Huisarts Rob van Damme over digitalisering en e-health: ‘Laten we koppelingen tussen de losse stukjes maken’

Huisarts Rob van Damme vatte zo’n vijf jaar geleden het plan op om een praktijk op te zetten op basis van ‘blended care’. Hij wilde de fysieke huisartsenpraktijk combineren met een digitaal patiëntenplatform met een medisch dossier, een afsprakenmodule, onderzoeksuitslagen en beeldbellen. Intussen blijkt die wens weerbarstig: op het gebied van e-health is veel mogelijk, maar de integratie van systemen lijkt nog ver weg. Tijdens de Dag voor de Praktijkhouder over Digitalisering (op 28 september) geeft Rob van Damme een verdiepingssessie over 'Digitale bouwstenen voor de huisartsenpraktijk van de toekomst'.

In juni 2019 begon Rob van Damme met collega huisarts Bertine Bast een nieuwe huisartsenpraktijk in de wijk Nijmegen Noord. De praktijk Bast en Van Damme telt inmiddels zo’n 1750 patiënten en moet onderdeel worden van het nieuwe gezondheidsplein in de wijk. Van Damme was daarbij ook betrokken als coördinator van de vroegere zorggroep Stielo, die de aanzet gaf tot het multidisciplinaire Gezondheidsplein Nijmegen Noord dat in 2022 zijn deuren opent.

‘Blended care’

Vijf jaar geleden zette Van Damme in MedischOndernemen zijn wensen voor digitalisering van de huisartsenpraktijk op basis van ‘blended care’ al eens uiteen. De klassieke praktijk zou door digitalisering van het medisch dossier, een afsprakenmodule, online onderzoeksuitslagen, herhaalrecepten en beeldbellen, meer kunnen aansluiten bij de huidige tijd. ‘We willen ook nu de dingen anders doen’, zegt Van Damme nu. ‘We verwachten veel van dataverzameling en hebben we een uitgebreid platform voor e-health. Via de huisartsengroep in Nijmegen Noord maken we gebruik van een app, die we aan al onze patiënten aanbieden. Nog voor de start van het programma Open geven wij al inzicht in lab-uitslagen, kunnen mensen digitaal afspraken maken en herhaalrecepten aanvragen.’

‘Losse dingen’

Maar de hybride praktijk blijkt weerbarstig. ‘We zijn veel met e-health bezig, alleen het zijn nog losse dingen. In de lockdown begonnen we met beeldbellen. Sinds een half jaar hebben we een chatbot op de website, een digitale assistente, die patiënten helpt met de eerste triage en herhaalrecepten. Het grote probleem is dat al die dingen nog niet geïntegreerd zijn. Als je een beeldbelconsult hebt gehad, wil je de aantekeningen meteen in je huisartseninformatiesysteem opslaan. Dat moeten we nu nog overtypen. Als je een e-consult hebt of een chat, dan wil je de conclusies met een druk op de knop in je dossier kunnen zetten.’

Patiënten maken nog beperkt gebruik van de mogelijkheden van e-health, is de observatie van Van Damme. ‘Het invoeren van een persoonlijke gezondheidsomgeving (PGO) klinkt goed en het programma-Open ondersteunt huisartsen bij de aansluiting daarop. Wij bieden al ruime tijd toegang tot ons dossier en veel communicatie kan via de app. Toch komen we nog maar tot zo’n 40 procent gebruikers. Ik vraag me dan ook af waar de overheid het opportunisme vandaan haalt te denken dat patiënten allemaal die PGO’s en die apps gaan gebruiken? We mogen al blij zijn als we landelijk boven de vijftien procent gebruik van e-health uitkomen.’

‘Niet iedereen wil PGO’

Van Damme verwijst naar Frankrijk, waar de centrale overheid de informatiesystemen heeft gefinancierd en ingevoerd. ‘Ook daar maakt maar zo’n vijftien procent van de patiënten gebruik van e-health. Digitalisering klinkt prachtig, maar eerstelijnszorg zal toch altijd een combinatie van fysiek en digitaal blijven. Even chatten en herhaalrecepten aanvragen is handig, maar patiënten willen toch regelmatig persoonlijk contact. Dat vind ik ook heel prettig, want non-verbale signalen pik je met beeldbellen toch minder goed op. Met e-health haal je niet alle druk van de ketel en los je niet alle schaarste op. De oude garde gaat de komende jaren met pensioen en de jonge garde neemt wel vijf tot zeven jaar de tijd na het afstuderen voordat ze besluit een praktijk te willen starten of over te nemen. Dat los je niet op met e-health.’

