KNMT kritisch over nieuwe Zelfstandigenwet: 'Duidelijker, maar niet eenvoudiger'

Eind september komt minister Thierry Aartsen met het concept van de Zelfstandigenwet, waarmee hij een einde wil maken aan de onzekerheid rond de inzet van zzp'ers. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft Aartsen dat de nieuwe wet een 'toekomstbestendig antwoord' biedt op de vraag wanneer je met of als zzp'er kunt werken. 'Zoals we nu kunnen beoordelen wordt het kwalificeren van een arbeidsrelatie duidelijker, maar niet eenvoudiger', reageert beroepsorganisatie KNMT op de brief.

Thierry Aartsen, minister van Werk en Participatie, wil met de wet af van de onduidelijkheid over wanneer iemand als zelfstandige kan werken. Die onduidelijkheid werkt schijnzelfstandigheid in de hand, maar zorgt er ook voor dat opdrachtgevers risico's mijden en zzp'ers onnodig buiten de deur houden, stelt hij (zie: Vervolgstappen uitwerking Zelfstandigenwet). De wet moet een 'veilige haven' bieden: wie zich aan duidelijke spelregels houdt, weet zeker dat hij of zij als zelfstandige kan werken. Voor wie daar nog niet aan voldoet, wil Aartsen een handelingsperspectief bieden.

‘Meer erkenning van zelfstandigen’

Het wetsvoorstel moet meer duidelijkheid scheppen voor zelfstandigen en opdrachtgevers, schijnzelfstandigheid tegengaan en zelfstandigen de erkenning geven die ze verdienen. De minister gaat uit van drie uitgangspunten: een zelfstandige is onafhankelijk van anderen, draagt ondernemersrisico's waarvan hij of zij ook kan profiteren, en organiseert het eigen werk in vrijheid. Die ruimte gaat wel samen met de verantwoordelijkheid om de bijbehorende risico's zelf goed te regelen.

De wet werkt met twee toetsen, met elk een aantal criteria. De zelfstandigentoets kijkt naar de persoon van de zelfstandige, de werkrelatietoets naar diens vrijheid en onafhankelijkheid binnen een opdracht, en dus naar het ontbreken van gezag. De inhoud van deze toetsen wordt binnenkort gepubliceerd in de (tweede) internetconsultatie. Daarmee focust Aartsen zich op de kern van het eerdere initiatiefvoorstel van VVD, D66, CDA en SGP. De eerder besproken toetsingscommissie en sectorale rechtsvermoedens maken geen onderdeel uit van het wetsvoorstel, omdat de markt nu gebaat is met duidelijke spelregels, schrijft Aartsen.

‘Bescherming werknemers blijft ongemoeid’

De bescherming van werknemers blijft volgens de minister ongemoeid. Er komt een nieuwe bepaling die regelt wanneer er geen sprake is van gezag, oftewel wanneer iemand in elk geval als zelfstandige kan werken. Aan het werknemerschap zelf en de bescherming die daarbij hoort, verandert niets. Zo houdt de wet volgens Aartsen ook rekening met de Europese rechtspraak over het werknemersbegrip.

Het kabinet wil dit wetsvoorstel zo snel mogelijk ‘verder brengen’. Eind september biedt Aartsen het voorstel aan voor uitvoeringstoetsen en volgt naast de internetconsultatie een tweede toets door het Adviescollege toetsing regeldruk. Daarna volgt zo snel mogelijk de de behandeling door de Raad van State. De Tweede en Eerste Kamer behandelen het voorstel naar verwachting in 2027, zodat de wet op 1 januari 2028 kan ingaan.

‘Meer duidelijkheid over ondernemerschap’

Met de wet wordt ‘het kwalificeren van een arbeidsrelatie’ volgens Harry Korver, specialist praktijkvoering bij de KNMT, ‘wel duidelijker, maar niet eenvoudiger'. Voor de zelfstandigentoets moet een zzp-tandarts duidelijke ondernemerskenmerken laten zien en zelf een arbeidsongeschiktheidsverzekering en een oudedagsregeling afsluiten. 

De werkrelatietoets draait volgens hem vooral om de manier waarop iemand het werk uitvoert binnen de organisatie van de werkverschaffer (zie: Ontwikkeling Zelfstandigenwet op stoom). 'Dat is niet anders dan volgens de huidige wetgeving', schrijft Korver. 'Om de zekerheid voor partijen te vergroten verwachten we dat de Zelfstandigenwet vooraf duidelijkheid geeft over het ondernemerschap van de zelfstandige beroepsbeoefenaar, en over het uitvoeren van een opdracht vanuit de organisatie van de werkverschaffer.'

Lees meer

• Erik van Dam over de aanloop naar de Zelfstandigenwet: ‘Kijk de komende tijd goed hoe je samenwerkt’, 2 april 2026 
• Vervolgstappen uitwerking Zelfstandigenwet, 10 september 2026
• Ontwikkeling Zelfstandigenwet op stoom, 15 september 2026