‘Digitalisering leidt tot minder werkdruk mits goed geïntegreerd’

Uit onderzoek van de Tilburgse onderzoeker Jelle Keuper komt een dubbel beeld naar voren over de digitalisering van de huisartsenzorg. Hoewel technologie veelbelovend is, leidt de implementatie in de praktijk vaak eerst tot een hogere werkdruk. Tegelijk is Keuper optimistisch, zegt hij in Zorgvisie. ‘Goede financiering en dan specifiek structurele vergoeding kan digitalisering in de huisartsenzorg bespoedigen.’  

Digitalisering is vooral onder specifieke omstandigheden succesvol, zo blijkt uit Kuipers promotieonderzoek ‘Impact of the digital healthcare transition: experiences in general practice’.  Keuper voerde een internationale literatuurstudie uit, maakte analyses van Nivel-data, analyseerde vragenlijsten en interviewde huisartsen. Uit het internationaal onderzoek over de periode 2010-2020 blijkt dat digitalisering vaak eerst leidt tot meer werkdruk.

‘Integreer digitalisering in het werkproces’

Digitalisering blijkt vooral succesvol wanneer de technologie goed wordt geïntegreerd in de bestaande werkprocessen. De meeste problemen doen zich voor in de opstartfase of wanneer er sprake is van losstaande systemen die dubbele processen veroorzaken. Digitale toepassingen werken wel goed als ze zijn ingebed in het huisartseninformatiesysteem, waarbij er geen aparte logins of andere omslachtige handelingen meer nodig zijn, legt Keuper uit.

‘Vanuit het huisartseninformatiesysteem kan je vervolgens functionaliteiten toevoegen om te kunnen beeldbellen of om een telemonitoringsapplicatie te gebruiken. Daarnaast helpt het heel erg als er minimaal één persoon is in de huisartsenpraktijk met goede digitale vaardigheden, die de collega’s kan enthousiasmeren en ondersteunen.’

‘Ga niet te snel’

Verder blijkt een langere gebruiksperiode een cruciale factor: na verloop van tijd neemt de werkdruk af en kan de toepassing zelfs tijdswinst opleveren ten opzichte van de oude situatie. Wat niet werkt, is te snel willen gaan, benadrukt Keuper.

‘Bij telemonitoring is het bijvoorbeeld verstandig om het stapje voor stapje op te schalen. Je begint eerst eens met tien patiënten en kijkt wat er gebeurt. Het maakt het gemakkelijker om nog dingen aan te passen. Daarna kun je verder opschalen. Het is ook van belang dat huisartsen de doelgroep om wie het gaat, betrekken bij de implementatie van digitale zorg.’

‘Spraakgestuurde rapportage met AI veelbelovend’

Niet alle digitale toepassingen zijn gelijk in hun uitwerking. In Nederland keek Keuper specifiek naar de invoering van online inzage in het medisch dossier. Hieruit blijkt dat huisartsenpraktijken die deze functie al vroeg implementeerden, hierover positiever zijn en een daling in het aantal telefonische consulten vaststellen.

Een veelbelovende toepassing is de spraakgestuurde rapportage via kunstmatige intelligentie. Hierbij wordt een consult direct getranscribeerd en samengevat in het dossier. Jelle Keuper: ‘Spraakgestuurde rapportage is een toepassing die steeds meer huisartsen gaan gebruiken. Het consult wordt opgenomen, automatisch getranscribeerd en samengevat en in het dossier gezet. De huisarts hoeft niet meer mee te typen en dat komt de kwaliteit van het contact ten goede.’

‘Huisartsen lopen voor op andere zorgsectoren’

Op veel onderdelen lopen huisartsen in vergelijking met andere zorgsectoren voorop, stelt Keuper vast. ‘Denk aan gegevensuitwisseling en het gebruik van patiëntenportalen. Ziekenhuizen hebben de afgelopen jaren ook veel gedigitaliseerd, maar omdat het grotere organisaties zijn, duurt het daar vaak wat langer en is implementatie complexer. In de geestelijke gezondheidszorg en de gehandicaptenzorg wordt er over het algemeen minder gebruik gemaakt van digitale zorg.’

De koppeling tussen de verschillende ict-systemen kan wel verder worden geoptimaliseerd, stelt Keuper op basis van de Monitor Digitale Zorg die het Nivel, RIVM en National eHealth Living Lab publiceerden. ‘Systemen zijn goed in staat zijn om medische gegevens elektronisch uit te wisselen met andere zorgsectoren, maar optimalisatie is nodig om deze goed met elkaar te kunnen laten communiceren.’

‘Digitale kloof dreigt’

De impact van digitalisering op de kwaliteit van zorg ligt op dit moment divers. De technologie kan de kwaliteit verbeteren, zoals bij spraakgestuurde rapportage die de aandacht van de huisarts tijdens het consult vergroot. Tegelijk signaleert Keuper ook een zorgwekkende ongelijkheid in de toegang tot zorg.

Digitale toepassingen, zoals het patiëntenportaal, worden voornamelijk gebruikt door hoogopgeleide patiënten die over de vaardigheden beschikken om ermee om te gaan. Laagopgeleide mensen blijven hierbij achter. Ook blijkt uit de Nivel-data dat juist mensen met een hoog zorggebruik, waaronder relatief veel patiënten met mentale klachten, minder vaak toestemming geven voor het uitwisselen van hun medische gegevens.

‘Goede verhalen over opschaling’

Opschaling van succesvolle toepassingen is in de huisartsenpraktijk volgens Keuper kansrijk. ‘Goede financiering en dan specifiek structurele vergoeding kan digitalisering in de huisartsenzorg bespoedigen. Voorheen maakten zorgverzekeraars daar wel losse afspraken over maar de laatste jaren zie je al meer structurele vergoedingen komen. Ik heb goede verhalen gehoord van huisartsen die op groepsniveau, of als zorggroep, hun digitale zorg opschalen in overleg met de zorgverzekeraar.’

Meer lezen:

• Verrassende conclusie in onderzoek naar digitale huisartsenzorg, Zorgvisie, 18 maart 2026
• Jelle Keuper, Impact of the digital healthcare transition: experiences in general practice’, Tilburg University, 2026