Huisartsen Alja Sluiter en Stefan van Rooijen: ‘Kabinet moet vape-verbod voor jongeren invoeren en handhaven’

De documentaire, onderdeel van hun serie Lang zullen we leven, haalt confronterende cijfers aan uit onderzoek op Nederlandse scholen. De gemiddelde leeftijd waarop scholieren beginnen met nicotine is shockerend: 12,8 jaar. Maar liefst 41 procent van de jongeren die vapen of roken geeft aan verslaafd te zijn. Zeventig procent van de jongeren die begint met vapen stapt later over op roken, wat leidt tot een opeenstapeling van gezondheidsschade. Opvallend is bovendien dat 35 procent van de nicotineverslaafde jongeren zegt ’s nachts wakker te worden om te vapen, omdat zij anders niet kunnen slapen.

‘Wat wij zien in de spreekkamer, dwingt tot actie,’ zeggen Sluiter en Van Rooijen, die zelfs een kind van acht met een nicotineverslaving tegenkwamen. Volgens de artsen is vapen geen individuele leefstijlkeuze, maar het resultaat van een omgeving die jongeren doelbewust richting nicotine stuurt. De Leidse longpatholoog dr. Danielle Cohen (LUMC) steunt de actie.

Deltaplan Preventie

Het initiatief sluit aan op het eerdere pleidooi van Alja Sluiter onlangs in MedischOndernemen voor een ‘Deltaplan Preventie’. Daarin roept zij op tot langetermijndoelen die structureel in beleid zijn verankerd. ‘Het kabinet moet zeggen: wij committeren ons eraan dat 80 procent van de jongeren niet meer vapet. Dan heb je duidelijke doelen. Bovendien committeren we ons aan een rookvrije generatie,’ zegt Sluiter. Zij wijst daarbij op het gebrek aan handhaving: ‘Als je dat niet belegt, kun je het er ook niet op handhaven. Daar gaat het nu mis.’ Sluiter pleit daarom voor een onafhankelijke, niet-politieke aanpak onder leiding van een ‘commissaris voor preventie’. (Leefstijlarts en bestuurder Alja Sluiter: ‘Als minister van VWS zou ik een Deltaplan Preventie uit de grond stampen’, 10 december 2025)

Glazen Spreekkamer

De financiering voor de documentaireserie kregen Sluiter en Van Rooijen begin 2025 grotendeels bijeen met een andere actie. Zij vastten vijftig uur in een Glazen Spreekkamer in winkelcentrum Hoog Catharijne in Utrecht. ‘Het is gelukt om voldoende geld op te halen, waardoor we vier vervolgafleveringen kunnen maken,’ vertelde Sluiter toen.

In hun film leggen Van Rooijen en Sluiter de verantwoordelijkheid voor de vape-epidemie bij zowel de industrie als de politiek. Zij willen een generationeel verbod op nicotineproducten, zodat jongeren überhaupt niet meer kunnen beginnen. Ook pleiten ze voor veel strengere handhaving op illegale verkoop aan minderjarigen, die nu tekortschiet. Bovendien moet de nicotine-industrie financieel bijdragen aan de zorgkosten die zij veroorzaakt, vinden Sluiter en Van Rooijen, omdat de maatschappelijke schade rechtstreeks voortvloeit uit hun verdienmodel.

Leefstijlartsen

Stefan van Rooijen (Asten) is huisarts, leefstijlexpert en oprichter van de stichtingen Fit4Surgery en Fit4Life. Met zijn boeken Plan je fit en Dokter Peer en via @doktersvandaag zet hij zich in voor een gezonder Nederland. Alja Sluiter (Harderwijk) is leefstijlarts, kaderhuisarts spoedzorg en zorgbestuurder. Met haar podcast 'Komt een man niet meer bij de dokter' wil ze gezonde levensjaren toevoegen aan het leven van Nederlanders. Daarnaast is ze medisch directeur bij NTS – De Nederlandse Triage Standaard.

Meer weten?

• De Nicotineval is voor iedereen gratis te zien via www.longmaywelive.com 
• Huisartsen voeren succesvol actie in glazen spreekkamer voor gezonde leefstijl, 20 februari 2025
• Huisarts Alja Sluiter over ‘het groene leefstijlgesprek’: ‘Druk niet je eigen agenda door, maar stel open vragen’, 25 september 2025
• Leefstijlarts en bestuurder Alja Sluiter: ‘Als minister van VWS zou ik een Deltaplan Preventie uit de grond stampen’, 10 december 2025