Lector Edwin Weesie over zorginnovatie: ‘Vernieuwing ontstaat door samen te werken en te leren van anderen’

Edwin Weesie, lector Financieel Economische Innovatie, vertelt dat hij uit de ‘keiharde zakenwereld’ komt, waarbij het kopen en verkopen van bedrijven centraal stond. Bij de Hogeschool Utrecht zoekt hij naar een breder perspectief. Op 15 april gaf Weesie de officiële aftrap van zijn lectoraat met een openbare les. ‘Als je een praktijk overneemt, levert dat vaak ook innovatie en kansen voor samenwerking op.’

Edwin Weesie ziet het liefst dat zijn lectoraat ‘een soort TNO’ wordt, met systematisch onderzoek naar vragen vanuit de praktijk, sector overstijgend én fundamenteel. Tegelijk ondersteunt het lectoraat ook meer sectorgericht onderzoek, bijvoorbeeld naar de bedrijfsmatige kant van fysiotherapie en andere paramedische praktijken, zoals zijn collega-onderzoeker Rutger IJntema dat uitvoert (Zie bijvoorbeeld: ‘4e Kleinbedrijf Index Fysiotherapie: ‘54 procent van de praktijkhouders denkt aan stoppen – een schokkend aantal’, 15 januari 2025). Inmiddels stuurt Weesie in het lectoraat een groep van bijna dertig onderzoekers aan.

‘Worstelen met ondernemerschap’

Veel praktijkhouders en zorgverleners worstelen enorm met het fenomeen ‘ondernemerschap’, zo valt Weesie. ‘Ik merk dat als ik dat woord ‘ondernemen’ gebruik dat mensen al vlekken in hun nek krijgen. Woordgebruik is belangrijk en ik kies daarom tegenwoordig liever voor de term praktijkhouderschap, omdat dat neutraler klinkt. Het is niet zo dat deze professionals niet willen ondernemen, maar hun identiteit is gericht op de vakinhoud, zorg verlenen en dokteren, niet op het runnen van een bedrijf.’

‘Struikelen over praktijkvoering’

Weesie constateert ook dat de medische opleidingen onvoldoende voorbereiden op het praktijkhouderschap. ‘Wat mij opvalt is dat het praktijkhouderschap maar beperkt wordt meegenomen in het onderwijsprogramma. Tegelijk zien we in de eerste lijn veel uitval ontstaan en dat komt niet zozeer door het zorg verlenen op zich, maar juist door de zaken er omheen.’ Zorgverleners struikelen juist over de praktijkvoering: organisatie, contractering, financiën, personeelsbeleid, regelgeving en protocollen. Met alle gevolgen van dien. In de fysiotherapie bijvoorbeeld leiden lage tarieven, onduidelijke arbeidsvoorwaarden en beperkte financiële ruimte tot een groeiende uitstroom. (Zie bijvoorbeeld: Fysiotherapie draait recordomzet én ziet marges afnemen: ‘Ruim helft praktijkhouders overweegt verkoop’, 11 maart 2026)

‘De waarde van zorg’

Centraal in Weesies denken staat de vraag: wat is zorg eigenlijk waard? ‘Ik hoor mijn collega’s bij zorg- en medische opleidingen zeggen: we zijn alleen maar bezig met kwaliteit, innovaties en de beste zorg, maar kosten en opbrengsten, daar hebben we het eigenlijk nauwelijks over. Maar zorg moet ook betaalbaar zijn. Daar hebben we het te weinig over. Er is een disbalans ontstaan: de ‘zachte’ waarden van zorg domineren, terwijl de ‘harde’ economische realiteit onderbelicht blijft. Dat leidt tot spanningen in het systeem, van personeelsproblemen tot financiële druk. Mijn pleidooi is: laten we die twee werelden bij elkaar brengen.’

‘Samenwerken en leren van anderen’

Weesie wil met het lectoraat bijdragen aan innovatie door slimmere samenwerking te ondersteunen en te leren van andere sectoren. Als goed voorbeeld noemt hij een huisartsenpraktijk in Krimpen aan den IJssel. ‘Een aantal huisartsen hebben een multifunctioneel centrum opgezet met paramedische praktijken, een laboratorium, een apotheek en maatschappelijke voorzieningen als een bibliotheek en een buurtcentrum.’

De samenwerking heeft meerdere voordelen: schaalgrootte, gedeelde kosten, betere toegankelijkheid en ruimte voor specialisatie. Tegelijk maakt de samenwerking het mogelijk om het praktijkhouderschap anders te organiseren. ‘Zo kunnen praktijkhouders praktijkmanagers aanstellen die al die het gedoe regelen: de samenwerking, de contracten, zaken als huisvesting, investeringen en het voldoen aan de regelgeving. Daardoor kunnen de praktijkhouders zich gewoon blijven richten op hun vak.’

‘Innovatie ontstaat vaak noodgedwongen’

Met name in de fysiotherapie ziet Weesie hoe innovatie vaak noodgedwongen ontstaat. Door lage tarieven zoeken praktijken naar alternatieven: samenwerking met sportscholen, de inzet van apps, online communicatie met patiënten buiten de behandelkamer. Hij pleit ervoor om die creativiteit bewust door te ontwikkelen. Vrije tarieven, differentiatie van het aanbod en nieuwe diensten kunnen bijdragen aan een gezondere bedrijfsvoering. ‘Dankzij het ontbreken van cao’s en groeiende marktwerking kan dat ook nieuwe spanningen opleveren. Als je de markt vrij laat, moet je ook accepteren dat talent vertrekt als het niet genoeg oplevert.’

‘Focus op praktijkoverdracht’

Rond het thema verkoop en overdracht van praktijken, ziet hij een nieuwe onderzoekslijn ontstaan. ‘Juist dan komt de worsteling tussen zorgverlener en ondernemer scherp naar voren: wat is mijn praktijk waard? Hoe vind ik een opvolger? Wat gebeurt er met mijn patiënten? En komt de vraag op: wat is de levensvatbaarheid van nieuwe verdienmodellen? Wat komt er kijken bij bedrijfsoverdracht? Als je een praktijk overneemt, betekent dat vaak dat er ook innovatie ontstaat, vers bloed binnenkomt met nieuwe ideeën en er kansen ontstaan voor nieuwe samenwerkingsvormen.’

In dat speelveld ziet Weesie een onafhankelijke rol voor zijn lectoraat. ‘We hebben geen politieke agenda, maar we kunnen wel discussies aanzwengelen. De eerste lijn staat voor grote uitdagingen, maar ook voor grote kansen. Samenwerking, aandacht voor praktijkhouderschap en een open blik op innovatie kunnen het verschil maken. We willen onze kennis daarover dan ook graag inbrengen in de medische opleidingen.’

Links:

• Edwin Weesie
• ‘4e Kleinbedrijf Index Fysiotherapie: ‘54 procent van de praktijkhouders denkt aan stoppen – een schokkend aantal’, 15 januari 2025
• Fysiotherapie draait recordomzet én ziet marges afnemen: ‘Ruim helft praktijkhouders overweegt verkoop’, 11 maart 2026