Afvaren op een ijsberg aan wet- en regelgeving

We staan aan de vooravond van een onomkeerbare verschraling van de zorg, voorspelt Alexander Tolmeijer, tandarts en adviseur bij Dentiva. Hij noemt het droevig dat de verstrekkende gevolgen van wetswijzigingen niet net zoveel aandacht krijgen als het invoeren van de nieuwe regels en systemen zelf. ‘Als zorgprofessional is het daarom essentieel om juridische en beleidsmatige veranderingen te blijven monitoren.’

De continue wijzigingen in wet- en regelgeving hebben invloed op de zorg die we in de mondzorgpraktijk verlenen. Buiten het deel dat expliciet in wetten is vastgelegd, veranderen er ook zaken die niet direct zichtbaar zijn, zoals het verdwijnen van de menselijke maat bij verzekeraars. Al lang bestaande wetten worden regelmatig volledig nieuw geïnterpreteerd met een enorme impact voor zowel de zorgverlener als patiënt. Het maakt dat we aan de vooravond staan van een onomkeerbare verschraling van de zorg. Wat betekent dit in de praktijk? Een paar voorbeelden.

Op het niveau van de zorgconsument verandert er ongemerkt veel. Vergoedingen voor zorg worden bevroren, behandelingen uitgesloten en ongemerkt betaalt de patiënt steeds meer zelf voor zorg, tegen een hogere premie. Het eigen risico blijft nog bevroren, maar wordt in 2027 gehalveerd en per behandeling getrancheerd. Hierdoor worden sommige medische behandelingen minder vergoed, terwijl de zorgpremie stijgt.

Minder begrip voor kwetsbaren

Bepaalde (chronische) groepen verliezen zelfs compensaties waar ze eerder op rekenden [Zie 1: de internetconsultatie handhaving eigen risico]. Waar we als maatschappij juist meer begrip zouden moeten hebben voor individuele gevallen, en menselijke beslissingen moeten kunnen nemen als het aankomt op zorg, lijken we over te stappen naar de harde wereld van cijfers en ‘regel is regel’.

Een ander voorbeeld is de toegang tot de Wet Langdurige Zorg (Wlz). Voor deze langdurige zorg zijn in 2025 nieuwe beleidsregels voor indicatiestelling ingegaan. Hierdoor kunnen mensen die volgens de oude voorwaarden wel in aanmerking kwamen, nu voor dezelfde zorgvraag mogelijk niet meer in aanmerking komen voor vergoeding [Zie 2: Beleidsregels indicatiestelling Wlz 2025]. Aanvragen uit 2024 die in 2025 worden afgehandeld, krijgen de vergoeding nog tegen de meest gunstige beleidsregels van de verzekerde toegekend, maar voor nieuwe gevallen gelden direct de strengere regels. Dit toont aan dat wijzigingen in interpretatie direct gevolgen hebben voor de toegang tot zorg.

Adviserend tandarts verdwijnt

Ook binnen de mondzorg zien we hoe beleid de menselijke maat dreigt te verdringen. Bij de tandartsen verdwijnt de adviserend tandarts steeds meer. Die wordt langzaam vervangen door management gedreven cijferaars. Ook in de bijzondere tandheelkunde speelt een dergelijk fenomeen. Een slimmerik bij een verzekeraar heeft bedacht dat er nog wat geld te verdienen valt bij mensen met een verstandelijke en/of meervoudige beperking. Die hoefden voorheen geen eigen bijdrage te betalen bij het bezoek aan een Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde. Met één pennenstreek werd dit vervangen door ‘deze kwetsbare groep moet gewoon betalen’. Helaas is de weg terug zeer weerbarstig. Daar zijn kostbare, juridische trajecten voor nodig die bovendien lang duren.

Processen tegen tariefstelling

Hetzelfde geldt voor regelgeving over de tarieven in de zorg. De NZa heeft hierover veel processen verloren, maar het verandert in feite niets voor de behandelaar. Het kost vervolgens wel ontzettend veel geld en tijd om die beslissingen aan te vechten. Gelukkig steken de koepels hier veel energie in.

Schijnzelfstandigheid tegengaan

Tot slot speelt er het afgelopen jaar ook veel rondom de wet DBA voor het tegengaan van schijnzelfstandigheid. Uitspraken van de Belastingdienst worden tot nu toe nog getoetst door een rechter, maar die gang naar de rechter is vaak iets dat alleen voor grote partijen is weggelegd. De duidelijkheid voor de beroepsbeoefenaars over wat nu wel en niet kan, komt op deze manier langzaam maar gestaag tot stand. [Zie 3: 6 misvattingen over schijnzelfstandigheid]

Blijf de wet- en regelgeving volgen

Veranderingen in interpretatie van wetgeving zijn geen uitzondering in de zorg en kunnen leiden tot ingrijpende gevolgen voor patiënten (verlies van dekking), zorgverleners (zzp-status in gevaar) en zorgorganisaties (meer administratieve last) [Zie 1, 2 en 3]. Het is daarbij droevig dat de verstrekkende gevolgen van wetswijzigingen niet net zoveel aandacht krijgen als het invoeren van de nieuwe regels en systemen zelf. Als zorgprofessional is het daarom essentieel om juridische en beleidsmatige veranderingen structureel te monitoren en zo nodig advies in te winnen om hierop te kunnen anticiperen in de mondzorgpraktijk.

Verwijzingen:

1: De internetconsultatie handhaving eigen risico

2: Beleidsregels indicatiestelling Wlz 2025

3: 6 misvattingen over schijnzelfstandigheid