Groene Zorg Festival: ‘Steeds meer zorgverleners bijten zich vast in thema klimaat’, 26 september 2024