Toezichthouders presenteren actieplan passende zorg: ‘Haal volumeprikkels uit het stelsel’

woensdag 2 december 2020

timer 5 min

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en Zorginstituut Nederland (ZIN) komen met een actieplan voor het behoud van het zorgstelstel. Daarin staat dat passende zorg het leidende principe moet worden voor de bekostiging van zorg, de zorginkoop, het verzekerd pakket en de risicoverevening. De inzet op passende zorg is nodig om de alsmaar stijgende kosten te beteugelen.

Dit staat in het gezamenlijke adviesrapport: ‘Samenwerken aan passende zorg: de toekomst is nú – Actieplan voor het behoud van goede en toegankelijke gezondheidszorg’. De NZa en ZIN hebben dit advies op verzoek van minister Van Ark (Medische Zorg) geschreven. De toezichthouders trekken samen op omdat ze zich zorgen maken over de alsmaar stijgende kosten.

'Minder vrijblijvendheid'

Het vertrekpunt voor gezondheidszorg moet zijn: alleen zorg bieden die bijdraagt aan het functioneren van mensen en hun kwaliteit van leven. Zo blijft de zorg betaalbaar, van goede kwaliteit en toegankelijk voor iedereen. Volgens bestuursvoorzitters Marian Kaljouw (NZa) en Sjaak Wijma (Zorginstituut) zet hun advies ‘een punt achter de vrijblijvendheid die heerst in de zorg en die uitgaat van de gedachte dat alles wat kan, vergoed moet worden. Er komt minder vrijblijvendheid, het is tijd voor samenwerking op basis van harde afspraken.’

Principes passende zorg

De organisaties willen in een kwaliteitskader de principes van passende zorg vastleggen. Dat willen ze samen doen met vertegenwoordigers van patiënten, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en zorgverleners. De principes zijn geen regels maar ‘werken als een gedeeld kompas voor iedereen die werkt aan passende zorg, stellen ze.

In hun rapport geven de toezichthouders een voorzet voor dit kader:

Passende zorg is waardegedreven: zorg voor een doelmatige inzet van effectieve zorg, met als doel voor de patiënt relevante winst in gezondheid en functioneren tegen een redelijke prijs
Passende zorg komt samen met en gezamenlijk rondom de patiënt tot stand: de functioneringsvraag staat centraal in het samen beslissen, met multidisciplinaire expertise en bezien in de sociale context van de patiënt
Passende zorg is de juiste zorg op de juiste plek: (duurdere) zorg voorkomen, zorg verplaatsen en rondom mensen organiseren, en zorg vervangen door slimme zorg en e-health
Passende zorg gaat over gezondheid i.p.v. ziekte: zet al het overheidsbeleid in op gezondheidsbevordering en het verkleinen van gezondheidsverschillen, focus op de eigen ervaren gezondheid en functioneren (positieve gezondheid) en werkt aan het voorkomen van ziekte en zwaardere zorg (preventie)
Risicoverevening
Behalve voor het pakketbeheer wordt passende zorg ook het leidende principe voor de risicoverevening voor zorgverzekeraars. Dat systeem compenseert verzekeraars onderling voor kostbare patiënten. Het Zorginstituut laat onderzoeken of de risicoverevening wel de juiste prikkels bevat voor passende zorg.

Meer innoveren

Van zorgverleners verwachten de toezichthouders dat zij innoveren in lijn met de principes, zoals: bijdragen aan zorgevaluaties, doelmatige keuzes maken, niet-passende zorg de-implementeren, samenwerken in netwerkzorg en digitale zorgoplossingen en preventiemogelijkheden inzetten bij iedere patiënt. ‘Zorgverleners durven productiegerichte afspraken te heroverwegen ten gunste van contractuele afspraken, waarin de waarde voor de patiënt voorop staat. Bijvoorbeeld met meer tijd voor de patiënt of met meer telemonitoring, waardoor minder consulten nodig zijn’, zo staat in het rapport.

Noodzaak om te kiezen

Tegenover Zorgvisie verklaart Sjaak Wijma dat dat het Zorginstituut zelf ook meer in gesprek moet met de buitenwereld om besluiten uit te leggen. ‘De samenleving moet doordrongen raken van de noodzaak om te kiezen. Als er niets verandert, zijn burgers in 2040 de helft van hun inkomen kwijt aan zorgpremies. Als we geld uitgeven aan zorg, moeten we als samenleving waar krijgen voor ons geld.’

'Preventie lonend maken'

De NZa gaat de bekostiging op de schop nemen. NZa-directeur Josefien Kursten zegt tegen Zorgvisie : ‘We betalen nu te veel voor behandelen. Zorgaanbieders kunnen geld verdienen als ze zieke mensen behandelen. We willen toe naar een verdienmodel dat is gebaseerd op het bevorderen van gezondheid. We gaan onderzoeken hoe we preventie lonend kunnen maken.’

Innovatieve digitale zorg versneld toelaten

ZIN en de NZa gaan hun instrumenten voor pakketbeheer en bekostiging van zorg actief inzetten om voor elkaar te krijgen dat passende zorg het leidende principe wordt. Als pakketbeheerder gaat het Zorginstituut er onder meer voor zorgen dat bestaande zorg die bewezen niet-effectief is, uit het basispakket gaat. Daarnaast wordt ingezet op het versneld tot het pakket toelaten van innovatieve digitale zorg en zorg gericht op preventie.

Links: