Erik van Dam over onzekerheid rond zzp’ers: ‘Fysiotherapeuten beseffen niet dat er iets verandert’

In de eerste lijn werken ongeveer 10.000 zzp’ers, waaronder een kleine 1500 fysiotherapeuten. Volgens Erik van Dam zijn veel praktijkhouders in de eerstelijn inmiddels terughoudender wat betreft de inzet van zzp’ers.  Opvallend genoeg geldt dat niet voor fysiotherapeuten en andere paramedici, constateert Van Dam, die zich baseert op VvAA-onderzoek uit december 2019.

Erik van Dam : ‘Fysiotherapeuten verwachten dit jaar juist meer met zzp’ers te gaan werken. Voor een deel is dat onwetendheid: ze zijn niet op de hoogte van de onzekerheid rond de zzp-wetten. Mogelijk bestaat bij veel mensen ook de vrees dat er voor flexibele arbeidscontracten in de toekomst meer premies moeten worden betaald. Dit als gevolg van de Wet Arbeidsmarkt in Balans.'

De wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) wordt weer vervangen, maar wat speelt er nu?

‘Praktijkhouders die werken met zzp’ers willen vooraf duidelijkheid dat de Belastingdienst de samenwerking niet achteraf als dienstbetrekking ziet, anders kunnen ze naheffingen krijgen. Ook voor de zzp’er is dat vervelend, want die blijkt dan achteraf geen ondernemer te zijn, met alle financiële gevolgen van dien. Om vooraf die duidelijkheid te geven, is ooit de Verklaring arbeidsrelatie (VAR)  ontwikkeld.'

'Alleen vond de politiek op een gegeven moment dat die niet meer werkte, op basis van problemen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Vervolgens is een nieuw zzp-regime ingevoerd, de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA)  met de bijbehorende modelovereenkomsten. Maar ook die bleek al snel niet te passen en er werd ook niet gehandhaafd (zie ook: Zzp-update: waar staan we nu eigenlijk? ).'

Fig. Beoordeling zelfstandigheid door de jaren heen - VvAA

Daarom is het volgende regime alweer in voorbereiding. Deze bestaat uit drie onderdelen, vertelt Van Dam.  

• De opdrachtgeversverklaring . ‘De opdrachtgever beantwoordt vooraf via een webmodule vragen waaruit blijkt of de opdrachtnemer buiten dienstbetrekking werkt. Die komt waarschijnlijk dit voorjaar beschikbaar.
• Wet Minimumbeloning zelfstandigen (Wmz) , die een minimumbeloning van €16 per uur voor zzp’ers regelt. Dit om de problemen ‘aan de onderkant’ aan te pakken.
• Wet Zelfstandigenverklaring (Wzv) , die regelt dat opdrachtgevers en -nemers ervoor kunnen kiezen bij een beloning van meer dan € 75 uit het sociale stelsel te stappen. Dit geldt dan maximaal een jaar. 

Wat zijn de gevolgen van deze plannen voor praktijkhouders en zzp’ers in de fysiotherapie?

‘De plannen voor een nieuw regime stonden in 2017 in het regeerakkoord en moeten nu worden uitgewerkt. Alleen de Wet Minimumbeloning en Wet Zelfstandigenverklaring zijn voorgelegd voor internetconsultatie en daar hebben we met drie beroepsorganisaties (KNMT, LHV, FMS en VvAA) kritisch op gereageerd. Die wetten zullen het naar mijn inschatting om uiteenlopende redenen niet halen.’

‘De Wet Minimumbeloning leidt tot een administratief circus om te bewijzen of het tarief inderdaad boven de € 16 ligt. Bij de Wet Zelfstandigenverklaring geldt dat invoering moeilijk is, omdat er ook allerlei Europese wetgeving speelt. Ook de beperking tot een jaar en de hoogte van de tariefgrens heeft tot veel commotie geleid. Mijn voorspelling is daarom dat beide wetten niet naar de Kamer worden gestuurd. Ook de opdrachtgeversverklaring, met de bijbehorende generieke vragen, lijkt voor de gezondheidszorg weinig toe te voegen.’

Intussen blijkt dat de modelovereenkomsten van de Wet DBA toch nog van kracht blijven. Hoe nuttig zijn die?

‘Als de feitelijke situatie past bij hetgeen in de modelovereenkomst is vastgelegd, kun je daarmee werken met zzp’ers buiten dienstbetrekking. Zonder gezagsverhouding en met veel eigen verantwoordelijkheid voor de zzp’er. Specifiek voor de paramedische eerstelijn hebben we een modelovereenkomst voor waarneming (vervanging van de praktijkhouder) ontwikkeld en een voor praktijkmedewerking (tijdelijke extra capaciteit). Deze is ook ‘Wkkgz-proof.’

Hoe zit het met het niet handhaven van de DBA?

‘Het handhavingsmoratorium is verlengd, maar toch wezenlijk veranderd. De handhavingscapaciteit van de Belastingdienst is landelijk aanzienlijk toegenomen. In het Toezichtsplan Arbeidsrelaties staat dat de Belastingdienst zich onder meer focust op ziekenhuizen en grote klinieken in de zorg. Toch kwam het de afgelopen tijd twee keer voor dat een lokale eenheid van de Belastingdienst eerstelijnspraktijken heeft bezocht, namelijk van een huisarts en van een mondhygiënist. Voor de eerstelijn is het dus goed om na te gaan of men binnen de huidige kaders werkt.’

Wat adviseert u praktijkhouders?

‘Mijn boodschap aan praktijkhouders is dat een modelovereenkomst belangrijk blijft. Zonder zo’n overeenkomst, die door de Belastingdienst is goedgekeurd voor werken buiten dienstbetrekking, lopen ze het risico dat de Belastingdienst een relatie met een zzp’er aanmerkt als een dienstbetrekking. Daarover zijn dan loonheffingen van toepassing. Denk ook goed na over de relatie die je op de langere termijn met elkaar wilt: behoort een dienstverband ook tot de mogelijkheden? Of als het om een ondernemende zzp’er gaat, is diegene ook geschikt als mede-eigenaar of zelfs om op termijn de praktijk over te nemen? Bespreek die mogelijkheden met elkaar.’

Zie ook:  VvAA kritisch op voorgenomen zzp-wetgeving ;   Zzp-update: waar staan we nu eigenlijk? ;  KNMT pleit met beroepsorganisaties voor verbeteringen zzp-wetgeving 

Meer informatie over Fysiopraktijk Anno Nu, op 7 maart in Gebouw ’t Hart te Utrecht, vindt u hier: Fysiopraktijkannonu.nl

Andere interviews naar aanleiding van dit congres:

• Diek Scholten (NVMT): 'Data-analyse geeft fysio's inzicht in directe omgeving', 
• Louis Overgoor (Bettery Institute): 'Fysio's kunnen mensen in beweging helpen, ook bij geldbeheer of relaties', 
• Geert van Baggem (De Fysioo) over 'covering bases': 'Ken je stakeholders en versterk elkaar' 
• Erik van Dam over onzekerheid rond zzp'ers: 'Fysiotherapeuten beseffen niet dat er iets verandert'
• Kimberley Fraaije (FysioCompany): ‘Zoek de samenwerking die past bij je eigen praktijk’