Governancecode zorg: handig voor ondernemers in de eerste lijn

donderdag 5 april 2018
timer 6 min
Veel praktijkhouders weten het niet, maar ook eerstelijnspraktijken moeten zich houden aan de principes van de zorgbrede governancecode. Nog meer regeltjes? Nee, de code is geen in beton gegoten afvinklijstje, maar een hulpmiddel voor een pittige discussie over waar u eigenlijk voor staat.

Hoe is de governancecode voor de zorg ontstaan?  

Na misstanden bij woningbouwcoöperaties en andere publieke organisaties in de jaren negentig barstte er een maatschappelijke discussie los over de controle op organisaties die publiek geld besteden. De commissie Tabaksblatt deed in 2003 een aantal aanbevelingen. Brancheorganisaties, waaronder de KNMG, vertaalden dit in 2007 naar een zorgbrede governancecode.

 

Wat is governance precies?   

Governance is de Engelse term voor het bestuur van een onderneming. Algemeen erkende basisbeginselen van goed bestuur zijn:    

- Transparantie  

- Doelmatigheid en efficiëntie  

- Verantwoording afleggen    

- Integriteit en onafhankelijkheid (dit houdt bijvoorbeeld in dat je je niet laat betalen door een farmaceut maar kiest wat het beste is voor de patiënt).  

- Scheiding functies bestuur en toezicht  

- Aantoonbare aandacht voor stakeholders (o.a. patiënten)    

- Goed werkgeverschap  

 

Wat staat er in de governancecode voor de zorg?   

Zeven principes vormen de basis van de governancecode. Die principes zijn vervolgens uitgewerkt in bepalingen of gedragsregels die de concrete toepassing van het principe beschrijven. U kunt de hele code lezen op www.governancecodezorg.nl .  

 

Sinds 1 januari 2017 is de code vernieuwd. De vernieuwde code legt meer dan voorheen de nadruk op de maatschappelijke opdracht van de opdracht. Nieuw is ook de term 'waardecreatie' . Let wel: de code benoemt niet wat de maatschappelijke opdracht van de organisatie is of welke waarde de organisatie creëert, maar dwingt wel om daarover na te denken.    


De 7 principes van de zorgbrede governancecode: 

1. De maatschappelijke doelstelling en legitimatie van de zorgorganisatie is het bieden van goede zorg aan cliënten.  

2. De raad van bestuur en raad van toezicht hanteren waarden en normen die passen bij de maatschappelijke positie van de zorgorganisatie.    

3. De zorgorganisatie schept randvoorwaarden en waarborgen voor een adequate invloed van belanghebbenden.

4. De raad van bestuur en raad van toezicht zijn ieder vanuit hun eigen rol verantwoordelijk voor de governance van de zorgorganisatie.  

5. De raad van bestuur bestuurt de zorgorganisatie gericht op haar maatschappelijke doelstelling.

6. De raad van toezicht houdt toezicht vanuit de maatschappelijke doestelling van de zorgorganisatie.   

7. De raad van bestuur en raad van toezicht ontwikkelen permanent hun professionaliteit en deskundigheid.   

 

Nog meer regels voor de zorg? Waren we niet juist aan het dereguleren?  

De bedoeling is nadrukkelijk niet dat de code nog een extra afvinklijstje is. De code is bedoeld als een document dat discussie en reflectie stimuleert. Het is een instrument waarmee een organisatie zelf kan nadenken over het waarborgen van goede zorg en het realiseren van haar maatschappelijke doelstelling. Organisaties vullen de code zelf concreet in.   

 

Geldt de code ook voor een eerstelijnspraktijk?   

In de eerste code stond expliciet dat kleine praktijken wel geacht worden in de geest van de code te handelen, maar daar niet op aangesproken zouden worden. Als 'klein' gold en praktijken met een jaaromzet van minder dan een miljoen euro en minder dan tien medewerkers. In de nieuwe code van 2017 wordt deze uitzondering niet meer gemaakt; de regels gelden dus in principe voor alle organisaties binnen de gezondheidszorg, groot of klein.     

 

Voor grote organisaties (ziekenhuizen en andere zorginstellingen) is het toezicht geborgd in allerlei orga nen zoals bijvoorbeeld een raad van toezicht. Kleine organisaties als huisarts-, tandarts- of fysiotherapiepraktijken zijn (nu nog) niet verplicht om een toezichthoudend orgaan aan te stellen. Maar bij een grote praktijk of een samenwerkingsverband als een zorggroep zou je je af kunnen gaan vragen of een raad van toezicht niet een goed idee zou kunnen zijn om invulling te geven aan de code.   

 

Ik ben toch geen publieke organisatie maar een kleine ondernemer?   

Dat is inderdaad een spanningsveld. Aan de ene kant is een huisarts, fysiotherapeut of tandarts een kleine ondernemer die zijn eigen broek moet ophouden. Een instantie als de ACM behandelt de praktijkhouder ook als ondernemer. Maar aan de andere kant werkt een praktijkhouder met gemeenschapsgeld. Dat betekent dat hij geacht wordt om niet alleen te handelen vanuit financieel gewin, maar ook verantwoordelijkheid te nemen voor wat de praktijk bijdraagt aan de maatschappij.   