Van Damme wijst ook op het risico van ‘dubbel werk’. ‘Vraag je de patiënt om een foto te sturen van een plek op het lichaam, kan ik dit vaak onvoldoende beoordelen. Als ze vervolgens toch naar de praktijk komen, zitten we dubbel werk te doen. Ook de algoritmes die naar vergelijkbare beelden zoeken, zijn nog niet uitgerijpt. Er is behoefte aan doorontwikkeling en dat kost tijd en geld. Het volgende probleem is de koppeling met de huisartsinformatiesystemen (HIS). De versnippering aan die HIS-sen heeft grote partijen weerhouden in de e-health in Nederland te investeren.’

‘Koppelingen maken’

De gebrekkige afstemming van de informatiesystemen is in de ogen van Van Damme een kardinaal knelpunt. Tegelijk wil hij de verbindingen binnen de eerste lijn wél versterken. Zo maakt de nieuwe praktijk van Van Damme in de toekomst deel uit van het nieuwe Gezondheidscentrum Nijmegen Noord. ‘Koppelingen maken moeten we over de domeingrenzen binnen de eerste lijn heen doen. We werken bijvoorbeeld goed samen met zorgverleners in Nijmegen Noord waarmee we informatie uitwisselen, maar in de wijk werken ook een aantal paramedici die geen samenwerking willen en nog vooral binnen hun eigen toko werken. Ik vind dat niet meer van deze tijd.’

Een opvallende vorm van samenwerking is die tussen de huisarts en de tandarts. Van Damme hoopt dat dat bij de zorg voor chronisch zieken eindelijk van de grond komt. ‘Mensen met diabetes hebben veel mond- en kaakproblemen, maar daarover is tussen beide beroepsgroepen bijna nooit contact. In het nieuwe centrum willen we over die grenzen ook heenstappen. Laten we meer kennis delen en de zorginformatie eens voor elkaar beschikbaar maken.’

‘In beweging krijgen’

Van Damme vervulde een reeks functies, als directeur in ziekenhuizen, gezondheidscentra en bij zorgverzekeraars. ‘Als directeur kwaliteit en innovatie bij een zorgverzekeraar merkte ik dat de huisartsenzorg niet echt meebewoog met maatschappelijke ontwikkelingen. De beroepsgroep houdt nog erg vast aan werkwijzen van de vorige eeuw, met spreekuren van 8 tot 17 uur. Je moet eerst langs de assistente om een afspraak te krijgen. De organisatie van de dagzorg is de afgelopen 25 jaar nauwelijks veranderd. Wel is de vraag behoorlijk uitgebreid. Dat gaat wringen.’

Bij de verzekeraar stond Van Damme naar zijn gevoel te ver van de praktijk af. Hij ging weer de collegebanken in, werd waarnemend huisarts en praktijkauditor. ‘Ik wilde kijken of ik dichter bij de huisartsenzorg dingen in beweging kon krijgen. Vanuit de zorgverzekeraar lukt dat echt niet. Een huisarts is vaak bezig met overleven en neemt of heeft geen tijd om nieuwe dingen uit te proberen. De verandering moet toch vanuit de beroepsgroep zelf komen: huisartsen die durven te pionieren en aan te sluiten bij de vraag die er is.’

Links:

• Rob van Damme, Congres 25 november 2015, presentatie
• Rob van Damme: 'It takes two to tango: kwantiteit en kwaliteit', MedischOndernemen, 23 juni 2021
• MedischOndernemen, Profielpagina Rob van Damme

Dit is een gedeeltelijke voorpublicatie van het interview met Rob van Damme, dat in MedischOndernemen 3 verschijnt.

Dag voor de Praktijkhouder ‘Digitalisering’ op 28 september

Rob van Damme, ondernemend huisarts in Nijmegen Noord, geeft tijdens de (online) Dag voor de Praktijkhouder over Digitalisering (op 28 september) een verdiepingssessie over 'Digitale bouwstenen voor de huisartsenpraktijk van de toekomst'.

• Lees hier het volledige programma.
• Schrijf u hier gratis in.