Werkgevers let op: werknemers (bij)scholen wordt wettelijk verplicht

De scholingsplicht is een uitvloeisel van het goed werkgeverschap en wordt als volgt in de nieuwe Wet werk en zekerheid vastgelegd: “De werkgever stelt de werknemer in staat scholing te volgen die noodzakelijk is voor de uitoefening van zijn functie en, voor zover dat redelijkerwijs van hem kan worden verlangd, voor het voortzetten van de arbeidsovereenkomst indien de functie van de werknemer komt te vervallen of hij niet langer in staat is deze te vervullen.”

De wettelijke scholingsplicht is van toepassing op iedere arbeidsovereenkomst in Nederland, zonder onderscheid naar het soort werk, branche, opleidingsniveau, zwaarte van de verantwoordelijkheden et cetera. Daarom is het voor iedere werkgever van belang om zelf concreet invulling te geven aan de scholingsplicht. Het is immers de werkgever die beslist aan welke voorwaarden een medewerker moet voldoen om te komen tot een goede uitvoering van het werk.

Personeeldossier

Als praktijkhouder of praktijkmanager doet u dat allereerst door in uw functieomschrijvingen helder vast te leggen wat u van uw verschillende medewerkers verwacht. Per functie en functieniveau bepaalt u vervolgens op grond van de daarbij behorende taken en verantwoordelijkheden welke scholing u noodzakelijk acht om het werk goed uit te voeren. Wanneer het onderwerp scholing geen onderdeel uitmaakt van de jaarlijkse functioneringsgesprekken die u voert, is het aan te raden dit alsnog te bespreken. Dit geeft ook een goede gelegenheid om aan de medewerker te vragen of hij of zij nog wensen heeft ten aanzien van scholing en opleiding. Laat het onderwerp scholing vervolgens jaarlijks terugkeren, u zorgt dan gelijk voor een goede opbouw van uw personeelsdossiers.

Uiteraard betekent de scholingsplicht niet dat u ieder verzoek van uw werknemers op dit gebied (direct) moet inwilligen. Het is aan u om te beslissen of de scholing in kwestie ook gekwalificeerd kan worden als zijnde ‘noodzakelijk voor de uitoefening van de functie’. Overleg met collega praktijkhouders of -managers kan hierbij zeker behulpzaam zijn.

Ander werk

Mocht de situatie zich voordoen dat een functie komt te vervallen (bijvoorbeeld door een reorganisatie) of de werknemer is niet langer is staat is zijn functie uit te voeren (bijvoorbeeld door ziekte), dan moet u ook nagaan of scholing kan bijdragen aan het behoud van de arbeidsovereenkomst in een andere functie of passend werk. Ook wanneer u er bij voorbaat al van overtuigd bent dat er geen andere functie of passend werk beschikbaar zal zijn voor de medewerker in kwestie, is het voor de opbouw van het personeelsdossier noodzakelijk aandacht te besteden aan de mogelijkheden van scholing.  

Verplicht

Voor sommige medewerkers is bijscholing een verplichting, maar ook als dat niet zo is willen de meeste praktijkhouders graag dat hun werknemers (bij)scholing volgen. Laat u niet ontmoedigen door een eventuele negatieve houding van de werknemer ten aanzien van scholing. Bent u namelijk tot het oordeel bent gekomen dat een bepaalde cursus of training noodzakelijk is voor de uitoefening van de betreffende functie, dan mag u de werknemer daartoe verplichten. U dient uiteraard wel de kosten hiervan te dragen. Daarnaast geldt de tijd die wordt besteed aan de scholing als werktijd. Dat is alleen anders als uw werknemer een opleiding gaat doen die buiten het bestek valt van wat u noodzakelijk vindt voor een goede uitoefening van de functie en zou u hier financieel aan willen bijdragen dan is verstandig een studiekostenovereenkomst te sluiten. Met studiekostenovereenkomst spreekt u een terugbetalingsregeling af (met een gefaseerde afbouw) voor het geval de werknemer na zijn opleiding bij u uit dienst treedt zonder dat u een redelijke tijd profijt heeft gehad van uw investering in de opleiding van de werknemer.

Disfunctioneren

Nu vanaf 1 juli 2015 een werknemer niet kan worden ontslagen op grond van disfunctioneren als de ongeschiktheid het gevolg is van onvoldoende zorg voor scholing, zal scholing ook een vast onderdeel moeten zijn van het verbeterplan bij disfunctioneren. Dit verbeterplan heeft tot doel om de disfunctionerende werknemer de gelegenheid te geven om weer op niveau te gaan presteren. Ondersteuning van de werknemer om door middel van scholing ook daadwerkelijk te verbeteren zal meer dan voorheen uitdrukkelijk besproken moeten worden. Of door scholing het disfunctioneren had kunnen worden voorkomen dan wel verholpen zal door de kantonrechter streng getoetst worden. Dit geldt temeer omdat de kantonrechter door de invoering van de transitievergoeding niet meer de mogelijkheid heeft om door middel van de hoogte van een toe te kennen ontbindingsvergoeding compensatie te bieden voor eventuele verwijtbaarheid aan de zijde van de werkgever wegens het niet aanbieden van scholing.  

De werkgever die kan terugvallen op functioneringsgesprekken uit het verleden waarin scholing en opleiding een terugkerend onderwerp van gesprek zijn geweest, zal beduidend meer kans maken die toets goed te doorstaan.

Mr. Drs. Petra Kroon