Tandarts Michiel Lieshout zoekt naar verduurzaming: ‘Goede informatie over CO2 was de eye-opener’

Michiel Lieshout, restauratief tandarts en adviseur Duurzaamheid in de tandheelkunde, verdiepte zich steeds meer in de mogelijkheden tot verduurzaming.

‘Ik ben op internet gaan zoeken en sprak met verschillende mensen in allerlei branches. Daaruit proberen ik te filteren in welke richting we kunnen veranderen. In de tandheelkunde kunnen we nog veel stappen zetten, het lijkt daardoor onbegonnen werk. Maar eigenlijk is elk stapje goed en is het begin van vele stappen in de juiste richting.’

‘Grote drempels’

In de ogen van Lieshout zijn kennisgebrek en het ontbreken van een overzicht van mogelijke stappen, grote drempels om te starten met verduurzaming. ‘Uit het onderzoek van de Rebel Group komt ook naar voren dat mensen hun praktijk wel willen verduurzamen, maar het gebrek aan kennis zorgt ervoor dat ze niet aan de slag gaan. Dus moeten we kennis verzamelen en die gaan delen. Ik richt me nu voornamelijk op de tandartspraktijk, maar die heeft ook overeenkomsten met de praktijk van huisartsen en fysiotherapeuten.’ (Lees het artikel over het onderzoek van de Rebel Group:  Onderzoek ‘Verduurzaming in de eerstelijnszorg’: ‘Er kan meer dan nu wordt gedaan’ )

Tegelijk signaleert Lieshout ook dat het ministerie van VWS wel een aanzet geeft in de richting van verduurzaming met de Green Deal Duurzame Zorg (Zie: Green Deal Duurzame Zorg voor een Gezonde Toekomst, 2015-2022 ).‘Tot nu toe hebben beroepsorganisaties maar mondjesmaat aandacht voor het thema verduurzamen. Initiatieven komen nu voornamelijk van enkele individuen. Gelukkig zie je langzaam steeds meer vraag komen vanuit zorgverleners en patiënten.’

‘Kostenbesparingen’

‘Als beroepsgroep kunnen we er echt niet meer omheen om ons bezig te houden met het zuinig omgaan met grondstoffen, minder CO2-uitstoot en tegengaan van de opwarming van de aarde. Als ik collega’s spreek over dit onderwerp krijg ik regelmatig vragen: “Gaat dat niet weer de kosten verhogen? En wat levert het me op?” De uitdaging wordt om ook deze groep mee te krijgen en uit te leggen dat het juist kostenbesparend is. Naast een positief effect op het milieu, levert het richting personeel en patiënten veel goodwill op.’

‘Verborgen milieukosten’

Hoe moeilijk is verduurzamen eigenlijk? Rendement en kosten van bijvoorbeeld zonnepanelen zijn toch te berekenen? Michiel Lieshout: ‘Zonnepanelen en isoleren zijn een goede stap, maar het grootste rendement zit in de verborgen milieukosten van een praktijk. De hoeveelheid afval in de tandartspraktijk is bijvoorbeeld gigantisch. Voor 90 procent zitten er materialen in die kruisbesmettingen moeten voorkomen: handschoenen, mondkapjes, schoonmaakmaterialen. Heb je dat allemaal nodig? Kunnen we ook andere materialen gebruiken? En kun je bepaalde producten hergebruiken? Maar wat blijkt: niet zozeer het afval is het grootste probleem bij de CO2-uitstoot maar het reizen van en naar de praktijk. Als je dat weet, kun je daar actie op ondernemen.’

‘Effecten afval en verkeer’

Is het ingewikkeld om de CO2-effecten te berekenen van de afvalstroom en het vervoer? Lieshout: ‘Uit studies van de Engelse National Health Service blijkt dat dat lastig is. Afval is niet het grootste onderdeel, maar is wel het meest tastbare. De effecten van verkeersmaatregelen zijn ook lastig te berekenen, maar de mogelijke maatregelen zijn wel bekend. Is de regio makkelijk bereikbaar met openbaar vervoer in de buurt van de praktijk? Zijn er genoeg parkeerplekken voor de fiets? Probeer je reisbewegingen te beperken bijvoorbeeld door hele gezinnen te laten komen?’

‘De kracht van informatie’

Lieshout omschrijft het als ‘de kracht van de informatie’. ‘Ik stond er nooit bij stil dat de meeste CO2-uitstoot komt van de reisbewegingen in de zorg, maar het is wel hartstikke logisch. Als je die informatie bijvoorbeeld deelt met je patiënten en iemand neemt minder makkelijk de auto, dan is dat winst. Daarnaast gaat het ook om de aan- en afvoerketen van materiaal. Leveranciers denken ook steeds meer na hoe ze dat zo optimaal mogelijk kunnen aan en afvoeren. Digitalisering van de tandtechniek levert bijvoorbeeld  ook minder verkeersbewegingen op. De informatie gaat digitaal naar de tandtechnicus en het werkstuk komt met de koerier terug. Dat geldt ook voor cursussen en conferenties die je ook steeds meer online kunt geven en volgen.’

‘Eye-opener’

‘Als je tandarts bent, denk je steeds aan de tandheelkunde zelf. Ik ben bijvoorbeeld erg gespecialiseerd en heb me heel lang niet afgevraagd wat het doet met de effecten op klimaat of verduurzaming. Ik dacht altijd: Verduurzaming doe je thuis, afval scheiden, zonnepanelen aanbrengen. Dat vertalen naar de praktijk was een hele eye-opener.'

Meer weten?
Michiel Lieshout geeft samen met Alexander Tolmeijer de sessie  ‘Verduurzaam uw praktijk!‘ tijdens de online Dag van de Praktijkhouder 'Duurzaamheid in de eerste lijn' op 17 november. Meer weten over hoe u uw praktijk kunt verduurzamen? Neem dan gratis deel.  Lees meer en schrijf u in >>