Toetreden tot een maatschap als medisch specialist: alles wat je moet weten

Krijg je binnenkort de kans om toe te treden tot een Medisch Specialistisch Bedrijf (MSB)? Dan sta je aan het begin van een ingrijpende, maar ook veelbelovende stap in je carrière. Je verlaat de relatieve zekerheid van loondienst en stapt de wereld in van het ondernemerschap. Dat brengt vrijheid met zich mee maar ook verantwoordelijkheden op financieel, juridisch en fiscaal vlak die je als specialist in opleiding of recent afgestudeerde mogelijk nog niet eerder hebt hoeven overwegen.

In dit artikel zetten we de zeven belangrijkste aandachtspunten op een rij. Van goodwill en inverdienregelingen tot pensioenopbouw en het afdekken van risico's: zo ben jij goed voorbereid wanneer de knoop doorgehakt moet worden.

1. Goodwill: wat betaal je en hoe wordt het berekend?

Bij toetreding tot een maatschap of MSB betaal je in vrijwel alle gevallen goodwill. Dit is een vergoeding voor de waarde die de bestaande praktijk vertegenwoordigt. De hoogte van de goodwill wordt doorgaans gebaseerd op het gemiddelde winstaandeel van de vakgroep over de afgelopen drie jaar. Daarbij kijkt men voornamelijk naar historische omzetcijfers, niet zozeer naar verwachte toekomstige winst.

Naast de goodwill moet je bij toetreding veelal ook een bedrag aan kapitaal inleggen. Dit kapitaal blijft openstaan als vordering op de vakgroep. Verlaat je de maatschap ooit? Dan ontvang je dit bedrag terug.

Zowel de goodwill als het kapitaalbedrag kun je laten financieren via een bank. Een zakelijke lening bij een gespecialiseerde bank is voor de meeste toetreders de meest gebruikelijke route.

2. Inverdienen: een alternatief voor directe betaling

Niet elk ziekenhuis of elke vakgroep verwacht dat de goodwill in één keer wordt betaald. Veel MSB's hanteren een zogeheten inverdienregeling: een percentage van jouw winstuitkering wordt gedurende een afgesproken periode ingehouden, totdat de volledige goodwill is afbetaald.

Het voordeel van deze constructie is dat ze flexibel meeschaalt met de werkelijke winst. Er wordt immers een percentage van de winst ingehouden, geen vast bedrag. Dat maakt de regeling toekomstbestendig.

Toch heeft de inverdienregeling ook een keerzijde: de periode waarbinnen je aflost is doorgaans korter dan bij een bancaire lening (waarbij je tot tien jaar de tijd hebt). Je inkomen is daardoor tijdens de inverdienperiode structureel lager. Wil je in diezelfde periode een hypotheek afsluiten of verhogen? Houd dan rekening met de impact op je leencapaciteit.

3. Rechtsvorm: bv of eenmanszaak?

Als vrijgevestigd specialist treed je niet als privépersoon toe tot de maatschap, maar als rechtsvorm. Je hebt daarin twee opties: een eenmanszaak of een besloten vennootschap (bv).

De keuze hangt af van meerdere factoren: de hoogte van je verwachte winstdeel, wat gangbaar is binnen de betreffende maatschap, en het advies van een fiscalist. De meeste toetreders kiezen voor een bv. Redenen daarvoor:

•    Beperkte aansprakelijkheid: als je bv in financiële problemen komt, is jouw privévermogen beschermd.
•    Uitstraling: een bv heeft een professionelere uitstraling dan een eenmanszaak.
•    Fiscale flexibiliteit: via dividenduitkeringen kun je optimaler omgaan met het moment waarop je belasting betaalt.

Bij een eenmanszaak betaal je inkomstenbelasting over de totale winst in box 1. Als de Belastingdienst je onderneming erkent, kom je mogelijk in aanmerking voor belastingvoordelen zoals de zelfstandigenaftrek, mkb-winstvrijstelling en startersaftrek. Een bv oprichten doe je via de notaris (oprichtingsakte en statuten) en door inschrijving bij de KVK in het Handelsregister én het UBO-register.

4. DGA-loon en de belastingdienst

Kies je voor een bv, dan word je directeur-grootaandeelhouder (DGA). Als DGA ben je verplicht een arbeidsovereenkomst te sluiten met je eigen bv, en dien je jezelf een gebruikelijk loon uit te keren. De Belastingdienst bepaalt de hoogte hiervan op basis van wat een werknemer in een vergelijkbare functie zou verdienen.

