Stop uitstroom fysiotherapie: Transformatie naar duurzaam vakmanschap is strategische noodzaak

We moeten stoppen met het accepteren van de uitstroom uit de fysiotherapie als 'part of the job', betoogt fysiotherapeute Eveline Bosselaar. Het is hoog tijd om anders te kijken naar onszelf en de beroepseer van de echte vakman terug te pakken, stelt ze. 'Als we de fysiotherapie niet transformeren van een ‘uurtje-factuurtje’ fabriek naar een model van duurzaam vakmanschap, stort de sector onder haar eigen overbelasting in.' Maar hoe kan de beroepsgroep dit tij nog keren?

De fysiotherapeut kunnen we wel als de timmerman-vrouw van het menselijk lichaam zien: onmisbaar voor een gezonde samenleving. Maar terwijl we de fundering van de patiënt versterken, negeren we regelmatig de scheuren in onze eigen muren. Als we de fysiotherapie niet transformeren van een ‘uurtje-factuurtje’ fabriek naar een model van duurzaam vakmanschap, stort de sector onder haar eigen overbelasting in. Voor de medisch ondernemer is dit geen ethisch dilemma, maar een strategische noodzaak.

Kostbaarste kapitaal ben je zelf

Stel je een timmerman voor die de prachtigste huizen bouwt, maar zijn eigen dak laat instorten omdat er een aantal palen scheef geplaatst zijn. Dit is de realiteit in veel praktijken. We adviseren over belasting en belastbaarheid, maar vergeten dat de zorgverlener zelf het kostbaarste kapitaal in de praktijk is. Waarom trekken we als ondernemers pas aan de noodrem als de schade zoals burn-out, verlies van bezieling, een reeds zorgelijke uitstroom al heeft geleid tot een instabiele praktijk?

In de huidige praktijkvoering hebben we onze identiteit opgehangen aan het ‘stutten’ van anderen. Een lege behandelbank wordt vaak direct vertaald naar omzetverlies, in plaats van ruimte voor noodzakelijk onderhoud, intervisie of reflectie. We zijn opgeleid als fixers, maar we hanteren geen enkel protocol voor het structureel herstel van de therapeut zelf. De ironie is bijna wrang: we instrueren patiënten over grenzen, terwijl we als sector roofbouw plegen op ons menselijk kapitaal om de administratieve druk en de krappe tarieven bij te benen.

Zet je eigen vitaliteit voorop

De cijfers spreken inmiddels voor zich. In 2024 stopten 2.000 fysiotherapeuten, en meer dan de helft van de praktijkhouders overwoog hetzelfde. Wat overblijft is niet alleen een personeelsvraagstuk, maar een signaal: de manier waarop we ons vak inrichten, is op termijn niet houdbaar. Een zorgverlener die uitvalt heeft gemiddeld zes maanden nodig om te herstellen — zes maanden die zichtbaar maken wat we al die tijd niet zagen: dat de therapeut zelf ook onderhoud nodig heeft.

Er is een grijs gebied ontstaan tussen gezonde passie voor het vak en de grens van uitputting. Door de constante focus op productievolumes en het afvinken van protocollen verdwijnen creativiteit en oprechte verbinding naar de achtergrond. Voor de medisch ondernemer is dit een direct bedrijfsrisico. Een fysiotherapeut die zelf niet vitaal is, verliest zijn scherpheid en focus. Dat gaat ten koste van de behandelkwaliteit, de patiënttevredenheid en uiteindelijk de reputatie van je praktijk.

Stippel je eigen pad uit

Het is tijd voor een herziening van onze professionele blauwdruk. Preventie moet een principe zijn dat we als praktijk belichamen. Dit vraagt om ondernemers die de regie terugpakken en weg van het ‘uurtje-factuurtje’ denken, en terug naar de architect van een gezonde werkomgeving.

Dat vereist de moed om keuzes te maken. Een duurzaam praktijkmodel is een model waarin herstel en intellectuele ontwikkeling even fundamenteel zijn als de behandelingen op de agenda. Dat is geen luxe, het is noodzakelijk onderhoud. Durven je eigen pad uit te stippelen betekent onder andere:

• Specialiseren zonder per se een master te kiezen;
• (Hybride) contractvrij werken;
• Kennis en expertise omzetten in een ander commercieel product dan de klassieke behandeling;
• Het narratief van de huidige fysiotherapie herschrijven naar een verhaal van mogelijkheden, ontwikkeling en groei.

Inspirerende voorbeelden

• Neem de fysiotherapeut die besloot zich uitsluitend te richten op knieklachten. Diepte in plaats van breedte.(Zie: Team Kniepijnvrij).
• Of de collega die haar kennis over bekkenklachten omzette in een online cursus en daarmee meer mensen bereikte dan ze ooit in een behandelkamer had gekund. (Zie: Jouwbekkentherapeut.nl van oefentherapeut Yildiz van der Zijden). 
• Of de fysiotherapeut die haar behandelruimte opgaf en haar praktijk naar buiten verplaatste of aan huis behandelde. (Zie: Janneke de Jong-De Vries, De Buitenfysiotherapeut, ook wel Basis in Beweging).

Pak je beroepseer terug

Gezond ondernemerschap begint bij de bron. We moeten stoppen met het accepteren van uitstroom als ‘part of the job’. Het is tijd dat we de beroepseer van de echte vakman terugpakken: wij bepalen onder welke condities wij hoogwaardige zorg kunnen leveren.
Dat vraagt om een praktijkvoering waarin reflectie en zelfzorg geen verloren tijd zijn, maar erkende onderdelen van kwaliteitszorg. Pas als we durven te investeren in de mens achter de professional, maken we onze praktijken écht toekomstbestendig. De duurzaamheid van de fysiotherapie begint niet bij externe kaders, maar bij de ondernemer die zichzelf (en zijn of haar team) weer op de eerste plaats durft te zetten.

Over Eveline Bosselaar: 'Stop de ruis. Pak je leiderschap'

Eveline Bosselaar is fysiotherapeut met een aandachtsgebied in de psychosomatiek en mentor voor zorgprofessionals. Ze begeleidt professionals onder het motto: ‘Stop de ruis. Pak je leiderschap’. Ze gelooft dat duurzame inzetbaarheid begint bij het voeden van jezelf en leeft dat uit door naast haar werk te schrijven, te dichten en te publiceren. Haar tweede dichtbundel verschijnt binnenkort. Ze woont met haar dochter in Brabant, dichtbij de bossen. Meer informatie: website Eveline Bosselaar, eveline.bosselaar@gmail.com, tel. 06-30618930.