Kabinet gooit aanpak schijnzelfstandigheid over andere boeg

‘Vbar uitgekleed tot rechtsvermoeden’

Een belangrijk deel van het eerdere wetsvoorstel ‘Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden’ (Vbar) verdwijnt in de prullenbak. Juist het onderdeel ‘verduidelijking’, waarin aanwijzingen stonden om te bepalen of sprake is van een dienstverband of zelfstandigheid, komt te vervallen. Met name over deze criteria ontstond de afgelopen periode veel maatschappelijke en politieke discussie. En dat is niet verwonderlijk: bijna 1,2 miljoen mensen werken in Nederland als zzp’er. (Zie hiervoor: Nieuwe koers voor zzp-beleid: kabinet kiest voor Zelfstandigenwet, 16 maart 2026)

Wat overblijft, is het onderdeel rond het rechtsvermoeden bij lage tarieven. Opdrachtgevers die werken met zzp’ers met een uurtarief onder de € 38 moeten kunnen aantonen dat er geen sprake is van een arbeidsovereenkomst. Het kabinet wil dit deel op korte termijn naar de Tweede Kamer sturen. (Zie hiervoor: Kabinet kiest voor meer rust en duidelijkheid voor zzp’ers en opdrachtgevers, 6 maart 2026)

Zelfstandigenwet moet verduidelijking bieden

Om de grens tussen zzp en dienstverband te verduidelijken, richt het kabinet zich nu op de Zelfstandigenwet. Dit initiatiefwetsvoorstel werd vorig voorjaar al ingediend door een aantal Kamerleden, met de huidige minister Aartsen als drijvende kracht. Terwijl de Vbar al bij de Tweede Kamer lag, bevindt de Zelfstandigenwet zich nog in een voorbereidende fase. Het voorstel vraagt verdere uitwerking voordat het in behandeling kan worden genomen.

De gedachte achter de wet is dat zelfstandigen die daadwerkelijk ondernemer zijn, meer ruimte moeten krijgen. De Zelfstandigenwet bestaat uit vier hoofdelementen:
•    de zelfstandigentoets
•    de werkrelatietoets
•    een sectoraal rechtsvermoeden
•    een commissie die het toetsingskader beoordeelt.

Bekijk hier het schema van de Zelfstandigenwet door VvAA.

Handhavingskader blijft voorlopig

De verdere uitwerking van de Zelfstandigenwet zal tijd kosten, verwacht Van Dam. Zo is nog onduidelijk hoe de wet zich verhoudt tot het bestaande begrip ‘arbeidsovereenkomst’ in het Burgerlijk Wetboek. Ook is nog niet uitgewerkt hoe instanties zoals de Belastingdienst, de rechterlijke macht en de Arbeidsinspectie moeten omgaan met sectorale rechtsvermoedens en uitspraken van een beoordelingscommissie. Daarmee verschuift de aandacht voorlopig niet alleen naar de inhoud van de wet, maar ook naar de praktische toepassing en handhaving. Totdat er meer duidelijkheid is, blijft de praktijk aangewezen op het bestaande handhavingskader op basis van het Burgerlijk Wetboek.

Deliveroo-arrest als houvast

Daarbij speelt de Deliveroo-uitspraak van de Hoge Raad een centrale rol, constateert Van Dam. Deze uitspraak biedt richting bij de beoordeling of sprake is van een arbeidsovereenkomst en fungeert in veel gevallen als praktisch houvast voor opdrachtgevers en werkenden.

Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst weer actief bij opdrachtgevers. Tot de Zelfstandigenwet verder is uitgewerkt, leunt de beoordeling van arbeidsrelaties in belangrijke mate op bestaande wetgeving en jurisprudentie. De Deliveroo-uitspraak vormt daarbij voorlopig het belangrijkste kompas.

‘Nog verre van perfect’

Uit de hoek van arbeidsrecht en jonge ondernemers klinkt ook kritiek op de Zelfstandigenwet. Bijvoorbeeld Niels van der Neut, expert arbeidsrecht aan de UvA, bekritiseert vooral de beperkte reikwijdte van het voorgestelde rechtsvermoeden bij tarieven onder de 38 euro per uur. Hoewel hij de voortvarende aanpak van de minister toejuicht, wijst hij erop dat werkenden met lage tarieven nog altijd zelf naar de rechter moeten stappen om hun rechten te claimen.

De Belastingdienst kan bovendien geen beroep doen op dit rechtsvermoeden, wat de handhavingsmogelijkheden ernstig beperkt. Van der Neut ziet dit als een gemiste kans, temeer omdat het bestaande rechtsvermoeden uit het Burgerlijk Wetboek (7:610a BW) al een vergelijkbare bescherming biedt aan werkenden. (Zie: Nieuwe zzp-wetgeving Thierry Aartsen nog verre van perfect: ‘Uitkijken dat keuzes niet tot nieuwe onduidelijkheden leiden’, De Ondernemer, 17 maart 2026)

Meer lezen:

• Bekijk hier het schema van de Zelfstandigenwet door VvAA.
• Kabinetsformatie: 'Voor zzp’ers gaan we meer zekerheid creëren', 4 december 2025
• Erik van Dam (VvAA): ‘Zzp-wet opnieuw op de lange baan, maar fiscus handhaaft wel’, 17 november 2025