Bij de berekening van dit gebruikelijk loon wordt rekening gehouden met:
•    Het aantal fte waarvoor je toetreedt (bijvoorbeeld 0,6 fte)
•    Eventuele pensioenpremies (waaronder SPMS)
•    Goodwill-leningen en inverdienregelingen

Over het loon dat je vanuit je bv ontvangt, betaal je inkomstenbelasting. De winst die overblijft na aftrek van kosten en belastingen, kun je als dividend uitkeren. Over dit dividend betaal je dividendbelasting (de zogenoemde aanmerkelijkbelangheffing, of AB-heffing).

Een voorbeeld van hoe de winst-en-verliesrekening er als DGA uit kan zien:

5. Zakelijke financiering aanvragen: wat heb je nodig?

Voor het financieren van goodwill en kapitaalinbreng kun je een zakelijke lening afsluiten bij een bank. De terugbetalingstermijn bedraagt maximaal tien jaar. Aan zo'n lening wordt doorgaans een overlijdensrisicoverzekering gekoppeld, en bij een bv vraagt de bank vaak een borgstelling van de DGA.

Reken op een doorlooptijd van vier tot zes weken voor de aanvraag en verwerking. Zorg dat je de volgende documenten tijdig klaar hebt:

•     Toetredingsovereenkomst (rechten, plichten, goodwill, kapitaal, winstaandeel, fte)
•     Samenwerkingsovereenkomst met het MSB
•     Maatschapsovereenkomst
•     Jaarcijfers vakgroep (afgelopen drie jaar)
•     Begroting eigen bv of eenmanszaak
•     Meest recente IB-aangifte
•     Oprichtingsakte en statuten bv
•     KVK-uittreksel en UBO-inschrijving
•     Polissen van de ORV en de AOV
•     Kopie legitimatiebewijs

Vergeet ook niet een zakelijke bankrekening te openen. Inkomsten uit je onderneming mag je niet op een privérekening ontvangen.

6. Risico's afdekken: verzekeringen die je als vrijgevestigde nodig hebt

In loondienst verzekert je werkgever een groot deel van je beroepsrisico's. Zodra je als zelfstandige toetreedt, vervalt die bescherming. Als medisch specialist draag je bovendien risico's die groot genoeg zijn om je financieel ernstig te raken. Denk aan:

• Beroepsaansprakelijkheidsverzekering: dekt schade als gevolg van fouten of nalatigheid in de beroepsuitoefening.
• Beroepsrechtsbijstandverzekering: biedt juridische ondersteuning bij geschillen rondom je werk als specialist.
• Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV): vervangt (een deel van) je inkomen bij ziekte of een accident. Dit wordt vaak collectief geregeld via de maatschap, maar check altijd of de dekking aansluit op de afspraken binnen het MSB met name voor het eerste ziektejaar. Laat je adviseren door een verzekeringsspecialist.
• Overlijdensrisicoverzekering (ORV): biedt jouw nabestaanden financiële zekerheid bij overlijden. Bij een bancaire lening is deze verzekering vaak verplicht.

7. Pensioen opbouwen als vrijgevestigd specialist

Als vrijgevestigd medisch specialist bouw je pensioen op via drie pijlers:

• 1e pijler AOW: de basispensioenuitkering van de overheid.
• 2e pijler SPMS: als vrijgevestigd specialist ben je verplicht aangesloten bij pensioenfonds SPMS. De premie en opbouw zijn afhankelijk van je inkomen.
• 3e pijler eigen vermogensopbouw: het pensioen dat je via AOW en SPMS opbouwt, is vrijwel zeker lager dan het inkomen dat je tijdens je werkzame leven gewend bent. Aanvullend vermogen opbouwen is dan ook geen luxe, maar een noodzaak. Begin daarmee zo vroeg mogelijk bij voorkeur direct bij aanvang van je toetreding. Hoe eerder je begint, hoe overzichtelijker het maandelijkse bedrag dat je opzij moet zetten.

Goed voorbereid toetreden: laat je adviseren

Toetreden tot een maatschap is een complex traject waarbij juridische, fiscale, financiële en verzekeringstechnische keuzes samenkomen. Het is raadzaam om je te omringen met adviseurs die ervaring hebben met medisch specialisten: een accountant of fiscalist met kennis van de zorgsector, een verzekeringsadviseur en een private banker die de specifieke situatie van medici begrijpt.

Van Lanschot Kempen Healthcare beschikt over uitgebreide financieringsmogelijkheden en ruime ervaring met branchegenoten in de medische sector. Zij begeleiden medisch specialisten door het volledige traject van inkopen in maatschap en weten precies waar je aan moet denken.

Lees ook: Zelfstandig specialist worden? Wat je moet weten over toetreden tot een maatschap, 20 juni 2025