‘Stand van de zorg’ van NZa: ‘Mondzorg voor een dubbele uitdaging: personeelstekort en zorgmijding’

vrijdag 31 oktober 2025

timer 4 min

23% van de volwassenen stelt tandartsbezoek uit vanwege de kosten. Deze zorgmijding bij ouders kan doorwerken naar kinderen, aldus de NZa. (Foto: Shutterstock)

De mondzorg in Nederland staat onder toenemende druk door een combinatie van personeelstekort, vergrijzing en financiële drempels voor patiënten, constateert de Nederlandse Zorgautoriteit in de ‘Stand van de zorg 2025’ dat in oktober verscheen. ‘We roepen u op tot een koersvast meerjarig beleid’, schrijven Geranne Engwirda en Karina Raaijmakers in een begeleidende brief aan de kamer.

Het tekort aan tandartsen en mondhygiënisten vormt een belangrijk knelpunt, constateert de NZa. Tegen 2030 zal ongeveer 20% van de huidige tandartsen met pensioen gaan, terwijl er jaarlijks slechts 260 nieuwe tandartsen instromen, terwijl het Capaciteitsorgaan becijferde dat er 375 zouden moeten instromen. Door deze beperkte opleidingscapaciteit en de vergrijzing van de bevolking neemt de vraag naar mondzorg toe, waardoor de toegankelijkheid in de knel komt, vooral in landelijke regio’s. Hoewel er nog geen signalen zijn dat grote groepen patiënten lang moeten wachten op een afspraak, staat het systeem onder druk, stelt de NZa. (Zie: Grijpskerk verliest zijn tandarts: ‘Hoe kun je een fulltime praktijk met parttimers runnen?’, 17 oktober 2025).

Zorgmijding

Naast personeelstekorten vormt zorgmijding een probleem. Uit onderzoek van het CBS blijkt dat ongeveer 23% van de volwassenen een tandartsbezoek uitstelt vanwege de kosten, vooral in huishoudens met een lagere welvaart. Deze zorgmijding bij ouders kan bovendien doorwerken naar kinderen, ondanks dat mondzorg tot 18 jaar vergoed wordt vanuit de basisverzekering. Om dit tegen te gaan, worden verschillende initiatieven genomen. Zo zet de minister van VWS mondzorgcoaches in bij de jeugdgezondheidszorg, zoals consultatiebureaus en schoolartsen.

Tariefsverlagingen

Ook financiële drempels moeten worden verlaagd, stelt de NZa. De zorgautoriteit verwijst naar de voorgenomen tariefsverlagingen: per 1 januari 2026 dalen de maximumtarieven voor tandheelkunde met 1,12% en voor orthodontie met 11,18%. Diverse zorgverzekeraars, gemeenten en zorgaanbieders hebben initiatieven ontwikkeld om mondzorg voor mensen met een smalle beurs toegankelijker te maken. Tegen deze voorgenomen tariefsverlagingen spande branchevereniging KNMT – evenals de LHV – op 2 oktober een rechtszaak aan tegen de NZA (Zie: KNMT bij rechter in verzet tegen NZa-tarieven, 2 oktober 2025).

Meer opleidingsplaatsen nodig

Om de toegankelijkheid van mondzorg op lange termijn te borgen, is samenwerking tussen beroepsverenigingen, patiëntenorganisaties, zorgverzekeraars, de NZa en het ministerie van VWS noodzakelijk. Het tekort aan personeel kan alleen structureel worden opgelost door de adviezen van het Capaciteitsorgaan te volgen en voldoende opleidingsplaatsen voor tandartsen en mondhygiënisten beschikbaar te stellen. Volgens de NZa is dit essentieel om de druk op het zorgsysteem te verminderen en ervoor te zorgen dat iedereen, ook kinderen en kwetsbare groepen, tijdig toegang heeft tot noodzakelijke mondzorg.

Dubbele uitdaging

De mondzorg in Nederland staat voor een dubbele uitdaging: het waarborgen van voldoende en goed opgeleid personeel en het tegengaan van zorgmijding door financiële en informatieve barrières. Tariefaanpassingen en preventieve initiatieven bieden op korte termijn verlichting, maar structurele oplossingen en beleidsmatige inzet zijn cruciaal voor de lange termijn, concludeert de NZa.