 

Ben ik verplicht me eraan te houden? Zijn er sancties als ik dat niet doe?   

De code is geen wet, er volgen dus geen juridische sancties als u zich er niet aan houdt. Maar het is wel een door beroepsorganisaties onderschreven document. Als u voor de rechter moet verschijnen vanwege een bestuurlijk probleem in uw praktijk, zal de rechter de governancecode wel als uitgangspunt nemen. U moet dan kunnen verantwoorden waarom u zich er niet aan hebt gehouden. En waarom zou u als ondernemer geen gebruikmaken van een handig hulpmiddel voor goed bestuur en ondernemerschap?   

 

Er speelt op dit moment bijvoorbeeld een faillissementsaanvraag van een huisarts in Den Haag. Bij de beoordeling van de aansprakelijkheidsvraag zal de rechter ook kijken of de praktijkhouder heeft gehandeld volgens de richtlijnen van goed bestuur. Heeft hij bijvoorbeeld geen onverantwoordelijke risico's genomen? De governancecode voor de zorg is dus zeker niet vrijblijvend.    

 

Wat kan de governancecode mijn praktijk opleveren?   

Het is erg nuttig om uw praktijk eens te bekijken met de criteria van goed bestuur in gedachten. Werkt u transparant? Zorgt u goed voor uw medewerkers? Handelt u op een financieel verantwoorde wijze? Of streeft u vooral naar een hoog salaris? Wat ziet u als uw maatschappelijke opdracht en welke waarde voegt u toe?   

De code is een mooi handvat voor een dis cussie over waar de organisatie eigenlijk voor staat. Het is ook een handig hulpmiddel bij het maken van een meerjarenbeleidsplan, bijvoorbeeld in het kader van een accreditatietraject. Bij een overdracht of een associatie is het een nuttig instrument om te kijken of u op een lijn zit.    

 

Tijd kost zo’n discussie natuurlijk wel, maar met als resultaat een praktijk met een duidelijke visie en missie wat uiteindelijk weer resulteert in betere zorg.   

 

Janneke Belo is huisarts en coördinator van de huisartsenkader opleiding Beleid en Beheer ( j.n.belo@lumc.nl )  

 

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

Foto: team Viadent Tandartsen
person_outlineBlog

Jouw praktijk en Google

8 mei om 10:00 uurtimer4 min

Twintig jaar geleden had ik niet kunnen verwachten dat Google anno 2024 nog steeds zo belangrijk zou zijn voor…

Lees verder »
Sule Karagan, expert Werkgeversdesk en senior jurist arbeidsrecht bij VvAA
all_inclusiveAchtergrondartikel

Personeelsdossier en dossieropbouw: Nooit te laat om mee te beginnen

26 mrt om 13:00 uurtimer4 min

Een goed opgebouwd personeelsdossier kan doorslaggevend zijn bij een conflict of als je ontevreden bent over…

Lees verder »
all_inclusiveAchtergrondartikel

Zes essentiële onderdelen van de arbeidsovereenkomst

14 mrt om 13:00 uurtimer4 min

Een arbeidsovereenkomst opstellen is meer dan een kwestie van kiezen. Je moet namelijk wel weten wat de…

Lees verder »
Reviews in de mondzorg
person_outlineBlog

Reviews in de zorg zijn altijd zinvol

26 feb om 15:00 uurtimer5 min
Het is een lastige kwestie hoe je exact de kwaliteit bepaalt van zorgverlening. Mede om die reden is er veel…
Lees verder »
mic_external_onInterview

Mascha van Wermeskerken over het strategisch jaarplan: ‘Het ideale plaatje helder op het netvlies van het team’

15 feb om 14:47 uur

Mascha van Wermeskerken, eigenaar van Dentiness, is praktijkmanagementcoach en -adviseur voor het…

Lees verder »
Zorgverzekering eigen risico medicatiekosten
person_outlineBlog

Stop met het eigen risico

12 jan om 12:45 uurtimer4 min
'In januari is mijn eigen risico ieder jaar al op, sinds ik Pradaxa gebruik. Als drager van de erfelijke ‘Factor V…
Lees verder »

Bent u zorgondernemer? Dit zijn de belangrijkste wijzigingen in belastingen en wet- en regelgeving voor 2024

12 jan om 12:37 uur

Een nieuw jaar brengt vaak veranderingen met zich mee, en dat geldt ook voor 2024. Voor u als zorgondernemer…

Lees verder »

Ellen Wilterdink (Tandzorg Haaksbergen) over samengaan van praktijken: ‘Basis gelegd voor verdere groei’

29 nov 2023 timer5 min

Ellen Wilterdink, vestigingsmanager van Tandzorg Haaksbergen, vertelt over de ‘verhuizing, verbouwing en…

Lees verder »