Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza): Nog nauwelijks bekend bij praktijkhouders

Onder zorgverleners blijkt de Wtza nog erg onbekend. Ook zijn er knelpunten. Naast meer fundamentele discussies over nut en noodzaak van de nieuwe wet, blijkt een aantal bepalingen slecht inpasbaar in de praktijk van (met name kleine eerstelijns) zorgaanbieders die voor het eerst met de verplichtingen van deze wet te maken krijgen. De korte aanlevertermijn van de jaarverantwoordingsplicht is daar een van. Na intensief overleg door een alliantie van accountants- en administratiekantoren met VWS en NZa deelde de minister vorige maand haar voornemen om de onhaalbare deadline voor de komende twee jaar op te schuiven.

Aanlevertermijn jaarverantwoording onhaalbaar

Uitvloeisel van de Wtza is dat zorgaanbieders volgens de Wmg (Wet marktordening gezondheidszorg) een openbare jaarverantwoording moeten aanleveren vóór 1 juni na afloop van?een boekjaar van de praktijk. Geen haalbare kaart voor kleine praktijkhouders die hier nu voor het eerst aan moeten voldoen (vóór 1 juni 2023, over boekjaar 2022). Deze praktijkhouders, zelf vooral ook als zorgverlener actief, hebben geen financiële afdeling of functionaris beschikbaar binnen de praktijkmuren.

Gespecialiseerde kantoren trekken aan de bel

Zij leunen daarom in de regel op in de zorg gespecialiseerde accountants- of administratiekantoren voor hun financiële jaarcijfers. Deze specialisten hebben zij niet alleen nodig voor bijvoorbeeld de belastingaangifte, maar nu ook om hun jaarverantwoording op valide wijze af te leggen. Voor de kantoren zou dat betekenen dat zij al die jaarcijfers, waar zij normaliter gedurende een vol jaar lang aan werken, nu in ongeveer een kwart van de tijd moeten opdissen. Een ondoenlijke exercitie, zoveel mag duidelijk zijn. 

Uitstel tot 31 december 2023

Een afvaardiging van genoemde kantoren onder mede-aanvoering van VvAA sprak deze zomer meerdere malen met VWS en NZa over een oplossing hiervoor. Dat leverde vooralsnog op dat zorgaanbieders die over het boekjaar 2022 voor het eerst een openbare jaarverantwoording Wmg moeten aanleveren, daarvoor uitstel krijgen, tot uiterlijk 31 december 2023. Minister Helder deelt dit voornemen in haar brief van 4 november aan de Tweede Kamer. Ook voor de verantwoording in 2024 (over boekjaar 2023) wil de minister meer ruimte geven. 

Doorpraten over lange termijn en andere uitvoeringsproblematiek

De vertegenwoordigers van de kantoren spraken met het departement af de gesprekken voort te zetten, op zoek naar een structurele oplossing. Immers: na twee jaar zou de termijn tot 1 juni alsnog aan de orde zijn, terwijl de problematiek dan niet anders zal zijn. Sterker nog: die zal met het huidige personeelsgebrek waarmee accountants- en administratiekantoren kampen, eerder groter worden. Dat is een reële inschatting. Ook over andere uitvoeringsproblemen die de kantoren eerder in kaart brachten, gaf VWS aan verder te willen praten.

Onderzoek bekendheid Wtza: Opgebouwde Wtza-kennis zakt alweer weg

Ruim een jaar geleden, net voordat de Wtza van kracht werd, was deze zorgwet nog erg  onbekend onder zorgverleners. VvAA-onderzoek wees uit dat slechts 6% van hen meer dan alleen het doel ervan kende*. Zie de lijn ‘Totaalrespons’ in figuur 1. Na een bemoedigende stijging in een tweede meting van mei dit jaar (18%), zakte het aandeel dat meer dan het doel kende terug naar 13%. Het valt op dat tandartsen een bovengemiddeld vertrouwen hebben in hun Wtza-kennis.

Vooral tandartsen hebben behoefte aan informatie

In hetzelfde onderzoek geven veel zorgverleners aan behoefte te hebben aan ‘meer (toegankelijke) informatie over gezondheidsrechtelijke zaken’ (64% van hen in oktober 2022). Fysiotherapeuten zitten exact op dat gemiddelde, bij tandartsen is die behoefte opvallend genoeg sterker (74%), voor huisartsen minder, maar nog altijd ongeveer de helft (48%).

De Wtza in vogelvlucht

De Wtza geldt voor zorgaanbieders die onder de Wkkgz vallen en voor jeugdzorgverleners. Met deze wet krijgen de toezichthouders IGJ en NZa meer mogelijkheden. Daarnaast moet de wet zorgverleners bewuster maken van bestaande kwaliteitseisen. Wat zijn de belangrijkste verplichtingen van de Wtza? Dat zijn er vier, die in figuur 2 in onderling verband worden weergegeven.

1. De meldplicht
Alle genoemde zorgaanbieders (instellingen, samenwerkingsverbanden, praktijken, zzp’ers) moeten zich aanmelden als zorgaanbieder. 

2. De vergunningsplicht
Zorgaanbieders die met meer dan 10 zorgverleners werken moeten bovendien een vergunning aanvragen. 

3. Aanstellingsplicht interne toezichthouders
Zorgaanbieders die met meer dan 25 zorgverleners werken (of meer dan 10 als zij medisch specialistische zorg of persoonlijke verzorging of verpleging leveren) moeten interne toezichthouders aanstellen binnen de daarvoor gestelde kaders.

4. Openbare jaarverantwoordingsplicht
De jaarverantwoording Wmg bestaat uit de financiële cijfers en twee vragenlijsten. De praktijkorganisatie en -grootte bepaalt welke informatie de zorgaanbieder openbaar moet maken.

Online minicollege ‘De Wtza in zes minuten’ en meer informatie

Op vvaa.nl/wtza staat veel informatie voor zorgverleners. Naast de belangrijkste implicaties voor de praktijkvoering vindt u hier ook video’s met vragen van zorgverleners en het nieuwe online minicollege ‘De Wtza in zes minuten’. 

Links:

• NZa, Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza)

• MedischOndernemen, VvAA en accountants willen ‘structurele oplossing’ jaarverantwoording Wmg, 15 november 2022