Aan de slag met een ‘aanspreekcultuur’: Spreek aan, spreek uit, spreek af

woensdag 25 september 2019

timer 4 min

Het inslikken van je mening lijkt een ongeschreven regel te zijn geworden voor mensen die in de zorg werken. Met als gevolg dat er vele onbenutte kansen zijn om de samenwerking te verbeteren. En met als risico dat medewerkers in toenemende mate ontevreden raken over hun werk, overwegen te vertrekken of een negatief effect op de sfeer hebben. Charlotte van den Wall Bake pleit voor een nieuwe cultuur van openheid.

We ergeren ons vaak groen en geel aan laks gedrag van anderen. Aan collega’s met een gebrek aan betrokkenheid. Aan collega’s die tijdens het werk voortdurend met hun social media bezig zijn. Aan medewerkers die negatief praten over een ander, ‘ja’ zeggen en ‘nee’ doen en ga zo nog maar even door.

Tijd dus om het tij te keren. Want als je niet tijdig bijstuurt, dan kan dit leiden tot bypasses, een verziekte sfeer en mogelijk zelf tot verloop. En dit remt de ontwikkeling van de praktijk, heeft invloed op patiënttevredenheid enfin… Je kunt zelf wel uittekenen waar dit nog meer toe kan leiden, of wellicht bij jou in de praktijk al toe heeft geleid.

Open cultuur

Liever heb ik het zelf niet over een ‘aanspreekcultuur’, dat heeft een negatieve lading, terwijl het juist gaat om iets positiefs; de ruimte die het team ervaart om te delen, te vragen en om feedback te ontvangen. Nu is het creëren van een ‘open cultuur’, waar er een uitnodigend klimaat bestaat om elkaar aan te spreken, een van de lastigste dingen om te doen. Lastig, maar zeker niet onmogelijk én belangrijk.

Er is echter niet één recept dat gegarandeerd leidt tot succes, wel is er een aantal ingrediënten die ik graag benoem en kort toelicht. Daarbij kun je zelf kijken op welk niveau bij jou in de praktijk de beste interventies kunnen plaatsvinden. Alles is immers altijd afhankelijk van de context. Denk bijvoorbeeld aan de stijl van leidinggeven van de praktijkhouder(s) en/of praktijkmanager en welk voorbeeldgedrag vertonen zij? Zijn er afspraken gemaakt over het geven en ontvangen van feedback?

Er zijn veel tips die kunnen bijdragen aan het creëren van een open cultuur in jullie praktijk. En iedere situatie zal anders zijn. Er zijn drie ingrediënten die altijd, hoe dan ook, waar dan ook onontbeerlijk zijn voor een transparante cultuur: veiligheid, voorbeeldfunctie en afspraken over aanspreken.

Veiligheid

Het valt op dat bij meest succesvolle teams er sprake is van een cultuur waar alle teamleden zich ‘psychologisch veilig’ voelen. Dit zijn onuitgesproken gedragsnormen over hoe de individuele medewerkers met elkaar omgaan. Dat uit zich ook in de ruimte die er bestaat om het ook niet altijd met elkaar eens te hoeven zijn. De balans tussen verbinden en het varen van je eigen koers, het uiten van jouw mening. Het creëren van een veilige cultuur is iets dat een actieve houding vraagt van alle teamleden en waar de praktijkhouder en de praktijkmanager een belangrijke voortrekkersrol heeft in hebben om elkaar alert te houden.

Voorbeeldfunctie

Niet alleen heb je die voortrekkersrol om ieder teamlid wakker te houden, ook behoort het tot de rol van een praktijkmanager of -houder om zelf het goede voorbeeld te geven. Als iemand bij jou komt met een negatieve mening over een ander teamlid, dan reageer je niet op de inhoud en neemt al helemaal niet het probleem over. Wat je wel doet is luisteren en tips geven aan je gesprekspartner over hoe deze zelf in staat is om de betreffende collega constructief aan te spreken.

Dit is een voorpublicatie van het artikel ‘Spreek aan, spreek uit, spreek af’ dat in MedischOndernemen 3 verschijnt