Neem de regie terug als fysio: wat is je 'locus of control'?

De fysiotherapeut die zijn regie terugpakt, doet dat als een bewuste professionele keuze. Misschien start deze keuze vanuit verzet of weerstand tegen het systeem, maar regie pakken gaat van externe naar interne focus. Dit is het sluitstuk van een vierluik over vakmanschap van binnenuit.

Het kort geding vanuit de fysiotherapie tegen de vier grootste zorgverzekeraars is afgewezen (uitspraak was 2 juli 2026 jl. Zie: Voorzieningenrechter: 'Geen acute noodsituatie in fysiotherapie door tarieven') Is dit een deur die in het slot valt of toch een opening naar een nieuwe beweging? De knelpunten zijn duidelijk in de fysiotherapie, maar voelt elke betrokken partij in de zorg ook de noodzaak? Het antwoord daarop is nee. Dus zullen we die noodzaak duidelijk moeten blijven maken en daarbij ook onze horizon verbreden. Verbreding in de zin van: waar heb ik wel of niet controle over of invloed op?

Locus of control als grondhouding

Psycholoog Julian Rotter beschreef het onderscheid tussen een interne en externe locus of control. Wie extern georiënteerd is, ervaart zijn situatie als bepaald door anderen. In dit geval het systeem, de verzekeraar, het beleid. Wie intern georiënteerd is, gelooft dat hij zelf invloed heeft op zijn situatie. In de fysiotherapie is de externe oriëntatie bijna structureel ingeslepen — door contractafhankelijkheid, tariefdruk en administratieve last. Maar een externe locus of control is geen vaststaand gegeven. Het is een grondhouding die kan verschuiven.

Hoe afhankelijk blijven we ons opstellen?

Voor gemiddeld 80% zijn fysiotherapeuten afhankelijk van zorgverzekeraars voor hun inkomen. Dat is een structureel gegeven, maar hoe je daarmee omgaat is een keuze. Hybride zorg als voorbeeld: wie deels contractvrij werkt, deels gecontracteerd, vergroot zijn handelingsruimte. Niet als vlucht uit het systeem, maar als bewuste spreiding van afhankelijkheid. De vraag is niet of je afhankelijk bent, dat is namelijk iedereen, maar hoe je die afhankelijkheid bewust vormgeeft.

Waarde neerzetten vanuit binnenuit

Waarde is niet alleen wat de verzekeraar vergoedt. Het is wat jij meebrengt aan de behandelbank: kennis, ervaring, menselijkheid, creativiteit en intuïtie. Zolang we onze waarde laten bepalen door tarieven en protocollen, blijft die waarde onzichtbaar. Pas als we haar benoemen en uitdragen, wordt ze zichtbaar voor patiënten, voor verwijzers en ook voor onszelf. En wellicht op den duur ook voor de partijen die de noodzaak voor verandering niet zien.

De schrijfopdrachten 

Dit stuk nodigt je uit om al schrijvend te onderzoeken waar jij staat. Waarom al schrijvend? Opschrijven (met pen en papier) doet wel iets wat weinig andere dingen doen. Het dwingt je om vage gevoelens en gedachten te concretiseren. Wat in je hoofd rondspookt als ruis, krijgt vorm en wordt hanteerbaar.

Onderzoeker James Pennebaker toonde aan dat expressief schrijven stress vermindert en het gevoel van controle over je eigen situatie vergroot. Precies wat je nodig hebt als je regie al een tijdje ergens anders ligt. Schrijven creëert ook afstand: je wordt even observator van jezelf in plaats van conciërge van je eigen verhaal. En voor zorgverleners is het misschien wel een schaars moment op de dag waarop je niet geeft, maar ontvangt. Dit keer van jezelf.

• Opdracht 1 — De locus of control
  Schrijf op: waar leg jij op dit moment de regie neer? Bij jezelf, bij de verzekeraar, bij je patiënt, bij het systeem? 
  Beschrijf de volgende gebieden: inkomen, werkplezier en ontspanning.
   
• Opdracht 2 — De afhankelijkheid
  Schrijf op: Op financieel gebied, van wie of wat ben jij het meest afhankelijk in je praktijk en wat zou er in jou veranderen als je die afhankelijkheid met 10% verminderde?
   
• Opdracht 3 — De waarde
  Schrijf op: wat is jouw unieke waarde als zorgverlener – los van je uurtarief, je contracten, je specialisaties en werkwijze?

De regie terugpakken begint niet met een grote beslissing. Het begint met een eerlijke vraag aan jezelf. Wie zijn eigen grondhouding kent, kan van daaruit kiezen: bewust, autonoom en met bezieling. Dat is niet gek of afwijkend. Dat is vakmanschap van binnenuit.

Over Eveline Bosselaar: 'Stop de ruis. Pak je leiderschap'

Eveline Bosselaar is fysiotherapeut met een aandachtsgebied in de psychosomatiek en mentor voor zorgprofessionals. Ze begeleidt professionals onder het motto: ‘Stop de ruis. Pak je leiderschap’. Ze gelooft dat duurzame inzetbaarheid begint bij het voeden van jezelf en leeft dat uit door naast haar werk te schrijven, te dichten en te publiceren. Haar tweede dichtbundel verschijnt binnenkort. Ze woont met haar dochter in Brabant, dichtbij de bossen. Meer informatie: website Eveline Bosselaar, eveline.bosselaar@gmail.com, tel. 06-30618930.